Anh Hùng đứng khựng giữa cổng, một chân đã ra đường, một chân còn trong sân. Anh quay lại nhìn tôi, môi mấp máy:
“Trang, em ra đây. Anh nói với em một câu thôi.”
Tôi không nhúc nhích. Đầu tôi trống rỗng, tai ù đi. Trong tay tôi vẫn còn cầm cái túi xách chưa kịp đặt xuống từ lúc chạy về.
Mẹ chồng tôi là người lên tiếng trước. Bà Cúc kéo vali lộc cộc tiến lại, mặt đỏ gay, giọng the thé để cho cả xóm nghe:
“Bà Lan! Bà làm thế này là ép người quá đáng! Chúng tôi ở nhà này bảy năm, giờ bà đuổi như đuổi ăn mày, bà không sợ trời phạt à?”
Mẹ tôi đứng ở bậc thềm, tay quấn mảnh vải cũ, dáng người nhỏ thó mà thẳng tắp.
“Bà Cúc, giấy tờ nói đủ rồi. Bà muốn nói thêm thì mai lên phường, tôi đi cùng.”
Rồi bà quay sang tôi, giọng mềm lại:
“Vào nhà con.”
Tôi bước vào như người mộng du. Sau lưng, tiếng ông Vinh nói gì đó rất nhỏ, tiếng anh Hùng gọi tên tôi, tiếng hàng xóm xì xào. Mẹ khép cánh cổng, cài chốt. Cái chốt sắt kêu lên một tiếng khô khốc.
Trong nhà, mẹ rót cho tôi cốc nước, tay hơi run. Bà mở chiếc túi vải cũ, lấy ra một cái bìa hồ sơ màu xanh, mép giấy đã sờn, buộc dây thun. Bà đặt nó xuống bàn, đẩy về phía tôi.
“Con đọc đi. Đọc từ tờ trên cùng.”
Tờ trên cùng là bản sao sổ đỏ. Tôi đọc dòng chủ sở hữu, đọc một lần, hai lần, ba lần.
Nguyễn Thị Lan.
“Mẹ…” Giọng tôi khản đi. “Đây là nhà bố mẹ anh Hùng mà. Anh ấy nói với con nhà này là của ông bà nội, đời trước để lại.”
“Nhà này của mẹ, Trang ạ. Mẹ mua bảy năm trước.”
Tôi lật tiếp. Hợp đồng mua bán, đứng tên bà Lan. Biên nhận chuyển khoản một tỷ hai trăm năm mươi triệu đồng, ngày tháng cách đây bảy năm, trước đám cưới tôi đúng ba tuần. Cuối cùng là một tờ giấy viết tay, chữ nghiêng nghiêng, có ba chữ ký: Nguyễn Văn Vinh, Trần Thị Cúc, Nguyễn Mạnh Hùng.
Tôi đọc thành tiếng, từng dòng:
“Chúng tôi xin cam kết: Căn nhà số… được bà Lan mua lại và đứng tên bà Lan. Gia đình chúng tôi được ở lại miễn phí với điều kiện tôn trọng bà Lan và con gái bà. Nếu có hành vi xúc phạm, hạ nhục hoặc đối xử tệ bạc với bà Lan hoặc chị Trang, chúng tôi tự nguyện trả lại nhà trong vòng hai mươi bốn giờ, không đòi hỏi bất kỳ khoản bồi thường nào.”
Dòng cuối cùng, phần chữ ký của anh Hùng, có thêm một câu viết tay bằng nét chữ tôi nhìn ra ngay:
“Con xin thề không bao giờ chơi cá độ nữa. Con xin lỗi mẹ Lan.”
Tôi ngẩng lên. Mẹ đang nhìn tôi, im lặng.
“Cá độ?” Tôi hỏi. “Nợ của nhà anh ấy không phải nợ làm ăn của bố sao?”
Mẹ khẽ lắc đầu, hai tay đan vào nhau trên đầu gối.
“Bố nó làm ăn thật, nhưng phần lớn số nợ đó là của thằng Hùng. Nó đánh cá bóng đá ba năm trời. Thua chín trăm triệu, đi vay thêm, lãi chồng lãi. Đến khi chủ nợ đòi tới nhà, ông Vinh đem ngôi nhà cũ đi thế chấp để trả. Không đủ. Người ta dọa siết nhà.”
“Sao mẹ biết?”
“Vì họ tự tìm đến mẹ.” Giọng bà chầm chậm. “Lúc đó con với thằng Hùng đang yêu. Bà Cúc lên quê gặp mẹ, khóc lóc nói sợ nhà mất thì đám cưới hai đứa cũng tan. Bà bảo chỉ cần mẹ giúp một lần, sau này con thằng Hùng sẽ được ở trong nhà của chính con. Mẹ thương con. Mẹ bán hai sào ruộng ở quê, bán cả sợi dây chuyền vàng bố con để lại, gom đủ tiền mua căn nhà này, đứng tên mẹ. Mẹ chỉ mong con có một chỗ đứng.”
“Vậy sao mẹ không nói với con?” Tôi bật ra, giọng vỡ đi. “Bảy năm! Bảy năm con sống trong cái nhà mà con nghĩ mình là con dâu ở nhờ, con nhịn bà Cúc, con nhịn bố chồng, con nhịn cả những lần anh Hùng nói con nhà quê. Mẹ nghĩ con là gì mà giấu con chuyện này?”
Mẹ im rất lâu. Bà nhìn xuống bàn tay quấn vải của mình.
“Vì mẹ sợ con biết chuyện, con sẽ nhìn thằng Hùng bằng con mắt khác. Nó là người con chọn. Mẹ không muốn phá cái mình không phải làm chủ. Mẹ nghĩ đã có tờ cam kết, họ sẽ biết sợ mà đối xử tử tế với con. Mẹ sai rồi.” Bà ngẩng lên, mắt đỏ hoe. “Mẹ giấu con để con sống yên ổn. Nhưng hóa ra mẹ giấu luôn cả cái sự thật rằng con đang sống trong nhà của người nhìn con bằng con mắt khinh thường.”
Tôi không đáp. Cơn giận trong tôi không biết hướng vào ai: vào mẹ, vào anh Hùng, hay vào chính mình. Tôi nhớ lại từng lần bà Cúc hất hàm sai tôi rửa bát, từng lần anh Hùng bảo “em ở nhà bố mẹ anh thì phải biết điều”. Cả bảy năm, họ dạy tôi biết ơn một mái nhà mà chính mẹ tôi đã trả tiền.
“Còn cái bát?” Tôi hỏi, mà chẳng hiểu sao lại hỏi đúng câu đó.
Mẹ nở một nụ cười rất nhạt.
“Bà Cúc bảo là bát gia truyền đời ông nội thằng Hùng. Không phải đâu con. Cái bát men lam đó mẹ mua ở cửa hàng gốm Bát Tràng hôm đám hỏi, đem đến làm quà cho bà thông gia. Bà ấy dùng bảy năm rồi tự đổi thành của tổ tiên.”
Tôi bật cười, một tiếng cười nghẹn lại như tiếng khóc.
“Nếu chỉ là cái bát thì mẹ đã nhịn.” Mẹ nói. “Nhưng bát vỡ không phải chuyện đầu tiên, Trang. Hai tháng nay mẹ ở đây, mẹ không có gì ngoài đôi mắt và đôi tai.”
Bà thò tay vào túi vải, lấy ra một chiếc điện thoại cũ có nắp gập, màn hình trầy xước. Loại điện thoại mà cả xóm ai cũng biết bà dùng để gọi cho tôi mỗi tuần một lần.
“Mỗi sáng, mẹ để nó ghi âm trong túi áo. Mẹ không rành công nghệ, nhưng thằng cháu hàng xóm chỉ mẹ cách bấm.”
Mẹ nhấn nút. Loa rè rè vang lên giọng bà Cúc, cao và cay nghiệt:
“Bà già này cứ ngồi lì ở đây, ăn cơm nhà mình, ăn thêm cả tiền điện nước. Rồi còn bắt cả nhà phải cung phụng.”
Tiếp theo, giọng ông Vinh, thở dài:
“Kệ đi. Nhà đứng tên bà ta cơ mà.”
Mẹ bấm tua. Một đoạn khác, giọng nam trầm quen thuộc, quen đến mức tim tôi thắt lại. Anh Hùng, thì thầm nhưng rõ từng chữ:
“Mẹ cứ nhịn thêm vài năm. Bà ấy yếu như vậy, đâu sống được bao lâu. Bà ấy đi rồi thì nhà thuộc về Trang, mà Trang thì con bảo gì cô ấy chẳng nghe. Cô ấy ngoan lắm, cứ nói ngọt là xong.”
Tiếng bà Cúc cười khẽ:
“Ừ, con bé ấy khờ, nhà quê, dễ bảo. Lấy được nó là phúc nhà mình.”
Căn phòng im lặng đến mức tôi nghe được tiếng kim đồng hồ.
Tôi ngồi yên, hai tay đặt trên hồ sơ. Tôi nhớ lại đám cưới, lúc anh Hùng nắm tay tôi bảo anh sẽ cả đời không để em phải khổ. Nhớ lại đêm anh ôm tôi nói em là mọi thứ của anh. Hóa ra tôi là “mọi thứ” của anh theo đúng nghĩa đen: một tài sản đứng chờ được thừa kế.
“Mẹ nghe những cái này từ bao giờ?” Tôi hỏi, giọng bình tĩnh đến lạnh.
“Từ tuần thứ hai.” Mẹ đáp. “Mẹ nghe xong rồi ngồi ngoài hiên cả đêm. Mẹ định nói với con ngay. Nhưng mẹ muốn xem thằng Hùng còn chút nào lương tâm không. Hôm nay nó gọi mẹ là đồ n:gu, chỉ vào mặt mẹ, ngay trước mặt con. Không phải lời nói lỡ, Trang. Nó nghĩ vậy thật.”
Tôi đứng dậy. Đầu gối tôi hơi run, nhưng tôi đứng thẳng được.
“Mẹ cho con mượn cái điện thoại này. Và cho con mượn cả cái hồ sơ.”
Mẹ nhìn tôi một lúc, rồi khẽ gật.
“Con định làm gì?”
“Con định làm cho xong. Bảy năm con làm bà Cúc hài lòng mà chưa từng hài lòng nổi. Hôm nay con làm cho xong.”
Chín giờ tối, tiếng gõ cổng vang lên.
Tôi mở cửa trước khi mẹ kịp đứng dậy. Ngoài kia, dưới ánh đèn vàng của con hẻm, ba người đứng co ro cạnh mấy chiếc vali. Không ai có nơi nào để đi vào giờ này. Hàng xóm đã tản bớt, chỉ còn vài người đứng lấp ló ở đầu ngõ.
Anh Hùng lao đến sát cổng, hai tay nắm chặt song sắt.
“Trang! Em nghe anh. Chuyện hôm nay là anh sai, anh nóng quá nên nói bậy. Mẹ em, anh xin lỗi. Em bảo mẹ cho anh về đi. Nhà này là nhà vợ chồng mình mà!”
“Nhà vợ chồng mình?” Tôi hỏi lại, chậm rãi. “Anh vừa nói đó là nhà anh mà.”
Anh Hùng chết đứng.
“Anh từng nói với em đó là nhà bố mẹ anh. Anh từng quát mẹ em ăn nhờ ở đậu. Giờ anh nói nhà vợ chồng mình. Em không hiểu, anh cho em xin định nghĩa.”
Bà Cúc chen lên, giọng oang oang:
“Trang! Con dâu gì mà để mẹ đẻ đuổi cả nhà chồng như thế? Con quên bảy năm bố mẹ nuôi con ăn ở à? Tờ giấy đó chỉ là chuyện giấy tờ, ai đời một tờ giấy mà đuổi người ta ra đường!”
Tôi rút điện thoại của mẹ ra, không nói gì, bấm phát. Trong đêm tĩnh lặng của con hẻm, giọng anh Hùng vang lên rõ từng chữ:
“Bà ấy yếu như vậy, đâu sống được bao lâu. Bà ấy đi rồi thì nhà thuộc về Trang, mà Trang thì con bảo gì cô ấy chẳng nghe.”
Rồi giọng bà Cúc, ngay sau đó:
“Ừ, con bé ấy khờ, nhà quê, dễ bảo. Lấy được nó là phúc nhà mình.”
Tôi bấm dừng. Mặt bà Cúc tái như tàu lá, miệng mở ra rồi lại khép lại. Ông Vinh cúi gằm xuống. Từ đầu ngõ, có tiếng bà Sáu hàng xóm hít vào một hơi rõ to.
“Đó không phải…” Anh Hùng lắp bắp. “Đó là chuyện cắt xén! Ai ghi âm cái đó? Bà Lan ghi âm lén là vi phạm…”
“Vi phạm gì thì anh cứ ra tòa mà nói.” Tôi ngắt lời. Giọng tôi không cao, nhưng tôi nghe rõ từng chữ mình nói vang trong đêm. “Nhưng anh đừng nói với em rằng đó là nói bậy. Đó là giọng anh. Đó là câu anh dùng để gọi em: khờ, dễ bảo, ngoan. Anh và mẹ anh chờ mẹ em ch:ết để lấy căn nhà, đợi em ngoan ngoãn để anh dễ bề sai bảo. Bảy năm, anh đã nghĩ như thế mà anh nằm cạnh em?”
“Trang, không phải vậy. Anh yêu em. Anh yêu em thật.”
“Anh yêu em thật hay yêu cái nhà đứng tên mẹ em thật?”
Anh im lặng. Cái im lặng ấy là câu trả lời đầy đủ nhất tôi từng nhận được từ anh.
Ông Vinh lúc này mới ngẩng lên. Người đàn ông mà bảy năm tôi gọi bằng bố, chưa từng nói với tôi một câu quá năm chữ, giọng khàn khàn:
“Con ơi, bố xin lỗi. Bố biết bố có lỗi từ lâu. Chuyện cá độ của thằng Hùng, bố mẹ giấu con, bố mẹ sai. Nhưng bố xin con, cho ông bà già này một chỗ ở, một tháng thôi. Bố hứa sẽ đi thuê nhà.”
Tôi nhìn ông. Bảy năm ông im lặng nhìn vợ ông hắt hủi tôi, im lặng nhìn con trai ông hạ nhục tôi. Cái im lặng của ông là thứ tồi tệ hơn cả cái miệng của bà Cúc.
“Bố.” Tôi nói. “Con không đuổi bố ra đường. Nhà là của mẹ con, mẹ con là người quyết. Nhưng con sẽ nói điều con quyết. Ngày mai con sẽ nộp đơn ly hôn. Bố mẹ và anh Hùng, các người có ba mươi ngày để tìm chỗ khác. Đó là con nể tình bố đã từng nói với con một câu ‘con ăn cơm chưa’ trong bảy năm. Sau ba mươi ngày, chúng ta gặp nhau ở tòa.”
“Trang!” Anh Hùng gào lên. “Em không thể làm vậy! Anh là chồng em!”
“Anh là chồng em bảy năm trước. Đến hôm nay anh là người đã nói mẹ em là đồ n:gu.”
Tôi chỉ tay vào chiếc túi nhỏ đặt cạnh chân mẹ. Mẹ đã đứng phía sau tôi từ lúc nào, ngón tay vẫn quấn vải cũ. Trong tay bà là một cái túi giấy đựng những mảnh sứ men lam.
“Còn cái này.” Tôi nói tiếp. “Bà Cúc bảo là gia truyền. Mẹ con bảo bà mua ở cửa hàng gốm hôm đám hỏi, tặng bà. Bà có muốn nói lại không?”
Bà Cúc mấp máy môi. Bà nhìn mẹ tôi, nhìn cái túi giấy, rồi quay đi. Đó là lần đầu tiên trong bảy năm, tôi thấy bà không có câu nào để đáp.
“Trang.” Anh Hùng nói, giọng khàn đặc, gần như van xin. “Anh chỉ sai một lần…”
“Anh gọi mẹ em là đồ n:gu trước mặt em, anh không sai một lần.” Tôi đáp. “Anh sai bảy năm, chỉ là hôm nay em mới nghe thấy.”
Tôi đóng cổng lại, cài chốt.
Tiếng chốt sắt khép lại ấy, mãi sau này tôi vẫn nhớ. Không phải tiếng của một cuộc hôn nhân vừa kết thúc, mà là tiếng của thứ gì đó tôi vừa lấy lại được: chỗ đứng của chính mình.
Tôi đứng thêm một lúc trong sân tối, nghe tiếng bánh vali lăn xa dần ra phía đầu ngõ. Rồi tôi quay vào. Mẹ đã ngồi xuống bậc thềm, đôi vai gầy hơi rung. Tôi ngồi xuống cạnh bà, vòng tay qua vai bà, và cả hai mẹ con ngồi im lặng rất lâu.
“Con có giận mẹ không?” Mẹ hỏi khẽ.
“Có.” Tôi thành thật. “Nhưng con giận mẹ vì mẹ đã một mình chịu đựng chừng ấy chuyện mà không cho con cùng gánh.”
Mẹ khẽ cười, tựa đầu vào vai tôi. Lâu lắm rồi tôi mới thấy đầu mẹ nhẹ như vậy, nhẹ như đầu một đứa trẻ.
Khuya, mẹ đi ngủ. Tôi thu dọn sân. Mảnh vỡ cái bát vẫn nằm trong túi giấy, tôi định đem cất, thì thấy chiếc túi vải cũ của mẹ đổ nghiêng bên góc bàn, miệng túi hở ra. Bên trong, dưới lớp hồ sơ mẹ đưa cho tôi, còn một tờ giấy khác gấp làm tư.
Tôi không định đọc. Nhưng dòng chữ in đậm trên cùng khiến tay tôi dừng lại.
PHIẾU KẾT QUẢ KHÁM VÀ HẸN NHẬP VIỆN.
Họ tên: Nguyễn Thị Lan. Ngày khám: cách đây bốn tháng. Ở mục kết luận là mấy dòng chữ y khoa tôi đọc không hết, nhưng tôi đọc được hai chữ “giai đoạn” và một dòng đóng khung đỏ: Cần điều trị sớm, không nên trì hoãn.
Dưới cùng, ai đó đã dùng bút bi viết thêm một dòng, nét chữ nghiêng nghiêng, quen thuộc đến đau lòng:
“Chưa nói với Trang. Xong chuyện nhà này rồi mới nói.”
Tôi đứng chết lặng. Bốn tháng. Bốn tháng trước, mẹ vẫn gọi điện cho tôi, vẫn cười, vẫn nói mẹ khỏe, con đừng lo. Hai tháng trước bà nói dọn lên ở với vợ chồng tôi vì sức khỏe yếu. Hôm nay, bà nói với anh Hùng: từ hôm nay, mẹ không phiền các con nữa.
Tôi giở tờ giấy, mắt dừng lại ở dòng ngày tháng in nhỏ ở cuối trang: Lịch hẹn nhập viện: 7 giờ sáng mai.
Sau lưng tôi, cánh cửa phòng ngủ khẽ kẽo kẹt mở ra. Mẹ đứng đó, tóc rối, mặt không còn vẻ vững vàng của buổi chiều, chỉ còn một nụ cười rất mỏng.
“Con đọc đến dòng cuối rồi phải không?”
Tôi cầm tờ giấy, không giấu được nữa.
“Mẹ. Bốn tháng. Mẹ giấu con bốn tháng.”
“Mẹ định nói sau khi xong chuyện.” Mẹ bước lại ngồi xuống ghế, đôi tay đan vào nhau, vẫn quấn mảnh vải cũ. “Mẹ sợ con vừa lo cho mẹ vừa phải chịu cảnh nhà chồng, con không chịu nổi.”
“Bệnh gì?”
“Bác sĩ nói phát hiện sớm, điều trị kịp thì còn nhiều hy vọng. Mẹ cứ chần chừ, vì mẹ nghĩ phải thu xếp cho con xong đã.”
Tôi ngồi xuống đối diện, nắm chặt hai bàn tay gầy của mẹ. Bảy năm tôi nghĩ mình là người phải nhẫn nhịn để giữ nhà. Hóa ra suốt bảy năm, người nhẫn nhịn nhiều nhất là mẹ.
“Mẹ nghe con nói này.” Tôi nói, giọng ổn định hơn tôi tưởng. “Từ giờ không còn chuyện nào phải xong trước chuyện của mẹ. Sáng mai bảy giờ, con đưa mẹ đi. Con xin nghỉ phép dài. Nhà cửa, giấy tờ, anh Hùng, để sau.”
Mẹ nhìn tôi rất lâu, rồi mắt bà đỏ lên.
“Con lớn rồi nhỉ.”
“Con lớn từ lâu, chỉ là mẹ mới chịu nhìn.”
Đêm ấy hai mẹ con nằm chung giường, như hồi tôi còn nhỏ. Mẹ ngủ trước, tay vẫn nắm áo tôi. Tôi nằm nhìn trần nhà, nghe tiếng gió lùa qua cửa sổ, nghĩ về cái chốt cổng vừa cài.
Sáu giờ sáng, tôi dậy nấu cháo. Đang múc ra bát thì có tiếng chuông cửa. Không phải gõ cổng, mà là chuông bấm dồn dập. Qua camera cổng, tôi thấy anh Hùng đứng một mình, mắt thâm quầng, áo nhàu nhĩ.
Mẹ từ phòng ngủ bước ra, đã thay quần áo chỉnh tề. Bà nhìn màn hình, khẽ nói:
“Con muốn mở thì mở. Mẹ không cản.”
Tôi ra mở cổng, nhưng chỉ mở một khe.
“Anh có năm phút.”
“Trang, anh cầu xin em.” Giọng anh khản đặc, không còn vẻ hùng hổ hôm qua. “Cả đêm anh không có chỗ ngủ. Bố mẹ anh thuê nhà nghỉ, anh ngồi ngoài quán nước. Anh nghĩ suốt đêm. Anh sai thật rồi.”
“Sai chỗ nào?”
“Sai nhiều lắm. Anh cá độ, anh giấu em, anh nói xấu mẹ em.” Anh nuốt khan. “Anh hứa từ nay bỏ hết. Em cho anh cơ hội.”
“Anh hứa bỏ cá độ từ bảy năm trước, trong chính tờ cam kết anh ký.” Tôi nhìn thẳng vào mắt anh. “Giờ anh còn cá độ không?”
Anh im lặng. Đúng cái im lặng đó khiến tôi biết câu trả lời.
“Trang, anh chỉ chơi nhỏ thôi.”
“Bao nhiêu?”
“Sáu chục triệu.”
“Sáu chục triệu là nhỏ?” Tôi hỏi. “Anh nợ ai?”
Anh cúi đầu, nói khẽ một cái tên tôi chưa nghe bao giờ, kèm theo một hạn chót. Còn đúng năm ngày. Tôi hiểu ra vì sao đêm qua anh hoảng hơn cả lúc bị đuổi khỏi nhà: anh không chỉ mất chỗ ở, anh còn cần một chỗ để trốn và một người để gánh nợ giúp.
“Vậy là anh quay về vì em, hay vì cái nhà, hay vì sáu chục triệu?”
Anh ngước lên, tôi thấy trong mắt anh sự cùng đường chứ không phải hối hận.
“Anh chỉ cần mượn em một lần cuối. Anh thề.”
Tôi khép cổng lại. Không đóng sầm, chỉ khép nhẹ như đóng một cuốn sách đã đọc xong.
“Anh Hùng, câu trả lời của em nằm trong đơn ly hôn em nộp hôm nay. Sáu chục triệu đó anh tự lo. Đó là nợ của anh, không phải nợ của em.”
“Trang! Trang ơi!”
Tiếng gọi vang sau cánh cổng, nhỏ dần rồi lặng đi. Mẹ đứng ở bậc thềm, không nói gì. Tôi quay vào, cầm túi hồ sơ bệnh án và bước ra xe.
Bảy giờ sáng, hai mẹ con có mặt ở bệnh viện. Mẹ vào làm thủ tục, tôi đứng ngoài hành lang, gọi điện xin nghỉ phép, gọi cho luật sư quen của trường nhờ tư vấn đơn ly hôn. Bác sĩ điều trị là một người đàn ông trung niên, nói chuyện từ tốn.
“Chị là con gái? Mẹ chị đến sớm như thế này là tốt. Chúng tôi sẽ điều trị theo phác đồ, khả năng đáp ứng tốt. Quan trọng nhất là tinh thần, gia đình đừng để bà lo nghĩ.”
“Dạ, con hiểu.”
Tôi cúi đầu cảm ơn. Trong bệnh viện, tôi bắt gặp mình đang nghĩ một điều rất lạ: sau bảy năm, lần đầu tôi không thấy sợ.
Ngày đầu điều trị, mẹ nằm trên giường, tay cắm ống truyền. Tôi ngồi bên cạnh, gọt táo.
“Trang, mẹ hỏi con một chuyện.”
“Dạ.”
“Cái nhà đó, mẹ định để lại cho con. Nhưng nếu con thấy ở trong đó buồn, con bán đi, chuyển chỗ khác cũng được.”
“Con không bán.” Tôi đáp không cần nghĩ. “Đó là nhà mẹ mua bằng hai sào ruộng và sợi dây chuyền của bố. Con sẽ giữ.”
Mẹ mỉm cười, nhắm mắt lại.
Ba mươi ngày sau, đúng hạn chót tôi đã nói. Ông Vinh và bà Cúc dọn khỏi khu nhà nghỉ, thuê một căn phòng nhỏ ở ngoại thành. Hôm chuyển đồ, ông Vinh nhờ người hàng xóm mang sang nhà tôi một túi nhỏ. Trong túi là chiếc chìa khóa cổng dự phòng, một hộp bánh, và tờ giấy viết tay, nét chữ vụng về của người đàn ông nói ít:
“Bố xin lỗi con và bà Lan. Bố sai vì im lặng. Chúc bà mau khỏe.”
Tôi đọc xong, gấp lại, cất vào ngăn kéo. Tôi không tha thứ, cũng không hận. Chỉ là một dòng chữ đến quá muộn.
Còn bà Cúc, hôm rời đi, bà đứng ở cổng rất lâu, mắt nhìn vào bên trong. Tôi đứng ở cửa sổ, thấy bà đưa tay áo lên lau mặt. Không biết là bà tiếc ngôi nhà, hay tiếc điều gì khác. Tôi không hỏi.
Đơn ly hôn được thụ lý. Anh Hùng không chịu ký thuận tình, kéo dài ba tháng. Đến phiên hòa giải cuối cùng, anh đến muộn, râu ria xồm xoàm, gầy hẳn đi. Không ai đi cùng anh. Bố mẹ anh, sau tất cả, không còn đủ sức bênh con nữa.
Thẩm phán hỏi: “Chị còn tình cảm với anh Hùng không?”
Tôi đứng lên, nhìn thẳng về phía trước.
“Thưa tòa, tôi không còn. Tôi đã nghe anh nói với mẹ anh rằng tôi khờ, dễ bảo, và anh chờ mẹ tôi ra đi để có căn nhà. Tôi có bản ghi âm. Tôi cũng có tờ cam kết anh tự tay ký, rằng nếu xúc phạm mẹ tôi hoặc tôi thì sẽ trả nhà trong hai mươi bốn giờ.”
Anh Hùng ngẩng phắt lên, môi run.
“Trang, anh chưa bao giờ…”
“Có.” Tôi nói, không quay sang. “Anh đã nói.”
Bản ghi âm được phát trong phòng xử. Cả phòng lặng ngắt. Khi giọng bà Cúc vang lên câu cuối, chính tôi cũng thấy nhẹ đi, như đặt được hòn đá đã đeo suốt bảy năm.
Tòa tuyên chấp thuận ly hôn. Anh Hùng không có quyền lợi gì với căn nhà, vì từ đầu nó chưa từng thuộc về anh. Khoản sáu chục triệu và mọi khoản nợ cá độ khác, tòa xác định là nợ riêng của anh.
Ngày cầm quyết định trong tay, tôi bước ra khỏi tòa, trời nắng nhẹ. Trong túi có điện thoại rung lên, là tin nhắn của y tá phụ trách phòng mẹ: “Chị Trang ơi, bác Lan hôm nay ăn được hết bát cháo, còn đòi ra vườn bệnh viện đi dạo ạ.”
Tôi đọc mà mắt cay xè, rồi bật cười giữa sân tòa án.
Mẹ điều trị hơn hai tháng, có những ngày mệt lả, có những đêm tôi ngồi cạnh giường đến sáng. Nhưng từng chút một, mẹ khỏe dần. Ngày bác sĩ thông báo kết quả tốt, mẹ ngồi im, tay nắm chặt tay tôi, mãi không nói được gì. Rồi bà thì thầm:
“Mẹ tưởng mẹ không còn thời gian.”
“Mẹ còn nhiều lắm.” Tôi đáp. “Còn vườn rau, còn cái bếp, còn cả những cái bát để mẹ làm vỡ.”
Mẹ bật cười, tiếng cười khàn khàn nhưng thật, bà vừa cười vừa lau nước mắt.
Chiều cuối tuần, tôi đưa mẹ về nhà. Cổng vẫn đó, cái chốt sắt vẫn đó. Tôi mở cổng, dìu mẹ bước vào sân. Hàng xóm ngó sang, có người vẫy tay chào, bà Sáu mang sang mấy quả cam, chỉ nói một câu: “Mừng bác Lan về.”
Vào nhà, mẹ đứng lặng ở phòng khách rất lâu. Rồi bà bước đến tủ chén, mở cánh tủ, nhìn dãy bát đĩa xếp ngay ngắn. Chỗ cái bát men lam năm xưa vẫn trống.
Tôi lấy từ trong túi một hộp giấy nhỏ, đưa cho mẹ. Bên trong là những mảnh sứ men lam, tôi đã nhờ một người thợ gốm ghép lại bằng kỹ thuật cũ. Đường nối vàng chạy qua thân bát như những vết sẹo được tô lên, không giấu, cũng không cần giấu.
“Con làm à?” Mẹ hỏi, giọng nghẹn lại.
“Con nhờ người ta. Con nghĩ bát vỡ thì cũng có cách lành lại, không nhất thiết phải vứt đi.”
Mẹ cầm chiếc bát, lật đi lật lại, ngón tay lần theo những đường vàng. Bà đặt nó lên giữa mâm cơm, ngay chỗ trước kia vẫn là chỗ của bát canh.
Tối đó, hai mẹ con ăn cơm. Món canh mẹ nấu, mùi rau ngò thoang thoảng. Mẹ múc canh vào chiếc bát vừa ghép, bưng cẩn thận đặt xuống trước mặt tôi.
“Con ăn đi. Lần này mẹ bưng vững lắm.”
“Dạ.”
Tôi cầm thìa, múc một thìa canh nóng. Hơi nước bốc lên làm mắt tôi nhòe đi, nhưng lần này không phải vì tủi thân.
Ngoài sân, gió thổi qua giàn thiên lý. Cái chốt cổng không còn kêu lên tiếng khô khốc nào nữa. Căn nhà bảy năm nghẹt thở ngày nào giờ chỉ còn hai người phụ nữ, một mâm cơm và một chiếc bát lành lại bằng những đường vàng.
-HẾT-