Mẹ Chồng Bị Con Dâu Thu 100.000 Tiền Cơm, Tôi Không Cãi Mà Ghi Sổ Suốt 90 Ngày – Cái Kết Khiến Con Trai Quỳ Xin Lỗi
Bữa cơm tối ấy nhà có bà thông gia. Tôi vừa bưng canh xuống thì con dâu đứng dậy, mang cái hộp nhựa đặt giữa mâm: “Mẹ ơi, từ mai sáng nào mẹ cũng bỏ vào đây 100.000 tiền cơm. Bỏ xong đậy nắp lại cho con.”
Cả mâm im phăng phắc. Thằng Vượng – con trai tôi – đang gắp cơm thì nuốt vội, trợn mắt. Nó định nói thì vợ vặn lại ngay: “Anh đi làm cả tháng được mười mấy triệu, trả ngân hàng hết chín. Em bán từng cái áo lãi vài chục nghìn. Anh sĩ diện thì cuối tháng ngân hàng gọi anh nghe.”
Thằng cháu tôi bốn tuổi ngồi trong lòng tôi ngẩng lên hỏi to: “Bà nội ơi, bà nội phải bỏ tiền vào đây thì bà nội mới được ăn cơm mà?”
Tôi ngồi im. Hơn bốn mươi năm nhào bột sên mứt, tôi quen mặc cả với khách hàng từng nghìn. Nhưng chưa lần nào người mặc cả với tôi lại là người mỗi ngày tôi rửa bát cho ăn, và cũng chưa lần nào người ta mặc cả trước mặt một đứa trẻ.
Tôi đặt thằng bé xuống ghế, ngẩng lên: “Được. Con nói sòng phẳng thì mẹ sòng phẳng. 100.000 một ngày, mai mẹ đưa. Nhưng cái hộp này con cất đi. Mẹ không bỏ tiền vào hộp như bỏ tiền công đức. Mẹ đưa tận tay con, mỗi lần đưa con ký một chữ vào quyển sổ.”
Con dâu giãn mặt ra. Nó tưởng thế là xong. Tôi nói chậm, đủ để bà thông gia nghe rõ: “Sòng phẳng thì sòng phẳng cho chót. Mẹ đưa tiền không có chữ làm chứng, mai kia con quên lại bảo mẹ chưa đưa thì mẹ lấy gì nói?”
Ba năm hai tháng trước, ông nhà tôi mất. Tiền dành dụm cả đời đổ vào viện. Tôi ở lại một mình với cái tiệm mứt truyền thống. Một đêm mưa, thằng Vượng gọi: “Mẹ ơi, vợ con nghỉ đẻ tám tháng rồi. Thằng bé mới tám tháng, gửi nhóm trẻ tư bốn triệu một tháng. Nhà con không kham nổi. Mẹ lên với chúng con ít bữa được không?”
Tôi khóa tiệm, phủ bạt lên kệ phơi, bọc bộ nồi đồng và khuôn bánh – đồ nghề nuôi cả nhà từ năm tôi hai mươi sáu tuổi – rồi lên Hà Nội. Vợ chồng nó còn đang ở thuê. Tôi ngủ ngoài gian ngoài, trải chiếu xuống nền. Nửa năm sau chúng nó mua được căn nhà ba tầng trong ngõ. Ngày dọn về, con dâu chỉ cho tôi gian sau tầng một – chỗ xếp hàng, mùi vải mới hăng lên tận mũi: “Mẹ nằm tạm đây nhé. Gần bếp gần nhà tắm, mẹ đi lại tiện.”
Ba năm ấy tôi dậy từ bốn giờ sáng nấu cháo, nấu cơm, đưa đón thằng Cò. Nó ngủ với tôi hai năm đầu, tối nào cũng phải nắm vành tai tôi mới chịu ngủ. Tôi về quê đúng ba lần, lần nào cũng là về giỗ ông. Tôi hỏi cho cháu học cả ngày, con dâu bảo đắt, có mẹ ở nhà thì tội gì.
Rồi nó bắt đầu đếm. Đếm quạt, đếm nước, đếm đến bữa cơm: “Mẹ dạo này ăn khỏe mẹ nhỉ?” Tôi đặt bát xuống: “Mẹ ăn khỏe thì mẹ mới bế được thằng Cò đấy con ạ.”
Bà Thục – mẹ đẻ con dâu – bắt đầu sang thường xuyên. Mâm cơm lúc bà sang có cá kho, tôm rang. Bà ngồi đầu mâm, vừa gắp vừa bảo: “Bà sướng thật. Con cái nó nuôi, cơm bưng nước rót.” Tôi đáp: “Có điều tôi ở đây ba năm chưa được bữa nào ngồi ăn cho đến lúc hết bát.”
Đúng một tuần trước cái bữa cơm có hộp nhựa, tôi nghe lỏm được con dâu nói với chồng: thằng em trai nó sắp cưới, sửa nhà đón dâu, mẹ đẻ sẽ không còn chỗ ở. Rồi đến cái bữa cơm ấy.
Sau khi tiễn bà thông gia, thằng Vượng vào bếp: “Mẹ đừng để bụng. Vợ con nói thế thôi.” Tôi quay lại: “Lúc nãy nó nói ở mâm cơm, con ngồi đấy từ đầu đến cuối, chỉ đập bàn được một cái rồi ngồi xuống ăn tiếp. Giờ nó lên gác rồi con mới mò xuống bảo mẹ đừng đưa.”
Đêm ấy tôi ra bếp lấy nước, nghe con dâu gọi điện cho mẹ đẻ: “Con thu thì thu ít bữa thôi. Bà ấy sĩ diện lắm. Đưa được một tháng hai tháng đến lúc trong túi không còn đồng nào thì tự khắc bà ấy chán, bà ấy đòi về quê cho mà xem. Chứ con mà đuổi thì mang tiếng cả đời.”
Tôi đứng ở chân cầu thang. Cái nhà ba tầng này, ba năm trước tôi bán tiệm mứt và nhà ở Hải Hậu được 700 triệu, đưa vợ chồng nó 650 triệu để đặt cọc. Còn 50 triệu tôi giữ phòng ốm đau, giờ còn đúng 420 nghìn.
Sáng hôm sau tôi đặt tờ 100.000 lên bàn cùng quyển sổ học sinh kẻ sẵn ba cột: ngày, số tiền, chữ ký. “Tiền cơm ngày hôm nay của mẹ. Ký đi con.”
Nó ký nguệch ngoạc. Tôi ghi vào sổ, gấp lại bỏ túi.
Chiều ấy tôi kéo tấm vải hoa trên nóc tủ xuống, lau sạch bộ nồi đồng mốc ba năm. Tôi bắt đầu sên mứt, làm bánh quy thủ công bán qua cô Duyên hàng tạp hóa đầu ngõ. Đêm nào cũng đứng bếp đến khuya. Sáng nấu cơm, đưa cháu đi học, trưa dỗ ngủ, tối lại mồi lửa. Có hôm ngã xe giao hàng, chân sưng vù, khất tiền cơm bốn ngày. Trong sổ nó ghi chữ “nợ” to đùng bằng bút đỏ.
Đúng ngày thứ 90 trùng với ngày nhà làm cỗ 15 người – bên nhà gái sang xem ngày cưới cho thằng em. Tôi dậy từ ba rưỡi, luộc gà, nấu miến, làm nem. Khi khách đã ngồi đủ, thằng Cò chạy vào ôm chân tôi, hỏi to: “Bà nội ơi, hôm nay bà đóng tiền cơm chưa? Bà đóng rồi thì bà mới được ăn đấy. Mẹ con bảo thế.”
Cả nhà im phăng phắc. Tôi đứng dậy, mang hai quyển sổ và cái hộp nhựa đặt giữa mâm.
“Đây là sổ tiền cơm. 90 ngày, 90 chữ ký, đúng 9 triệu. Không thiếu một ngày, không thiếu một đồng. Bác nào không tin cứ cầm mà đếm.”……..
X/EM TI/ẾP PH/ẦN 2 BÊN DƯỚI
Tôi mở tiếp tờ giấy tính công: “Tôi lên đây lúc thằng Cò tám tháng. Đến nay 38 tháng. Tôi trông cháu, cơm nước, đưa đón. Đêm nó sốt tôi bế đi viện lúc mười một giờ khuya. Tôi hỏi giá người ngoài: học cả ngày 2,8 triệu, người ở trong nhà 7 triệu một tháng. Tôi lấy đúng 7 triệu. 7 triệu nhân 38 tháng là 266 triệu.”
Rồi tôi đặt hai tờ giấy công chứng: hợp đồng bán nhà và tiệm mứt 700 triệu, cùng tờ đặt cọc mua chính căn nhà này. “Tôi đưa 650 triệu. Tiền tôi cho rồi thì là của chúng nó. Tôi không đòi. Tôi chỉ muốn các bác nhìn hai cái ngày trên tờ giấy để biết cái nhà mà ba tháng nay tôi phải đóng 100.000 một ngày mới được ngồi vào mâm, nó mua bằng tiền gì.”
Tôi quay sang con trai: “Vượng, trước mặt hai họ, nói đi.”
Nó đứng dậy, vai rũ xuống: “Vâng ạ, tiền ấy là tiền mẹ con bán nhà.”
Tôi đẩy sổ tiền cơm, tờ tính công và cái hộp về phía con dâu: “9 triệu tiền cơm mẹ đã đóng đủ. 266 triệu tiền công mẹ cho. 650 triệu bán nhà mẹ cũng cho. Mẹ không cầm về đồng nào. Mẹ chỉ mang về đúng một thứ là cái danh dự của mẹ. Để từ hôm nay không ai trong cái nhà này, không ai trong cái ngõ này mở mồm ra bảo được rằng mẹ ăn không ở không.”
Sáng hôm sau tôi xếp đồ. Bộ nồi đồng, khuôn bánh, cây đũa cả mòn vẹt một bên. Thằng Vượng quỳ xuống: “Mẹ đừng đi.” Tôi đỡ nó dậy: “Con đứng lên. Mẹ không giận con. Nhưng mẹ ở lại thì cái nhà này không yên được. Hai người đàn bà trong một nhà mà nhìn nhau không nuốt được cơm thì phải có một người đi.”
Con dâu đứng ở cửa, mắt sưng. Tôi nói: “Cái sổ mẹ để trên bàn. Mẹ không để bụng. Nhưng cái khoản nợ giang hồ vỡ hụi 200 triệu, con nói thật với chồng con. Vợ chồng mà giấu nhau tiền bạc nợ nần thì đến lúc vỡ ra nó đổ cả nhà.”
Thằng Cò chạy xuống ôm chân tôi khóc. Tôi ngồi thụp xuống: “Bà về quê bà. Con ở nhà ngoan. Bà nướng sẵn một hũ bánh hình các con vật để trên đầu giường. Lúc nào con nhớ bà thì lấy ra ăn. Con lớn lên nhớ một điều thôi là bà nội thương con. Những cái khác quên đi cũng được.”
Tôi về Nam Định, thuê kiốt ngoài chợ huyện 1,2 triệu một tháng, mở lại sạp mứt. Không giàu, nhưng đủ tôi tự lo, không phải trông vào đứa nào.
Nửa tháng sau bà Thục dọn lên. Ở được một tháng thì về vì “lên đây làm bà ngoại chứ không phải làm người ở”. Con dâu phải thuê người, thay ba người trong nửa năm. Thằng Cò trở nên khó bảo. Thằng Vượng về quê kể, giọng buồn: “Con nhìn thằng Cò lại nhớ ngày xưa con với mẹ. Con sợ nó sau này đối với vợ chồng con y như con đã đối với mẹ.”
Tôi bảo: “Thế thì con sửa đi. Con thương bố mẹ thế nào thì con nó nhìn nó học theo thế ấy.”
Có lần nó dúi phong bì tiền cho tôi. Tôi đẩy lại: “Con để dành nuôi thằng Cò. Đóng cho nó học phí lớp cả ngày. Mẹ còn hai bàn tay, còn bộ nồi đồng, còn sức đứng bếp. Đến lúc nào mẹ nằm một chỗ không nhào bột được nữa, mẹ sẽ gọi con.”
Tôi nghiệm ra một điều muộn màng: thương con thì cứ thương, cho con thì cứ cho. Nhưng cái phần của mình – cái nghề nuôi sống mình, cái chỗ để mình còn đứng thẳng được – thì đừng bao giờ bỏ. Bởi đến một ngày người ta đặt cái hộp nhựa xuống giữa mâm cơm, cái mình giữ lại khi ấy không còn là tiền nữa. Nó là cái để mình bước ra khỏi cửa mà đầu không phải cúi, tay không phải ngửa ra xin ai.