Tôi không bật đèn. Ánh sáng từ màn hình điện thoại đủ để tôi thấy lưng anh Hiếu quay ra cửa, hai vai cứng đờ. Bốn năm nằm cạnh nhau, tôi biết hơi thở của anh lúc ngủ thật và lúc giả vờ ngủ.
Tôi cầm điện thoại của anh, giơ màn hình lên trước mặt anh.
“Dậy đi. Anh Tuấn công chứng là ai? Sổ đỏ nhà mình đem đi làm gì?”
Anh Hiếu ngồi dậy rất chậm. Anh không giật điện thoại lại, cũng không trách tôi xem tin nhắn của anh. Anh chỉ đưa hai tay xoa mặt, giọng khàn đặc:
“Anh biết thế nào em cũng nghe thấy. Tiếng mẹ nói điện thoại, anh nghe rõ hết.”
“Vậy nói đi. Từ đầu.”
Anh im một lúc lâu, rồi nói một câu mà tôi phải hỏi lại.
“Mẹ nợ chị Phượng hai tỷ hai.”
“Bao nhiêu?”
“Hai tỷ hai trăm triệu.” Anh nhìn xuống đôi bàn tay mình. “Chị Phượng là chủ hụi, bạn cùng hội với mẹ. Hai năm trước chị ấy rủ mẹ góp vốn mua đất nền, hứa mỗi tháng chia lãi ba phần trăm. Mẹ góp một trăm triệu đầu, ăn lãi được vài tháng thì tin tuyệt đối. Sau đó mẹ vay thêm của chính chị ấy để góp tiếp. Đến lúc dự án đứng lại, chị ấy quay sang đòi nợ.”
Tôi ngồi xuống mép giường vì chân bỗng mất sức. Mẹ chồng tôi, người đi chợ còn cân từng lạng đường, cãi giá từng ngàn lẻ, vậy mà đã ký giấy nợ hai tỷ hai.
“Chuyện này bao lâu rồi?”
“Mười bốn tháng.”
Mười bốn tháng. Tôi làm kế toán, tôi thuộc số như thuộc tên người. Quỹ chi tiêu chung của hai đứa hụt đều đặn mỗi tháng mười tám triệu. Bốn tháng trước tôi có hỏi, anh bảo tiền thưởng công ty chưa về. Tôi đã tin.
“Mười tám triệu nhân mười bốn tháng,” tôi nói, từng chữ rơi xuống như đá. “Hai trăm năm mươi hai triệu. Anh trả lãi cho mẹ anh hai trăm năm mươi hai triệu mà em không biết gì. Tối nay bà ấy ngồi đó chê em đưa năm triệu là ít. Còn anh ngồi nghe.”
“Anh sợ nói ra em bỏ anh. Từ năm mười hai tuổi ba mất, mẹ một mình nuôi anh. Anh không thể để người ta lên cơ quan anh đòi nợ mẹ.”
“Còn sổ đỏ?”
“Chị Phượng đồng ý gia hạn nếu mình thế chấp căn nhà. Mẹ bảo đó là cách duy nhất.”
“Mình? Em chưa từng đồng ý.”
“Mẹ nói để mẹ lo phần em.”
“Lo kiểu gì?”
Anh im. Mãi sau mới nói, nhỏ như tự nói với mình:
“Anh không hỏi.”
“Anh không hỏi,” tôi lặp lại. “Cũng như tối nay anh không hỏi vì sao mẹ anh t:át mẹ em.”
Anh Hiếu ngẩng lên, mắt đỏ hoe. “Anh không ngờ mẹ ra tay. Nhưng chiều nay mẹ đã nói với anh là phải gây chuyện để em đưa bác về quê trước khi ra công chứng. Anh biết mà vẫn ngồi im. Anh sai, Linh.”
Tôi nhớ lại ánh mắt của bà Lan khi nhếch mép liếc tôi giữa phòng khách. Đó là ánh mắt của người đã dọn sẵn sân khấu, chỉ chờ diễn viên bước vào.
Tôi đứng dậy. “Sáng mai anh cứ nói với mẹ anh là em đưa mẹ em về rồi.”
“Em định làm gì?”
“Đêm nay anh không có quyền hỏi em câu đó.”
Tôi đóng cửa lại sau lưng. Trong hành lang tối, tôi tựa lưng vào tường, thở ra một hơi dài. Tôi không khóc. Khóc là thứ tôi đã làm đủ ở những năm còn nhẫn nhịn. Giờ tôi cần số liệu, giấy tờ và đầu óc tỉnh táo.
Phòng khách nhỏ vẫn sáng đèn ngủ. Mẹ tôi ngồi trên mép giường, đã mặc sẵn áo, túi nilon đựng quần áo buộc nút gọn gàng đặt dưới chân. Má bà vẫn còn vệt đỏ mờ.
“Mẹ nghe hết rồi con.” Bà nói trước khi tôi mở miệng. “Vách nhà này mỏng.”
“Mẹ, con xin lỗi…”
“Xin lỗi gì.” Bà vỗ vỗ xuống đệm cho tôi ngồi. “Con biết vì sao mẹ lên đây không? Hôm thứ Tư bà Lan gọi cho mẹ. Lần đầu tiên từ ngày hai đứa cưới. Bà bảo nhớ thông gia, nài mẹ lên chơi cuối tuần cho hai bên hiểu nhau hơn. Mẹ mừng, ôm rau lên liền.”
Tôi sững người. Tôi cứ tưởng mẹ tự lên thăm tôi.
“Hai ngày nay bà ấy tử tế lạ lắm. Nấu cháo cho mẹ, đòi mua áo cho mẹ. Mẹ bán rau ba chục năm, ai tốt thật ai tốt giả, mẹ ngửi ra. Người ta chỉ ngọt như vậy khi cần mình làm gì đó.”
“Vậy lúc bà ấy tát mẹ…”
“Mẹ lỡ lời thật. Câu đó mẹ không nên nói. Nhưng mẹ không cãi lại là vì mẹ nhìn thấy mắt bà ấy.” Giọng mẹ tôi nhỏ, chậm, không có chút oán trách. “Mắt của người đang chờ mình mắc câu. Mẹ mà đ:ánh trả, hay chửi lại, là con phải đưa mẹ về ngay trong đêm, đúng ý bà ấy. Mẹ chịu một cái t:át, đổi lại con còn ở được trong nhà này.”
Tôi nắm lấy tay mẹ. Bàn tay chai sần, thô ráp. Cả đời bà chưa bao giờ học được cách cãi nhau, nhưng bà biết nhìn người, hơn tôi nhiều.
Bà lục trong túi áo, lấy ra một cái khăn tay gói nhỏ, mở từng lớp. Cây vàng dành dụm mười năm, cây vàng tôi từ chối hôm cưới, nằm gọn trong lòng bàn tay bà.
“Nếu nhà thiếu tiền thì…”
“Mẹ, không phải tiền của mẹ.” Tôi gói lại, đặt vào tay bà.
“Mẹ biết. Mẹ chỉ muốn nói con có chỗ về, lúc nào cũng có.”
Câu đó làm sống mũi tôi cay xè. Tôi hít một hơi.
“Mẹ đừng về sáng mai. Mẹ ở lại với con.”
“Con định làm gì?”
“Con định làm đúng việc của một người kế toán, mẹ ạ.”
Năm giờ sáng, tôi ngồi ở bàn ăn với laptop. Bên ngoài trời còn tối, tiếng xe máy đầu tiên của người đi chợ lúc này mới vọng vào ngõ.
Tôi đăng nhập tài khoản chung, tải sao kê mười bốn tháng, tô vàng từng khoản chuyển đi. Tất cả đều qua tài khoản cá nhân của anh Hiếu, người nhận là Trần Thị Phượng, mỗi tháng mười tám triệu, không trễ ngày nào. Cộng thêm một khoản ba trăm triệu rút ra từ quỹ chung hồi tháng Ba mà tôi từng thắc mắc, anh bảo là gửi tiết kiệm kỳ hạn. In tất cả ra, tôi thấy mình bình tĩnh đến lạ.
Sáu giờ rưỡi tôi gọi cho anh Tuấn. Tôi nhớ anh, bạn đại học của chồng tôi, từng ngồi bàn tiệc cưới của tụi tôi. Anh bắt máy ngay, như đã chờ cuộc gọi này.
“Linh hả? Hiếu có nói là em sẽ gọi không?”
“Dạ không. Anh nhắn chồng em mang theo giấy tờ của vợ. Giấy tờ gì ạ?”
Anh Tuấn thở ra. “Anh nhắn vậy vì hồ sơ chị Phượng gửi sang có một giấy ủy quyền, em ủy quyền cho Hiếu toàn quyền thế chấp căn nhà. Giấy đó chứng ở văn phòng khác, không phải chỗ anh. Anh thấy lạ, vì bình thường tài sản chung vợ chồng, người vợ phải đích thân đến. Anh muốn Hiếu dẫn em đến để anh xác minh tận mắt.”
“Em chưa ký giấy ủy quyền nào hết.”
Đầu dây bên kia im lặng một nhịp.
“Anh đoán vậy. Em chờ anh chút.” Máy tôi rung lên, một tấm ảnh chụp văn bản. Dòng chữ ký “Nguyễn Thị Linh” ở cuối trang.
Tôi nhìn nó chừng năm giây.
Tôi ký ba chục chứng từ mỗi ngày, tôi thuộc chữ của mình hơn thuộc gương mặt mình. Chữ L của tôi viết một nét liền, không có vòng ở chân. Còn chữ L trong tấm ảnh này tròn trịa, cẩn thận, như người ta vẽ chứ không phải viết.
“Anh Tuấn,” tôi nói. “Chín giờ em sẽ có mặt. Nhưng trước đó, anh có thể giúp em một việc không?”
“Nói đi.”
“Anh đừng chứng cái gì hết cho đến khi em tới.”
“Cái đó anh hứa. Dù em không nhờ.”
Tôi cúp máy. Đặt điện thoại lên bàn, bật ghi âm, nhét sâu dưới giỏ trái cây, vừa đủ để thu được mọi tiếng trong phòng khách. Rồi tôi đặt cái cặp hồ sơ lên bàn: sao kê, hợp đồng lao động có chữ ký thật của tôi, giấy đăng ký kết hôn.
Bảy giờ rưỡi, bà Lan bước ra khỏi phòng. Bà đã trang điểm nhẹ, tóc chải gọn, áo bà ba lụa đỏ sẫm, đúng kiểu người chuẩn bị cho một ngày quan trọng. Thấy tôi ngồi ở bàn ăn, mẹ tôi ngồi bên cạnh, anh Hiếu ngồi đối diện, mặt bà thoáng cứng lại.
“Ủa, sao hai mẹ con chưa đi? Xe quê chạy sớm lắm đấy.”
“Chưa mẹ ạ.” Tôi rót cho bà một ly nước. “Trước khi đi con muốn cả nhà ngồi lại một chút. Có người sắp tới mà.”
“Người nào?”
Chuông cửa reo.
Bà Lan giật mình. Tôi đứng dậy, mở cửa trước khi bà kịp bước ra.
Người phụ nữ đứng ngoài chừng bốn mươi lăm tuổi, tóc uốn xoăn nhẹ, áo vest màu kem, tay xách chiếc cặp da. Phía sau là một thanh niên xăm kín cổ, mặt không biểu cảm. Chị ta thấy tôi thì khựng lại, nụ cười chuẩn bị sẵn đứng nửa chừng.
“Chị Phượng phải không ạ? Mời chị vào. Em là Linh, vợ anh Hiếu.”
Chị ta nhìn qua vai tôi, tìm bà Lan, rồi bước vào, gót giày nện xuống nền gạch từng nhịp. Bà Lan đứng ở đầu bàn, mặt trắng bệch.
“Linh,” bà nói gấp, “chuyện này là chuyện người lớn, con đừng xen vào.”
“Chuyện nhà con, đứng tên con. Con nghe.”
Chị Phượng ngồi xuống ghế, đặt cặp lên bàn, giọng ngọt như mật: “Linh à, chị biết em bất ngờ. Nhưng chuyện vay mượn giữa chị với cô Lan, hai bên đã thỏa thuận cả rồi. Hôm nay chỉ là thủ tục.”
“Thủ tục nào ạ? Cho em xem giấy ủy quyền.”
“Ủy quyền nào?”
Tôi đặt điện thoại xuống bàn, màn hình hướng về phía chị. “Cái này. Anh Tuấn gửi cho em lúc sáu giờ rưỡi.”
Mặt chị Phượng đổi sắc, rất nhanh nhưng tôi kịp thấy. Tôi mở cặp, rút ra tờ hợp đồng lao động của mình, đặt cạnh tấm ảnh văn bản.
“Chị nhìn chữ L. Của em viết một nét liền, không có vòng ở chân. Em ký ba mươi chứng từ mỗi ngày, em không nhầm chữ mình. Đây là chữ của một người đang bắt chước.”
“Mày…” Bà Lan lao lên. “Mày dám nghi ngờ…”
“Mẹ ngồi xuống đi.” Tôi nói, giọng không to. “Con chưa nói hết.”
Tôi rút tập sao kê, trải lên bàn. “Mười bốn tháng, anh Hiếu chuyển cho chị Phượng hai trăm năm mươi hai triệu tiền lãi, cộng ba trăm triệu rút từ quỹ chung hồi tháng Ba. Em tính sơ ra lãi suất theo năm là hơn ba mươi sáu phần trăm. Bộ luật Dân sự quy định lãi tối đa hai mươi phần trăm một năm, phần vượt mức không có giá trị. Em nghĩ chị Phượng nên đem hợp đồng vay đến phường, để người ta tính lại cho rõ.”
Thanh niên xăm hình liếc sang chị Phượng. Chị ta khẽ nghiến răng.
“Còn chữ ký giả,” tôi nói tiếp, “em sẽ báo công an. Giả mạo chữ ký để thế chấp nhà người khác là chuyện hình sự.”
Chị Phượng cười nhạt, nụ cười không còn mật nữa. “Em nói giả mạo? Em có bằng chứng ai làm không? Giấy ủy quyền này là cô Lan đưa chị, cô bảo vợ thằng Hiếu đã đồng ý miệng, chữ ký là bản cô nhờ người lo.”
“Chị nói bậy!” Bà Lan hét lên, giọng vỡ. “Chị tự làm chứ tôi có nhờ ai! Chị bảo tôi cứ đưa sổ đỏ, chị lo phần còn lại!”
“Tôi lo? Bà chính miệng bảo cái con dâu nó dễ, chỉ cần đuổi nó về quê một hôm…”
Hai người cãi nhau ngay giữa phòng khách, nhanh và nặng, mỗi người một câu quăng về phía nhau, như hai kẻ đồng phạm đang tự bóc mặt nạ. Tôi ngồi im. Dưới giỏ trái cây, chiếc điện thoại nhỏ vẫn sáng đèn đỏ.
“Đủ rồi.”
Giọng anh Hiếu không to, nhưng cả hai người phụ nữ ngưng bặt.
Anh đứng dậy. Lần đầu tiên từ đêm qua anh đứng thẳng, hai bàn tay nắm chặt hai bên người. Anh nhìn mẹ, rồi nhìn sang chị Phượng.
“Chị Phượng, chị không cần chữ ký của vợ tôi nữa. Tôi không ký bất cứ giấy nào hôm nay. Chị muốn đòi nợ thì đòi theo luật, tôi sẽ cùng mẹ tôi ra phường nói chuyện.”
“Hiếu!” Bà Lan nắm lấy tay áo con. “Mày điên rồi! Mày muốn mẹ đi tù à? Tao nuôi mày hai mươi mấy năm…”
“Mẹ nuôi con.” Anh gỡ tay mẹ ra, nhẹ, nhưng dứt khoát. “Con trả mười bốn tháng rồi. Còn bao nhiêu nữa mẹ mới thôi? Mẹ tát bác Hà trước mặt con, con ngồi im. Con im một lần là đủ. Bây giờ con nói: mẹ xin lỗi bác.”
“Tao xin lỗi cái bà nông dân đó?”
“Mẹ xin lỗi bác Hà.”
Hai mẹ con nhìn nhau. Tôi thấy bà Lan há miệng mấy lần, rồi ngồi sụp xuống ghế, hai bờ vai đang nhô cao bỗng xẹp xuống hẳn.
“Tôi sợ,” bà nói, giọng nhỏ lại thành một thứ tiếng khác hẳn. “Chị Phượng bảo nếu tuần này không có sổ đỏ, người của chị sẽ lên cơ quan thằng Hiếu. Tôi sợ nó mất việc. Tôi chỉ có mỗi nó.” Bà ngẩng lên, nhìn thẳng vào mẹ tôi lần đầu tiên, và tôi thấy trong mắt bà không còn chút đắc thắng nào. “Cái t:át đó… chị Phượng bảo cứ làm to chuyện lên, mẹ con bà ấy sẽ bỏ đi ngay. Tôi biết tôi sai.”
Mẹ tôi không nói gì. Bà cầm ly nước trên bàn, đặt vào tay bà Lan, như chính bà vừa đón nhận nó từ người khác.
“Tôi biết,” mẹ tôi nói. “Uống đi chị. Chị run rồi.”
Bà Lan cầm ly nước, nước sánh ra ngoài, rớt xuống tà áo lụa đỏ sẫm. Bà khóc không thành tiếng.
Chị Phượng đóng cặp, đứng dậy. Chị không còn nụ cười, nhưng giọng vẫn lạnh:
“Các người nghĩ thoát được chắc? Tôi có hợp đồng vay viết tay, có chữ ký bà Lan, có người làm chứng. Chuyện này không kết thúc ở đây.”
“Vậy gặp nhau ở công an phường,” tôi đáp. “Chị mang hợp đồng, em mang sao kê. Và cả đoạn ghi âm này nữa.”
Tôi lấy điện thoại từ dưới giỏ trái cây, giơ lên. Đèn đỏ vẫn sáng. Chị Phượng nhìn nó, mím môi, quay đi. Thanh niên xăm hình theo sau, đóng cửa lại không mạnh không nhẹ.
Cả nhà im lặng rất lâu.
Anh Hiếu quay sang mẹ tôi, cúi gập người, gần như quỳ xuống. “Mẹ, con xin lỗi. Con ngồi đó nhìn mẹ bị t:át mà không nói một câu. Con không xin mẹ tha. Con chỉ xin mẹ cho con cơ hội làm lại cho đúng.”
“Con ngồi dậy đi.” Mẹ tôi nói. “Mẹ nói rồi. Mẹ chỉ sợ con gái mẹ khổ.”
Anh quay sang tôi. Tôi giơ tay ngăn lại.
“Chưa phải lúc để anh xin lỗi em. Em cần ba việc.” Tôi đếm trên đầu ngón tay. “Một, sổ đỏ em giữ. Hai, mật khẩu mọi tài khoản của anh, kể cả cái anh dùng để chuyển cho chị Phượng. Ba, hôm nay anh cùng em ra phường, anh nói hết sự thật, không giấu một chữ.”
“Anh làm hết.”
Anh vào phòng, mở két sắt dưới chân tủ quần áo, đưa tôi cuốn sổ đỏ bìa cứng màu đỏ sẫm. Tôi lật trang đầu: tên anh Hiếu, tên tôi, hai cái tên đứng cạnh nhau. Tôi gói nó vào túi vải, bỏ vào cặp.
“Em về quê với mẹ vài ngày,” tôi nói với anh. “Không phải để dỗi, để em nghĩ. Còn mẹ anh, anh đưa bà ấy đi lấy lời khai, rồi mới tính chuyện khác.”
Anh gật đầu. Bà Lan ngồi bất động ở góc bàn, đôi vai nhỏ lại như một người đã già thêm mười tuổi chỉ trong một buổi sáng.
Tôi đang xếp lại hồ sơ thì điện thoại rung. Màn hình hiện tên anh Tuấn.
“Linh, em ngồi xuống nghe anh nói.” Giọng anh gấp gáp, khác hẳn lúc nãy. *“Anh vừa gọi sang văn phòng công chứng kia để xác minh. Giấy ủy quyền không phải bản sao dựng lên. Nó thật sự được chứng, ngày mồng ba tuần trước, ở Văn phòng Bình An. Người ký là một phụ nữ mang căn cước công dân của em, có camera ghi lại. Đi cùng cô ta là một ông chừng sáu mươi tuổi. Anh gửi hình qua đây.”
Tôi đứng im. Hơi thở như bị chặn lại ở đâu đó phía cổ họng.
Điện thoại rung nhẹ, tin nhắn đến kèm một bức ảnh chụp từ màn hình camera. Một người phụ nữ đeo khẩu trang, tóc búi thấp, mặc chiếc áo xanh nhạt giống hệt chiếc tôi vẫn mặc đi làm, đang cúi xuống ký vào giấy. Bên cạnh là một người đàn ông gầy, tóc muối tiêu, đứng nghiêng, trên chân mày trái có một vết sẹo ngắn.
Tôi đưa điện thoại cho anh Hiếu, chỉ để hỏi anh có nhận ra ai không.
Anh nhìn. Màu máu rút khỏi mặt anh nhanh đến mức tôi phải đưa tay ra đỡ.
“Cái sẹo này…” Anh nói không thành tiếng. “Ngày nhỏ anh đứng cạnh ba trước gương, anh hay đưa tay chạm vào vết sẹo đó.”
“Hiếu?”
“Linh… người đàn ông này là ba anh.” Môi anh run lên. “Ba anh đã ch:ết hai mươi ba năm rồi. Mẹ anh đã cho anh thắp nhang trên mộ ông suốt hai mươi ba năm.”
Tôi quay sang bà Lan. Bà không nhìn vào màn hình điện thoại. Bà đang nhìn xuống sàn, hai tay siết chặt tà áo lụa đỏ, và trong căn phòng đang chết lặng này, chỉ có mình bà là không ngạc nhiên.
Không ai nói gì suốt một phút dài như một năm. Chỉ còn tiếng quạt trần quay đều và tiếng thở dồn của anh Hiếu, như người vừa bị dìm xuống nước rồi kéo lên. Mẹ tôi đứng dậy, đỡ anh ngồi xuống ghế, bàn tay chai sần đặt lên lưng anh, đúng cách bà vẫn vỗ về tôi hồi nhỏ.
Tôi bước tới trước mặt bà Lan.
“Mẹ nhìn con.”
Bà không ngẩng lên.
“Mẹ biết người đàn ông này, đúng không?”
Im lặng.
“Mẹ trả lời con ở đây, hay để con đưa tấm ảnh này cho công an và để họ hỏi mẹ?”
Hai bàn tay bà buông tà áo lụa đỏ sẫm, những nếp nhăn hằn sâu trên lụa. Rất lâu sau, bà nói, giọng khô như giấy:
“Ông ấy chưa ch:ết.”
Anh Hiếu bật dậy, chiếc ghế đổ ra sau đánh rầm xuống nền gạch. “Mẹ nói gì?”
Bà Lan không nhìn anh. Bà nhìn vào khoảng không trước mặt, như đang đọc lại một thứ đã thuộc lòng suốt hai mươi ba năm.
“Ba con tên Thành. Hồi con mười hai tuổi, ông ấy sa vào c:ờ b:ạc, thua sạch ruộng ông bà để lại, rồi đòi bán luôn cái nhà cấp bốn của hai mẹ con. Mẹ không cho. Một đêm bọn đòi nợ đạp cửa xông vào, con chui trốn dưới gầm giường, con còn nhớ không? Sáng hôm sau ông ấy biến mất.”
Anh Hiếu không đáp. Mắt anh dán chặt vào mẹ.
“Ba hôm sau người ta vớt được chiếc xe đạp với đôi dép của ông ấy ở bờ sông. Không thấy người. Cả xóm bảo ông ấy nhảy sông trốn nợ. Mẹ làm đám, xây mộ gió, dắt con ra thắp nhang. Lúc đó mẹ tin thật là ông ấy ch:ết.”
Bà nuốt khan.
“Ba tháng sau có lá thư gửi về, đúng nét chữ ông ấy. Ông ấy còn sống, trốn vào trong Nam, xin mẹ gửi tiền. Mẹ đem lá thư ra đốt. Mẹ nghĩ ông ấy mà ‘ch:ết’ thì bọn đòi nợ thôi lên cửa, con được yên mà học, mẹ không phải bồng con chạy hết xóm này sang xóm khác. Thà con tưởng cha mình đã ch:ết, còn hơn biết ông ấy bỏ hai mẹ con lại giữa đống nợ.”
“Hai mươi ba năm,” anh Hiếu nói, từng chữ rơi ra như bị bóp nghẹt. “Con quỳ trước một nấm đất trống hai mươi ba năm.”
“Mẹ làm vì con…”
“Mẹ đừng nói vì con.”
Giọng anh không to, nhưng bà Lan co người lại như vừa bị tát. Tôi chưa từng thấy anh nói với mẹ bằng giọng đó.
Tôi hít một hơi, hỏi tiếp, vì tôi biết nếu dừng lại bây giờ thì sẽ không còn ai đủ sức hỏi.
“Rồi hai năm trước ông ấy quay lại. Và chị Phượng không phải bạn hụi bình thường, đúng không?”
Bà Lan nhắm mắt. “Chị Phượng sống với ông ấy hơn mười năm nay. Chị ta làm quen tôi ở hội hụi thật, nhưng người chỉ đường là ông ấy. Ông ấy biết tôi tằn tiện, biết tôi chỉ có mỗi thằng Hiếu, biết thằng Hiếu có nhà, có vợ, có việc làm tử tế. Đến khi tôi sập bẫy, mất trắng tiền góp, chị ta mới đưa ông ấy ra.”
“Họ nói gì với mẹ?”
“Họ bảo nếu tôi không nghe lời, ông ấy sẽ về thẳng đây, nhận con, kể cho cả cơ quan thằng Hiếu biết cha nó là con bạc, còn mẹ nó đã nói dối nó từng ấy năm. Tôi sợ. Tôi sợ nó biết, sợ nó nhìn tôi như bây giờ.”
Anh Hiếu quay mặt đi, bàn tay che nửa gương mặt. Vai anh run lên.
Tôi nhìn lại bức ảnh trên điện thoại. Chiếc áo xanh nhạt của người phụ nữ đeo khẩu trang. Bỗng một ký ức nhỏ xíu hiện về: thứ Ba tuần trước tôi tìm chiếc áo ấy trong tủ không thấy. Bà Lan bảo bà mang đi ủi hộ, hôm sau trả lại thơm phức. Tôi còn thầm nghĩ, ừ, bà cũng có lúc tử tế. Còn bản photo căn cước của tôi, từ ngày mua nhà, bà Lan vẫn giữ trong tập hồ sơ ở ngăn tủ phòng khách.
“Chiếc áo của con,” tôi nói, “mẹ đem cho người ta mặc đi ký giấy, rồi mẹ giặt ủi, trả lại cho con như chưa có chuyện gì.”
Bà Lan không chối. Bà chỉ cúi đầu thấp hơn.
Tôi bấm số anh Tuấn, mở loa ngoài.
“Anh Tuấn, giấy ủy quyền đã chứng rồi thì họ làm gì được trong hôm nay?”
“Nó có hiệu lực ngay, cho đến khi bị tuyên vô hiệu,” giọng anh gấp gáp. “Họ có thể đem sang ngân hàng, hoặc một bên cho vay tư nhân, thế chấp trong ngày, chỉ cần có sổ đỏ. Nhưng sổ đỏ đang ở chỗ em, đúng không? Thiếu bản gốc thì họ chưa làm gì được. Linh, em phải báo công an ngay, hôm nay.”
Tôi cúp máy. Chân tôi vẫn run, nhưng đầu óc rất lạnh. Ngoài kia, chị Phượng vừa bước ra khỏi cửa với đủ lời đe dọa. Chị ta sẽ không ngồi yên. Và người đàn ông có vết sẹo trên chân mày kia đang đứng sau tất cả.
Tôi quay sang bà Lan, lần đầu tiên trong bốn năm tôi không thấy sợ bà.
“Mẹ, con cho mẹ một lựa chọn, và con chỉ hỏi một lần. Hoặc mẹ tiếp tục im lặng, để họ lấy nhà, lấy công việc của Hiếu, rồi tuần sau, tháng sau lại đến đòi thêm. Hoặc mẹ cùng chúng con kết thúc chuyện này hôm nay.”
Bà ngẩng lên. Đôi mắt sưng đỏ, nhìn tôi, rồi nhìn mẹ tôi đang đứng lặng bên cạnh, nhìn vệt đỏ mờ còn hằn trên má bà thông gia.
Anh Hiếu lên tiếng trước khi bà kịp trả lời. “Mẹ gọi đi. Lần này mẹ đừng nói dối nữa.”
Bà Lan run run cầm điện thoại. Tôi dặn từng chữ. Bà bấm số, nghe chuông reo hai hồi thì có người bắt máy.
“Chị Phượng à, tôi đây,” giọng bà vỡ ra, nhưng đúng nghĩa của một người đang hoảng thật. “Sổ đỏ tôi lấy lại được rồi. Con Linh đưa mẹ nó về quê, nhà chỉ còn tôi với thằng Hiếu. Còn ông ấy… thằng Hiếu nó chịu gặp cha rồi. Chị bảo ông ấy qua đi. Qua ngay, kẻo nó đổi ý.”
Đầu dây bên kia im lặng đúng ba giây, rồi một giọng đàn ông trầm khàn cất lên, chậm rãi: “Nó nói thật không? Nó chịu gặp tôi?”
Tôi thấy bà Lan nhắm mắt lại. “Thật. Ông qua đi.”
Cuộc gọi cúp. Cả nhà nhìn nhau. Sau tấm ảnh trên màn hình điện thoại, đó là lần đầu tiên tôi nghe giọng người đàn ông đã sống trong nhà tôi suốt mười bốn tháng dưới dạng một cái tên nợ nần.
Tôi không đợi nữa. Tôi cầm cặp hồ sơ, đoạn ghi âm, bản sao kê, tấm ảnh camera, ra phường cùng anh Tuấn đang chạy tới. Trình bày ròng rã gần một tiếng. Điều tra viên công an quận được mời sang, một người đàn ông ngoài bốn mươi, nói ít, nghe kỹ, thỉnh thoảng nhíu mày khi tôi mở sao kê. Anh ta hỏi mấy câu, gọi thêm điện thoại đến Văn phòng công chứng Bình An, rồi gật đầu.
“Chúng tôi sẽ đến nhà chị. Hai người đó đã chủ động tới thì tốt. Chị cứ giữ nguyên kịch bản.”
Bốn mươi phút sau, trong căn nhà chúng tôi, hai cán bộ công an phường mặc thường phục và điều tra viên ngồi khuất trong phòng khách nhỏ, cửa khép hờ. Mẹ tôi ngồi cùng họ, hai tay đặt trên đầu gối, lặng lẽ. Bà không cho tôi bảo bà ở lại hay đi; bà chỉ nói một câu: “Mẹ ở đây.” Tôi không cãi.
Anh Hiếu ngồi ở bàn ăn, lưng thẳng, mặt tái nhợt. Bà Lan ngồi cạnh con, hai tay siết quanh ly nước. Tôi đứng sau tấm rèm bếp, điện thoại ghi âm lần nữa áp sát vào ngực.
Chuông cửa reo.
Bà Lan đứng dậy, chân loạng choạng, ra mở cửa. Tôi nghe tiếng giày cao gót quen thuộc, và một bước chân khác, chậm, hơi nặng bên chân phải.
Người đàn ông bước vào phòng khách. Gầy, lưng hơi còng, mái tóc muối tiêu cắt ngắn, chân mày trái có vết sẹo nhỏ. Ông ta đứng yên khi thấy anh Hiếu, và trong một khắc, gương mặt khắc khổ ấy mềm hẳn đi.
“Hiếu… con trai.” Giọng ông ta nghẹn lại. “Nhìn con lớn thế này, ba…”
“Ông ngồi xuống đi.”
Anh Hiếu nói bằng giọng bình tĩnh đến mức tôi nổi gai ốc. Ông Thành khựng lại, rồi ngồi xuống ghế đối diện. Chị Phượng ngồi cạnh ông ta, vẫn chiếc áo vest kem, ánh mắt đảo nhanh khắp phòng, dừng ở bà Lan, rồi ở cánh cửa phòng khách nhỏ đang khép hờ.
“Hai mươi ba năm,” anh Hiếu mở lời. “Ông ở đâu?”
“Ba… ba trốn trong Nam, làm đủ nghề. Ba muốn về lắm, nhưng ba mang nợ, ba sợ liên lụy mẹ con. Ba có gửi thư…”
“Mười bốn tháng nay, mỗi tháng con chuyển mười tám triệu vào tài khoản chị này. Ông có biết số tiền đó từ đâu không?”
Ông Thành quay sang chị Phượng. Chị ta đặt tay lên cánh tay ông, nhoẻn miệng cười. “Anh Hiếu, chuyện tiền bạc là giữa chị và cô Lan. Hôm nay ba con ngồi đây là để gia đình đoàn tụ…”
“Vậy giấy ủy quyền thế chấp nhà, chữ ký của vợ tôi thì sao?” Tôi bước ra khỏi rèm bếp.
Chị Phượng quay phắt lại. Nụ cười cứng trên mặt chị ta như bị ai đóng đinh.
“Em ở đây? Cô Lan bảo…”
“Mẹ chồng em bảo em về quê rồi, đúng không?” Tôi đặt điện thoại xuống bàn, mở tấm ảnh camera. “Người phụ nữ mặc áo xanh này là ai? Còn người đàn ông đứng cạnh, có sẹo trên chân mày trái, là ai?”
Ông Thành liếc tấm ảnh rồi liếc chị Phượng. Chị Phượng bật cười, nhưng tiếng cười chói tai. “Linh, em nói gì chị không hiểu. Chữ ký đó…”
“Chữ ký đó viết chữ L có vòng ở chân. Của em thì không. Đã chứng thì càng dễ, Văn phòng Bình An có camera, có số căn cước, có hình người đứng ký. Họ đã gửi toàn bộ cho công an.”
Chị Phượng mím môi. “Người đứng ký là con bé cháu tôi, nhưng nó làm theo lời ông này chỉ đạo! Chính ông ta bảo phải làm cho giống vợ thằng Hiếu, chính ông ta bảo cô Lan sẽ đưa căn cước!”
“Con đàn bà này!” Ông Thành đập tay xuống bàn, giọng khàn đi. “Chính bà bảo tôi về lấy nhà! Bà bảo thằng Hiếu thương cha, mẹ nó sợ, con dâu nó dễ, cứ đuổi về quê một ngày là xong! Giờ bà đổ hết lên đầu tôi?”
“Tôi đổ? Ông nợ bên Đồng Nai ba trăm triệu, ông ngửa tay xin tôi suốt, ông nghĩ tôi nuôi không ông chắc?”
Hai người cãi nhau ngay trước mặt anh Hiếu, mỗi người một câu ném thẳng vào mặt nhau, như đoạn ghi âm buổi sáng chạy lại một lần nữa, chỉ khác là lần này người ngồi nghe không phải một mình tôi. Tôi nhìn sang anh Hiếu. Anh ngồi bất động. Gương mặt anh không còn đau, không còn giận. Chỉ còn một vẻ trống rỗng của người đã khóc hết nước mắt từ lâu.
Cửa phòng khách nhỏ mở ra.
Điều tra viên bước ra trước, hai cán bộ theo sau. “Tôi là điều tra viên công an quận. Bà Trần Thị Phượng, ông Thành, đề nghị hai người đi cùng chúng tôi để làm việc về hành vi làm giả giấy tờ, lừa đ:ảo chiếm đoạt tài sản và cho vay lãi nặng.”
Chị Phượng bật dậy. “Tôi có hợp đồng vay viết tay! Có chữ ký bà Lan! Đây là tranh chấp dân sự!”
“Hợp đồng nào chúng tôi cũng xem. Sổ ghi chép của bà, tài khoản của bà, lời khai của người cháu bà ký thay, chúng tôi sẽ xem hết.” Anh ta nói không to, nhưng chị Phượng ngồi phịch xuống ghế, thôi không nói.
Thanh niên xăm kín cổ ngoài cổng đã bị hai cán bộ khác giữ từ lúc tôi chưa nhận ra.
Ông Thành đứng dậy chậm chạp. Lúc cán bộ ra hiệu mời đi, ông ta quay sang anh Hiếu, cặp mắt vàng đục bỗng ngấn nước.
“Hiếu, con ơi. Ba là ba của con. Con nỡ nhìn ba vào tù sao? Mẹ con giấu con hai mươi ba năm, mẹ con cũng đâu sạch sẽ gì…”
Anh Hiếu đứng dậy. Anh nhìn ông ta thật lâu, như nhìn một tấm ảnh cũ đã phai, và nói rất khẽ:
“Hai mươi ba năm trước, ba con đã ch:ết. Con thắp nhang đủ rồi. Người đang đứng đây, con chỉ biết là người định lấy nhà của vợ con. Còn chuyện mẹ con giấu con, con sẽ tự tính với mẹ con. Đó không phải việc của ông.”
Ông Thành mở miệng, nhưng không có tiếng nào thoát ra. Hai cán bộ đỡ ông ta đi, lưng còng xuống, bước chân kéo lê. Ở ngưỡng cửa, ông ta không quay đầu lại.
Cửa khép. Căn nhà bỗng yên đến mức nghe rõ tiếng đồng hồ.
Bà Lan vẫn đứng đó, hai tay buông thõng. Anh Hiếu không nhìn bà. Bà bước một bước về phía con, rồi dừng, vì biết mình không còn quyền đến gần.
Bà quay sang mẹ tôi.
Mẹ tôi đang đứng cạnh cửa phòng khách nhỏ, chiếc túi nilon quần áo vẫn đặt dưới chân. Bà Lan bước tới trước mặt bà, quỳ xuống nền gạch, ngay chỗ ly trà vỡ tối qua, những mảnh sứ đã được quét sạch.
“Chị Hà, tôi xin lỗi chị.” Giọng bà Lan vỡ ra từng mảnh. “Cái t:át hôm qua, tôi xin lỗi. Tôi lôi chị lên đây làm mồi, tôi đ:ánh chị để ép con chị đi. Tôi sai, sai hết. Chị đ:ánh tôi cũng được, mắng tôi cũng được.”
Mẹ tôi cúi xuống, đỡ bà dậy bằng hai bàn tay chai sạn. “Chị đứng lên. Tôi nhận lời xin lỗi.” Bà dừng một chút. “Chị cũng là mẹ. Chị sợ mất con. Nhưng nỗi sợ mà lấy ra để đ:ánh người, thì sớm muộn nó cũng quay sang đ:ánh luôn đứa con mình đang giữ.”
Bà Lan khóc, lần này khóc thành tiếng.
Mất đúng một tuần để mọi thứ ngã ngũ, và cũng đúng một tuần để tôi hiểu một cuộc đời có thể đổ xuống nhanh thế nào.
Công an khởi tố vụ án đối với chị Phượng, ông Thành và người cháu của chị ta, với các tội lừa đ:ảo chiếm đoạt tài sản, làm giả giấy tờ và cho vay lãi nặng. Giấy ủy quyền có chữ ký giả bị tuyên vô hiệu. Hôm đó tôi ngồi viết đơn ở phường, ký tên mình một nét liền, không vòng ở chân, và đột nhiên thấy mắt cay xè. Chỉ là một chữ L.
Tôi ngồi tính lại cả đêm với điều tra viên. Từ sổ ghi chép thu giữ được ở nhà chị Phượng, số tiền chị ta thực sự đưa cho bà Lan trong suốt hai năm chỉ khoảng sáu trăm triệu. Hai tỷ hai trăm triệu trên giấy nợ là gốc cộng với lãi nhập gốc, rồi cộng thêm đủ loại “phí” chị ta tự chế ra. Anh Hiếu đã trả năm trăm năm mươi hai triệu. Phần lãi vượt hai mươi phần trăm một năm không có giá trị, những gì đã trả vượt lên được trừ vào gốc. Tính xong, con số còn lại nhỏ hơn một trăm triệu rất nhiều, thấp đến mức điều tra viên nhìn tôi và hỏi: “Chị làm kế toán à?” Tôi gật đầu.
Bà Lan được xác định là một trong những bị hại, vì sợ hãi mà bị ép làm theo, nhưng bà vẫn phải ra làm việc nhiều lần và tự nhận phần trách nhiệm của mình. Bà nhất quyết không cho anh Hiếu đụng vào số nợ còn lại. “Tao tự trả,” bà nói. Bà dọn ra một phòng trọ nhỏ cách nhà chúng tôi hai con đường, xin vào phụ bếp ở một quán cơm gần đó. Tiền lương không nhiều, nhưng bà bảo từng đồng là của bà.
Còn anh Hiếu và tôi.
Tôi về quê mười ngày, ngồi nhặt rau với mẹ, nghe mẹ kể chuyện chợ huyện, không nói gì về chuyện trên thành phố. Ngày thứ mười một, anh Hiếu bắt xe về, đứng ngoài cổng, không dám vào. Tôi ra gặp anh ở bậc thềm.
“Em chưa tha thứ cho anh,” tôi nói thẳng. “Không phải vì anh làm nhiều chuyện sai, mà vì anh biết rõ mà vẫn im. Em lấy chồng, không phải để làm một người ngoài trong chính cuộc đời mình.”
“Anh biết.”
“Em có điều kiện. Sáu tháng, anh ngủ ở phòng khách nhỏ. Tài khoản chung em giữ. Bất cứ chuyện gì của nhà anh dính tới tiền hay căn nhà, em phải biết trước khi nó thành chuyện đã rồi. Và anh đi gặp một người tư vấn tâm lý, vì chuyện ba anh và mẹ anh, không ai tự chữa được một mình.”
Anh Hiếu im một lúc, rồi gật. “Anh làm hết.”
Anh nói thêm, chỉ một câu: hôm trước anh ra nghĩa trang quê, đứng trước nấm mộ gió một lúc lâu, rồi mang cái bát hương về. “Không còn ai để thắp cho nữa. Mà người nằm đó, vốn dĩ cũng không phải người anh từng nhớ.”
Tôi không khen, không an ủi. Tôi chỉ gật.
Tháng đó, và những tháng sau, tôi vẫn đưa bà Lan năm triệu. Lần này bà không chê ít. Bà nhận bằng hai tay, ghi vào một quyển sổ nhỏ, bên cạnh những khoản bà tự trả nợ từng tháng, nét chữ nắn nót như đứa học trò lớp một.
Cuối tuần thứ ba của tháng sau, anh Hiếu chở bà Lan về quê tôi. Bà xách theo một giỏ trái cây và một cái áo mới gói trong túi giấy. Mẹ tôi đang rửa rau ngoài sân, thấy bà thì lau tay vào vạt áo, đứng lên.
“Chị Hà, tôi mua cái áo này. Tôi không biết chị mặc cỡ nào, chị thử xem.”
“Chị cứ để đó. Vào ngồi uống nước.”
Hai người phụ nữ ngồi xuống bậc thềm, mỗi người một rổ rau, chẳng ai nói gì nhiều. Tôi đứng ở cửa nhìn hai mái đầu một bạc nhiều, một bạc ít, cùng cúi xuống nhặt từng cọng rau héo. Gió chiều thổi qua sân, lùa mùi đất ẩm lẫn mùi rau mới.
Chiếc cặp hồ sơ vẫn nằm trên bàn trong nhà. Cuốn sổ đỏ có hai cái tên đứng cạnh nhau vẫn an toàn trong ngăn tủ tôi giữ chìa khóa. Chữ L của tôi vẫn viết một nét liền, không vòng ở chân. Và từ hôm ấy, tôi biết rõ một điều: không ai còn ký thay tôi được nữa.
–HẾT–