Tiếng chuông thứ ba vừa dứt, ông trung niên đeo kính đã chộp lấy chiếc cặp da, quay người định lách ra lối cửa bếp.
“Ông Phát, tôi nói ông ngồi xuống.”
Tôi không to tiếng, nhưng cả phòng khách khựng lại. Ông ta đứng sững giữa bước chân. Tôi vừa gọi đúng tên ông ta, cái tên in ngay dưới dòng “Bên yêu cầu định giá” trên tờ giấy mẹ chồng còn đang cầm.
“Hạ!” Mẹ chồng rít lên. “Cô quát khách của nhà này à? Ông Phát là người đang giúp cứu thằng Tuấn đấy!”
“Con biết ông ấy đang giúp ai, mẹ ạ.” Tôi quay sang chồng. “Anh Khôi, anh ra mở cửa giúp em.”
Anh Khôi đứng yên. Anh nhìn mẹ, nhìn Tuấn, rồi nhìn tôi, cái nhìn của người bị gọi tên giữa lớp học mà chưa thuộc bài.
“Thôi, để em.”
Tôi tự đi ra sân. Ngoài cổng không phải hai gã đàn ông xăm trổ đã đạp cổng nhà tôi hồi đầu tuần. Đó là một người phụ nữ khoảng bốn mươi lăm tuổi, áo sơ mi trắng, tóc búi gọn, ôm chiếc cặp hồ sơ trước ngực.
“Chị Diễm, em cảm ơn chị đã qua.”
“Chiều em nhắn là chị sắp xếp đi liền,” chị đáp. “Chị mang đủ giấy tờ như em dặn.”
Tôi mở cổng, dẫn chị vào nhà. Mẹ chồng nhìn người lạ bước vào, rồi nhìn tôi, m:ặt cau lại.
“Ai đây?”
“Dạ, chị Diễm, chủ đại lý bia ở chợ huyện. Chị là chủ n:ợ của em Tuấn ạ.”
Tuấn lùi một bước, va vào lưng ghế. Chị Diễm chưa kịp chào thì ánh mắt chị đã dừng lại ở góc nhà, nơi ông Phát đang đứng, một tay vẫn nắm quai cặp.
“Ông Phát? Ông cũng ở đây à?”
“Tôi… tôi đến làm việc với gia đình.”
“Làm việc?” Chị Diễm bật cười, tiếng cười không có chút vui nào. “Tháng trước ông gọi cho tôi ba lần, đòi mua lại khoản n:ợ của thằng Tuấn với giá một nửa. Tôi đã nói không bán. Ông quên rồi à?”
Cả phòng im bặt. Mẹ chồng quay phắt sang ông Phát.
“Mua lại là sao? Ông nói ông đã mua hết n:ợ của các chủ rồi mà?”
“Bà nghe chị này nói bậy,” ông Phát lắp bắp. “Chị ấy nhầm với…”
“Tôi nhầm?” Chị Diễm mở cặp, rút ra một xấp giấy, đặt xuống bàn, ngay cạnh cuốn sổ đỏ. “Đây là sổ ghi hàng của quán, đây là giấy v:ay tay có chữ k:ý của Tuấn. Tôi chưa bán n:ợ cho ai, cũng chưa cử người nào đến cổng nhà này đòi n:ợ lần nào.”
“Tổng cộng bao nhiêu hả chị?” Tôi hỏi.
“Ba trăm bảy mươi triệu. Một trăm chín mươi triệu tiền bia, tiền hàng. Một trăm tám mươi triệu cho v:ay, lãi theo mức ngân hàng. Chị chưa tính thêm đồng lãi phạt nào.”
Mẹ chồng há miệng mà không thành tiếng.
“Ba trăm bảy mươi…” bà lẩm bẩm. “Nó nói n:ợ gần một tỷ. Nó quỳ trước m:ặt tôi, nó nói người ta đòi đến ch:ặt tay…”
Tôi nhìn Tuấn. Cậu ta đứng cúi gằm, hai bàn tay vặn vào nhau.
“Mấy người đến cổng nhà mình hôm đầu tuần là ai, em?” Tôi hỏi. “Chị làm ở ngân hàng, chị đối chiếu được hết. Em nói tên, số điện thoại, chị gọi ngay bây giờ.”
“Em… em không nhớ rõ… họ là bạn của bạn…”
“Vậy để chị nhắc.” Tôi cầm tờ giấy A4 từ tay mẹ chồng, mở phẳng trên bàn. “Hai tuần trước, chị Thu bên phòng thẩm định tài sản ở chi nhánh quê gọi cho chị. Chị ấy nhớ tên chị, vì chị từng làm hồ sơ vay cùng chị ấy hồi mới vào nghề. Chị ấy bảo có người mang bản photo sổ đỏ mang tên Nguyễn Thị Hạ đến yêu cầu định giá, xin tư vấn thế chấp. Người yêu cầu tên Trần Văn Phát.”
Tôi đặt ngón tay lên dòng chữ.
“Mẹ nhìn xem ngày yêu cầu định giá. Hai mươi sáu ngày trước. Còn Tuấn về nhà khóc lóc nhận n:ợ, là hai mươi mốt ngày trước.”
Mẹ chồng giật lấy tờ giấy, đưa sát vào mắt. Bà đọc chậm, từng dòng, môi mấp máy.
“Nghĩa là…” giọng bà khản đặc, “ông ta bắt tay vào chuyện đất của cô từ trước khi Tuấn kêu trời?”
“Dạ. Và mẹ nhìn xuống dòng cuối đi ạ. Giá trị định giá mảnh đất là hai tỷ bốn trăm triệu.”
Mẹ chồng ngẩng lên, nhìn tôi, rồi cúi xuống tờ giấy chuyển nhượng do chính bà đẩy về phía tôi tối nay. Tôi chờ. Tôi biết bà chưa đọc kỹ tờ đó. Bà chỉ nghe, bà chỉ tin.
“Giá chuyển nhượng,” bà đọc, và giọng bà bỗng nhỏ lại, “một tỷ một trăm triệu đồng.”
“Thằng Tuấn nói một tỷ sáu!” Bà quay sang con trai út. “Nó nói bên mua trả một tỷ sáu, dư ra sáu trăm triệu để nó gây dựng lại! Tuấn, con nói đi!”
“Mẹ, mẹ nghe con giải thích…”
“Một tỷ một trừ gần một tỷ n:ợ,” tôi nói thay, giọng bình thản như đang đọc bảng cân đối. “Còn lại một trăm hai mươi triệu. Còn mảnh đất giá thật là hai tỷ bốn. Chênh một tỷ ba trăm triệu, ông Phát bỏ túi. Mẹ nghĩ ông ấy làm từ thiện à?”
Ông Phát lau mồ hôi trên trán, giọng gắt lên:
“Cô đừng ăn nói hồ đồ! Đây là giao dịch thuận mua vừa bán, tờ định giá của cô thì chứng minh được gì?”
“Chứng minh ông thừa biết giá thật.” Tôi nhìn thẳng vào ông ta. “Còn chuyện thuận mua vừa bán thì mời ông nghe cái này.”
Tôi cầm phong bì nâu, nghiêng đổ chiếc USB ra lòng bàn tay. Rồi tôi bước tới chiếc tivi, cắm vào cổng bên hông.
“Mẹ, em Tuấn, anh Khôi,” tôi nói, không quay lại. “Em ghi âm cái này trên sân thượng nhà mình, tối thứ Bảy tuần trước. Lúc đó Tuấn tưởng cả nhà ngủ hết.”
Màn hình sáng lên. Một tệp âm thanh. Tôi nhấn phát.
Tiếng gió ù ù, rồi giọng Tuấn, nhỏ nhưng rõ từng chữ:
“Anh Phát yên tâm, chị dâu em mềm lắm. Mẹ em ép một tuần là k:ý. Phần của em hai trăm triệu, anh nhớ giữ lời nha.”
Rồi giọng ông Phát, trầm, quen thuộc đến mức tôi thấy ông ta đứng cứng đơ ngay cạnh tôi:
“Cậu cứ diễn cho khéo. Hai thằng em anh ghé cổng thêm vài bận nữa, bà cụ hoảng là xong. Còn cái tủ của chị dâu cậu?”
“Chìa khóa em lấy từ anh Khôi rồi. Ảnh tưởng em mượn giữ giùm mẹ cho chắc. Anh ấy hiền, hỏi gì nói nấy.”
“Tốt. Có sổ đỏ trong tay thì ép con bé k:ý dễ hơn nhiều.”
Tôi tắt tiếng.
Phòng khách im đến mức nghe rõ tiếng quạt trần. Chị Diễm đứng khoanh tay, lắc đầu rất chậm. Tuấn nhìn chằm chằm xuống nền gạch, cổ đỏ bừng.
Mẹ chồng không nhúc nhích. Một lúc lâu sau, bà quay sang Tuấn, giọng như người vừa bị rút hết hơi.
“Hai trăm triệu.”
“Mẹ…”
“Mày kh:óc lóc, mày q:uỳ, mày làm tao nhịn ăn ba ngày, bà con trong xóm tao ra mặt nói con dâu không biết thương em chồng. Cuối cùng mày lấy hai trăm triệu để b:án đất của chị mày?”
“Con làm cho cái nhà này mà!” Tuấn gào lên, mắt đỏ ngầu. “Chị Hạ có cả mảnh đất mặt đường, ngồi không cũng sinh lời, còn con mở quán lỗ bốn năm liền, cả nhà có ai nhìn thấy con đâu! Ai cũng nhìn ông anh với bà chị dâu thôi!”
Bốp.
Tiếng t:át vang lên khô khốc. Mẹ chồng đứng đó, bàn tay còn run, nhìn cậu con trai út như nhìn một người lạ. Ba mươi năm bà bênh nó, che chở nó, nhường cho nó miếng cá miếng thịt trong cái nhà này. Giờ chính bàn tay đó vừa giáng xuống m:ặt nó.
Tôi từng nghĩ mẹ chồng chỉ đơn giản là người ác. Nhưng đứng nhìn bà lúc này, tôi thấy thêm một điều: bà cũng bị chính đứa con bà thương nhất đem ra làm quân cờ. Điều đó không xóa được chuyện bà mở khóa tủ của tôi, ép tôi k:ý, đem tôi ra làm trò trước m:ặt hàng xóm. Nhưng nó làm tôi nhìn bà bằng một ánh mắt khác.
Ông Phát bất ngờ chộp cặp, lao ra cửa chính.
“Anh Khôi, chặn cửa lại!” Tôi nói.
Một giây. Hai giây. Tôi nghe tiếng tim mình.
Rồi anh Khôi bước tới, đứng chắn ngay trước cánh cửa, hai tay buông thõng, nhưng không nhúc nhích. Ông Phát đẩy anh một cái, anh loạng choạng nhưng vẫn đứng đó.
“Anh cũng muốn gặp công an à?” Ông ta gằn giọng.
“Ông cứ nói.” Giọng anh Khôi khàn đặc. “Tôi nghe đủ rồi.”
Tôi lấy điện thoại, bấm số.
“Alo, c:ông an phường phải không ạ? Tôi muốn trình báo một vụ có dấu hiệu l:ừa đ:ảo chiếm đoạt tài sản, người liên quan hiện đang ở nhà tôi. Tôi có hợp đồng, biên bản định giá và bản ghi âm làm bằng chứng. Xin anh cho người qua ngay…”
“Hạ! Đừng!” Mẹ chồng lao đến, nắm lấy cánh tay tôi. “Con ơi, mẹ xin con! Thằng Tuấn mà đi t:ù thì mẹ ch:ết mất! Nó dại, nó ngu, nhưng nó là em chồng con!”
Tôi nhìn bàn tay già nua đang siết chặt cánh tay mình. Ba mươi phút trước, cũng bàn tay ấy ấn cây bút vào lòng bàn tay tôi.
“Mẹ,” tôi nói, từng chữ rõ ràng. “Ba mươi phút trước mẹ nói đất của mẹ con cũng là đất của nhà này. Giờ mẹ xin con tha cho người đã tính lấy đất đó. Con hiểu mẹ thương em. Nhưng đất của mẹ con là của con, và con không b:án.”
Mẹ chồng buông tay tôi, quay sang con trai cả.
“Khôi! Con bảo vợ con bỏ máy xuống! Con là anh, con không để em con đi t:ù được!”
Cả phòng quay sang nhìn anh Khôi.
Anh đứng đó, hai vai gầy rũ xuống, gương m:ặt trắng bệch dưới ánh đèn. Anh nhìn mẹ, nhìn em, rồi nhìn tôi. Tôi không nói gì. Hai tuần nay tôi đã tập sẵn cho mình khả năng chịu đựng một câu trả lời tồi tệ nhất.
“Mẹ,” anh nói, giọng run nhưng rõ. “Hai tuần nay con đứng nhìn mẹ ép Hạ. Con không nói được một lời. Con tưởng mình đang giữ hòa khí. Hóa ra con chỉ đang giúp người ta đẩy vợ con vào chân tường.”
“Khôi…”
“Chính con đưa chìa khóa cho Tuấn. Con tưởng nó chỉ giữ giùm mẹ.” Anh cúi xuống nhặt cuốn sổ đỏ trên bàn, đặt vào tay tôi, rồi cầm tờ giấy chuyển nhượng lên, xé đôi, xé tư, thả xuống sàn. “Đất này của Hạ. Của mẹ vợ con để lại. Không ai có quyền đem nó ra b:án.”
“Anh Khôi!” Tuấn kêu lên. “Em là em ruột anh!”
“Vì em là em ruột anh nên anh mới nói.” Anh nhìn Tuấn, và tôi thấy mắt anh đỏ hoe. “Em lên đó khai thật. Chị Diễm n:ợ thế nào, em trả thế ấy. Còn chuyện kia, em chịu trách nhiệm.”
Hai cán bộ c:ông an phường đến sau hai mươi phút. Họ lập biên bản tại chỗ, ghi lời khai, thu bản sao USB và các giấy tờ tôi mang ra. Ông Phát gào lên rằng đó chỉ là chuyện làm ăn, rằng ông ta bị hiểu lầm, rằng ông ta sẽ thuê luật sư. Nhưng khi nghe đến hai gã đàn ông đã đến gây rối trước cổng nhà tôi, gương m:ặt ông ta tối sầm lại. Tuấn cũng được mời về đồn làm việc. Cậu ta đi theo hai người cán bộ, đầu cúi gằm, không dám ngoái lại.
Chị Diễm là người cuối cùng ra về. Chị dừng ở cửa, nhìn mẹ chồng đang ngồi bất động trên ghế.
“Bác,” chị nói nhẹ. “Khoản n:ợ của Tuấn, cháu vẫn để đó. Nó trả được thì trả, không trả cháu cũng không đến nhà làm khó bác. Cháu nói thật, cháu không muốn người ta nghĩ nhà bác là nhà không biết điều.”
Mẹ chồng gật đầu, nước mắt chảy dài.
Khi cánh cổng đóng lại, trong nhà chỉ còn ba người. Mẹ chồng ngồi ôm mặt, vai run lên. Tôi cầm cuốn sổ đỏ, ôm vào ngực, cảm giác cái đệm giấy cứng ấy chưa bao giờ nặng đến vậy.
“Mẹ.”
Bà không ngẩng lên.
“Con thương mẹ ở chỗ mẹ cũng bị lừa. Con không giận mẹ vì chuyện đó. Nhưng mẹ mở khóa tủ của con, con không quên. Mẹ gọi con là con d:âu thì ăn gì cũng được, đẩy đĩa rau luộc ra trước m:ặt con, con cũng không quên.”
“Mẹ tưởng mẹ cứu nó…” Bà nghẹn ngào. “Mẹ chỉ nghĩ mẹ cứu nó…”
“Cứu nó không phải bằng cách lấy đất của con.” Tôi hít một hơi. “Từ mai, cuốn sổ này con gửi vào két ngân hàng. Chìa khóa nào của con, con giữ. Con vẫn ở lại nhà này vì anh Khôi, nhưng con sẽ không nấu cơm gánh n:ợ thay cho ai nữa.”
Bà không nói gì. Chỉ có tiếng quạt trần vẫn quay đều.
Anh Khôi đứng cách tôi hai bước, không dám lại gần.
“Hạ, anh xin lỗi.”
“Em nghe rồi.” Tôi nói, và thấy giọng mình mệt rã rời. “Nhưng em chưa tha thứ. Anh để mẹ mở khóa tủ của em, anh đưa chìa khóa cho em Tuấn mà không hỏi em một câu. Cứ để đó, em sẽ nghĩ.”
Anh gật đầu rất chậm, như người nhận một bản án nhẹ hơn mình tưởng.
Khuya hôm đó, mẹ chồng về phòng, đóng cửa. Anh Khôi trải chiếc chiếu ra phòng khách, nằm ngủ gục trên ghế sofa trong bộ quần áo chưa thay. Tôi không ngủ được. Hai giờ sáng, tôi ra bếp rót ly nước.
Điện thoại anh để trên bàn, màn hình bỗng sáng lên. Một tin nhắn vừa đến, từ số lưu tên “Phát MG”.
Tôi không định đọc. Nhưng dòng xem trước hiện ngay trên màn hình khóa, quá rõ để tôi giả vờ không thấy:
“Anh Khôi, hỏng việc rồi. Một trăm triệu tôi chuyển anh hôm thứ Ba, anh định tính sao đây?”
Tôi đứng đó, ly nước nghiêng trong tay, nhìn người đàn ông đang ngủ say trên ghế, người vừa xé nát tờ giấy chuyển nhượng và nói đất này là của vợ anh. Thứ Ba, đúng cái ngày anh thì thầm với tôi: “Em ráng nghĩ giùm anh.”
Nước trong ly nghiêng hẳn, chảy xuống mu bàn tay tôi lạnh buốt mà tôi không thấy gì cả. Tôi đặt ly xuống bàn, cầm đ:iện th:oại của anh Khôi lên. Màn hình chưa khóa. Dòng tin nhắn nằm đó, rõ từng chữ.
Tôi không đọc thêm tin nào khác. Tôi cầm chiếc đ:iện th:oại bước ra phòng khách, đứng trước chiếc ghế sofa nơi anh đang ngủ. Anh nằm co người, một cánh tay buông thõng xuống sàn, bàn tay còn dính bụi giấy vụn từ tờ hợp đồng anh xé.
“Anh Khôi.”
Anh giật mình, bật dậy như người vừa nghe tiếng chuông báo cháy.
“Em… mấy giờ rồi?”
“Hai giờ sáng.” Tôi giơ đ:iện th:oại về phía anh. “Thứ Ba. Một trăm triệu. Anh nói cho em nghe đi.”
Mặt anh tái đi từng chút một, rất chậm, như nước rút khỏi bờ cát. Anh nhìn màn hình, nhìn tôi, rồi anh làm một việc tôi không ngờ tới: không chối, không giải thích ngay. Anh cầm lấy đ:iện th:oại, mở ứng dụng ngân hàng, đưa cho tôi.
“Em xem đi.”
Tôi là nhân viên ngân hàng. Tôi đọc sao kê nhanh hơn đọc báo. Thứ Ba tuần trước, 10 giờ 42 phút, một khoản một trăm triệu đồng chuyển đến, nội dung: “Ung truoc ho tro gia dinh”. Số dư vẫn nguyên. Không một đồng nào bị rút ra.
“Anh không tiêu một đồng,” anh nói, giọng khàn đi. “Anh thề với em.”
“Em không hỏi anh tiêu hay chưa. Em hỏi anh nhận để làm gì.”
Anh ngồi xuống mép sofa, hai tay ôm đầu. Rất lâu sau anh mới nói, từng câu một, như đang lôi từ dưới giếng lên.
Hôm thứ Ba, ông Phát hẹn anh ở quán cà phê gần cơ quan. Ông ta nói ông là bạn của Tuấn, đang giúp Tuấn gom các khoản n:ợ. Ông ta nói chỉ cần anh “nói đỡ vài câu cho vợ nghĩ lại”, vì chuyện này cứu được cả nhà. Anh từ chối. Anh nói chuyện đất của vợ anh không quyết thay được. Ông ta cười, bảo anh cứ về nghĩ. Mười phút sau, tiền vào tài khoản. Anh gọi lại thì ông ta tắt máy.
“Sao anh không trả lại ngay?”
“Anh sợ.” Anh ngẩng lên, mắt đỏ ngầu. “Anh sợ trả thì phải nói với em, với mẹ. Anh nghĩ để đó, đợi qua chuyện này, rồi anh đưa mẹ trả bớt cho Tuấn. Anh tự bảo mình là anh chưa làm gì sai, anh chỉ đang giữ tiền. Hạ, anh biết anh đang tự lừa mình. Từ khi nghe đoạn ghi âm tối nay, anh hiểu ra anh đã nhận một khoản tiền đúng vào cái ngày người ta mua chuộc anh.”
Tôi đứng yên. Hai tuần nay tôi đã chuẩn bị tinh thần cho bao nhiêu kiểu thất vọng về anh, nhưng không phải kiểu này. Không phải một người chồng bán vợ vì tiền. Chỉ là một người chồng yếu đuối đến mức cầm lấy tiền của kẻ lạ mà không dám nói với vợ mình.
“Anh biết giá đất thật là hai tỷ bốn không?”
“Anh không biết. Hôm nay anh mới nghe. Anh chỉ biết ông ta nói bên mua trả cao.”
“Anh biết Tuấn nói dối chuyện n:ợ không?”
“Không.” Anh lắc đầu, nước mắt rớt xuống mu bàn tay. “Anh là anh cả mà anh không biết gì về em anh. Anh không biết gì về vợ anh. Anh chỉ giỏi đứng im.”
Tôi ngồi xuống chiếc ghế đối diện, ngang tầm mắt với anh.
“Em nói điều này một lần thôi. Em chưa tha thứ cho anh, và khoản tiền này không phải chuyện nhỏ. Ông Phát đang bị c:ông an điều tra vì mưu đồ l:ừa đ:ảo. Khoản tiền ông ta chuyển cho anh có thể là bằng chứng của ông ta, và cũng có thể là rắc rối của anh. Nên sáng mai mình đi cùng nhau. Anh nộp lại điện thoại, nộp sao kê, khai đúng từng chữ như anh vừa nói với em. Không thêm, không bớt.”
“Anh đi.”
“Và em muốn anh nói thẳng với mẹ.”
Anh nuốt khan, nhưng gật đầu.
Tôi không biết rằng ở phía sau bức tường, cánh cửa phòng mẹ chồng đã hé ra một khe nhỏ từ bao giờ.
Sáng hôm sau, khi tôi xuống bếp lúc sáu giờ, mẹ chồng đã ngồi sẵn ở bàn ăn. Bà mặc bộ đồ bà thường mặc đi lễ chùa, tóc búi gọn, mắt thâm quầng. Trước mặt bà là một ấm trà đã nguội.
“Mẹ nghe hết rồi,” bà nói, không nhìn tôi. “Cả chuyện một trăm triệu.”
Anh Khôi đứng khựng ở cửa bếp. Tôi nghĩ bà sẽ gào lên, sẽ trách, sẽ đẩy mọi chuyện sang một người khác như bà vẫn làm suốt bốn năm qua. Nhưng bà chỉ ngước nhìn con trai cả, một cái nhìn rất lâu, không có giận dữ.
“Khôi, lại đây.”
Anh bước tới. Bà đứng dậy, và bằng bàn tay vẫn còn hơi run, bà tát nhẹ vào má anh. Không mạnh. Giống như người mẹ nhắc một đứa trẻ rằng nó đã làm sai.
“Đó là vì con nhận tiền của người ta mà không nói với vợ. Còn cái này,” bà ôm lấy vai anh một thoáng, rồi buông ra, “là vì tối qua con dám xé tờ giấy đó.”
Rồi bà quay sang tôi.
“Hạ, mẹ đi với hai đứa.”
“Mẹ không cần…”
“Cần.” Giọng bà khô nhưng chắc. “Mẹ là người đẩy bút vào tay con. Mẹ phải có mặt ở đó.”
Chúng tôi đến c:ông an phường lúc tám giờ. Hóa ra anh c:ông an trực đêm qua đã chuyển hồ sơ lên huyện từ sáng sớm. Một điều tra viên tên Thịnh tiếp chúng tôi ở phòng làm việc nhỏ, bàn ghế cũ, quạt trần kêu lạch cạch. Anh Khôi trình bày đầu đuôi, nộp lại đ:iện th:oại, ký vào biên bản. Anh không giấu gì, kể cả việc anh đã nhận tiền nhiều ngày mà không báo. Điều tra viên Thịnh ghi chép, thỉnh thoảng gật đầu.
“Khai báo như thế là tốt,” anh Thịnh nói. “Anh chuyển lại số tiền đó vào tài khoản tạm giữ, chúng tôi sẽ lập biên bản. Với hoàn cảnh anh không biết ý đồ thật của người chuyển và đã chủ động nộp lại, anh sẽ chỉ là người làm chứng.”
Anh Khôi thở ra một hơi dài, như thể suốt ba ngày anh đã nín thở.
Rồi điều tra viên Thịnh mở một tập hồ sơ khác, nhìn tôi.
“Chị Hạ, nhờ chị mà vụ này chúng tôi mới có đủ chứng cứ. Nhưng có một điều chị nên biết. Ông Trần Văn Phát không phải lần đầu.”
Tôi nín thở.
“Chị Thu bên phòng thẩm định ở chi nhánh quê, người báo tin cho chị, cũng đã làm việc với chúng tôi từ sáng. Chị ấy nhớ ít nhất hai hồ sơ trước đây cũng do tên ông Phát yêu cầu định giá. Cả hai đều là đất của những người có con cái đang n:ợ nần. Cả hai đều bán ra rất nhanh, giá thấp hơn thị trường một nửa. Hai gã đàn ông đến cổng nhà chị là cháu vợ của ông ta. Còn tên bên mua trong hợp đồng chuyển nhượng tối qua, ông Lê Văn Hải, chính là em vợ ông Phát.”
Mẹ chồng ngồi bên cạnh tôi, hai tay đan chặt trong lòng.
“Vậy là,” tôi nói chậm, “bên mua đứng ngoài cổng đêm qua… không bao giờ tồn tại như một người mua thật.”
“Đúng vậy. Ông ta tự mua rẻ của chị, rồi sang tay bán lại. Phần chênh lệch ông ta giữ.” Anh Thịnh gập tập hồ sơ lại. “Còn một điều nữa. Em trai chị, anh Tuấn, đã khai từ đêm qua. Khoản n:ợ của anh ấy thực tế là ba trăm bảy mươi triệu với chị Diễm, cộng thêm khoảng một trăm năm mươi triệu thua trong một kèo đầu tư. Kèo đó do chính ông Phát giới thiệu.”
Tôi quay sang mẹ chồng. Bà không nhúc nhích, nhưng tôi thấy cổ họng bà chuyển động, như người nuốt phải thứ gì rất đắng.
“Nghĩa là,” tôi nói khẽ, “ngay từ lúc Tuấn bắt đầu chạy theo mấy kèo đầu tư, ông ta đã giăng bẫy. Cho nó thua, rồi đưa nó vào đường cùng, rồi dạy nó cách tìm lối thoát bằng đất của chị.”
Mẹ chồng bật ra một tiếng nấc, nhỏ thôi, như bị ai bóp nghẹt.
“Mẹ… mẹ cứ nghĩ,” bà thì thào, “nó là đứa mẹ không biết dạy.”
Tôi không trả lời. Tôi không cần nói gì. Bà đã tự hiểu.
Chúng tôi về đến nhà lúc gần mười hai giờ trưa. Cổng nhà đã có một chiếc xe hơi đen đậu sẵn.
Trong phòng khách, một người phụ nữ khoảng năm mươi tuổi, ăn mặc sang trọng, ngồi thẳng lưng trên ghế, bên cạnh là một chàng luật sư trẻ ôm cặp hồ sơ. Bà ta đứng lên khi thấy chúng tôi bước vào, nở một nụ cười rất đẹp và rất lạnh.
“Chào bà. Chào hai cháu. Tôi là vợ ông Phát.”
Mẹ chồng đứng yên ở ngưỡng cửa. Tôi lùi một bước, để anh Khôi đứng cạnh tôi.
“Hôm qua chồng tôi có chuyện hiểu lầm với gia đình,” bà ta nói, giọng mềm như nhung. “Ông ấy sai khi làm việc không minh bạch. Tôi đến đây là để xin lỗi, và để giải quyết trong tình cảm, tránh làm lớn chuyện cho cả hai bên.”
Luật sư trẻ mở cặp, đặt lên bàn một tập giấy.
“Đây là bản thỏa thuận,” anh ta nói, “gồm ba điều khoản. Thứ nhất, gia đình tôi thanh toán toàn bộ khoản n:ợ của anh Tuấn với chị Diễm, ba trăm bảy mươi triệu. Thứ hai, bồi thường tổn thất tinh thần cho chị Hạ ba trăm triệu đồng. Thứ ba, hai bên rút toàn bộ đơn tố giác, đồng thời xác nhận khoản một trăm triệu chuyển cho anh Khôi là khoản vay cá nhân.”
Tôi nhìn anh Khôi. Mặt anh cứng lại, cả người căng như dây đàn.
“Tổng cộng hơn sáu trăm bảy mươi triệu,” bà vợ ông Phát nói nhẹ nhàng. “Gia đình bà không phải bận tâm về tiền nữa. Thằng Tuấn cũng không phải ra tòa. Anh Khôi cũng không bị dính vào vụ việc. Mọi người đều yên.”
Một sự im lặng kéo dài như kim đồng hồ ngừng chạy.
Tôi hiểu rất rõ họ đang đưa ra thứ gì. Đó không phải tiền. Đó là một lối thoát cho tất cả những người tôi đang sống chung nhà. Chồng tôi không bị liên lụy. Em chồng không bị t:ù. Khoản n:ợ được trả hết trong một ngày. Cái giá duy nhất: hai tay tôi xếp lại và nuốt tất cả vào trong, như bốn năm qua.
Tôi không nói gì. Tôi nhìn sang mẹ chồng.
Bà bước tới bàn, cầm tập giấy lên. Bà đọc rất lâu, đọc kỹ hơn bất cứ tờ giấy nào bà từng đọc trong đời. Môi bà mấp máy. Bà lật sang trang thứ hai, trang thứ ba, đến chỗ có dòng “Bên B: Nguyễn Thị Hạ” và hai chấm dài để trống chờ chữ ký.
Hai tối trước, chính bà đã đẩy một tờ giấy y như thế về phía tôi.
Tôi không động đậy. Tôi để bà tự quyết.
Bà ngẩng lên, nhìn bà vợ ông Phát.
“Cô bảo chồng cô hiểu lầm.”
“Dạ, đúng. Chỉ là…”
“Hiểu lầm gì mà cho người đến đạp cổng nhà tôi? Hiểu lầm gì mà dạy con trai tôi nói dối mẹ nó? Hiểu lầm gì mà lấy tiền đưa cho con trai lớn tôi, hòng ép nó bán đứng vợ nó?”
“Bà à…”
“Tôi hai mươi mấy năm nay sống ở cái xóm này, chưa ai dám nói tôi ngu.” Giọng bà run, nhưng không phải vì sợ. “Hôm qua tôi mới biết tôi ngu. Đến nay tôi biết thêm một điều: người ngu không ký lần thứ hai.”
Bà đặt tập giấy xuống bàn, đẩy ngược về phía luật sư. Cái đẩy ấy khiến tờ cuối rơi xuống sàn.
“Con dâu tôi không ký,” bà nói, “và tôi cũng không ký thay ai nữa. Khoản n:ợ của con trai tôi, nhà tôi tự trả. Chuyện của ông Phát, ông ấy tự chịu. Hai người đừng đến nhà tôi lần nào nữa.”
Bà vợ ông Phát đứng sững, nụ cười đẹp đẽ vỡ ra từng mảnh. Cô ta nhìn tôi, như tìm một cách khác để lay chuyển.
“Chị Hạ, chị suy nghĩ lại. Chị là người có học, chị hiểu thiệt hơn chứ?”
Tôi cúi xuống, nhặt tờ giấy rơi xuống sàn, đặt lại ngay ngắn lên tập hồ sơ.
“Tôi hiểu thiệt hơn,” tôi nói. “Tôi chỉ không hiểu vì sao phải đánh đổi sự thật để lấy yên ổn. Mời bà và anh luật sư về. Mọi việc để cơ quan chức năng giải quyết.”
Hai người họ ra về mà không nói thêm một lời. Tiếng cổng sắt đóng lại, và cả nhà nghe rõ tiếng xe nổ máy xa dần.
Mẹ chồng ngồi phịch xuống ghế, hai bàn tay run bần bật. Bà quay sang tôi, mắt đỏ hoe.
“Mẹ… mẹ làm đúng không con?”
Lần đầu tiên trong bốn năm, bà hỏi tôi một câu mà không phải ra lệnh.
“Đúng ạ,” tôi nói. “Đây là lần đầu tiên mẹ làm đúng với con.”
Bà bật kh:óc. Không gào như mấy hôm trước, không diễn trước mặt hàng xóm. Chỉ là tiếng kh:óc của người già đã chống đỡ quá lâu.
Ba tháng sau, mọi việc được giải quyết đúng như điều tra viên Thịnh dự đoán.
Ông Trần Văn Phát bị khởi tố, tạm giam với hành vi l:ừa đ:ảo chiếm đoạt tài sản. Hai người cháu vợ và ông Lê Văn Hải bị xử lý cùng vụ án. Hóa ra hai gia đình khác trong huyện đã mất đất vào tay ông ta, nhờ vụ của tôi mà họ có thêm can đảm đến c:ông an trình báo. Chị Thu gọi cho tôi sau ngày xét xử, chỉ nói một câu: “Em làm được việc mà nhiều người không dám làm.”
Tuấn không phải chịu mức án nặng. Việc chưa chiếm đoạt được tài sản, việc khai báo thành khẩn, việc cậu ta tự nguyện đưa ra những chứng cứ giúp tìm ra đường dây, khiến tòa chỉ tuyên án treo. Nhưng Tuấn thay đổi hẳn. Cậu ta không còn mở quán, không chạy theo kèo nào nữa, mà xin vào làm bốc xếp cho một kho hàng ở chợ đầu mối. Mỗi tháng cậu để lại đúng một nửa lương cho chị Diễm, kèm một tờ giấy ghi số tiền đã trả. Lần đầu tiên cậu ta đến xin lỗi tôi, tôi nghe, nhưng không tha thứ ngay.
“Em không mong chị bỏ qua,” cậu ta nói, mắt nhìn xuống đất. “Em chỉ muốn chị biết em đã thật sự nhìn thấy mình sai.”
“Chị chưa quên,” tôi nói. “Nhưng chị sẽ chờ xem.”
Mẹ chồng bán chiếc vòng vàng cưới bà giữ bốn mươi năm, cộng với khoản hụi bà góp, gom được một trăm năm mươi triệu, đem đến tận cửa hàng chị Diễm trả trước. Chị Diễm không muốn nhận nhiều như thế, nhưng bà nhất định. Bà còn làm một việc nữa mà tôi không đòi hỏi: một buổi chiều, bà mời bà hàng xóm và cô bạn hụi sang uống trà, đứng giữa nhà nói thẳng.
“Tôi nợ các bà một lời đính chính. Con dâu tôi không có lỗi gì trong chuyện vừa rồi. Là thằng con tôi lừa người ta, và là tôi nghe con trai mà ép con dâu. Lời nói trước kia của tôi, xin các bà đừng nhắc lại nữa.”
Hôm đó tôi đứng trong bếp nghe hết. Tôi không bước ra. Nhưng đêm ấy, bà bưng lên phòng tôi một bát chè đậu xanh, đặt xuống bàn, không nói gì rồi lui ra. Bát chè hơi ngọt quá. Tôi ăn hết.
Còn với anh Khôi, tôi đã làm đúng như điều tôi nói. Tôi chưa tha thứ.
Tuần đầu tiên sau vụ việc, tôi dọn ra căn phòng trọ nhỏ gần ngân hàng. Anh xin đi cùng, nằm ngủ dưới sàn, không một lời than phiền. Anh tự đi làm đơn xin chuyển sang chi nhánh gần hơn, để tối nào cũng về kịp nấu cơm. Anh học cách rửa chén, giặt đồ, học cách hỏi “em thấy thế nào” trước khi nói “anh nghĩ thế này”. Tôi để anh làm mà không khen. Có hôm tôi bắt gặp anh ngồi một mình trong bếp, nhìn bàn tay mình chăm chú như nhìn một vật lạ, và tôi hiểu anh đang học cách tha thứ cho chính mình.
Bốn tháng sau, một buổi tối mưa, anh đặt cạnh tôi chiếc chìa khóa tủ cũ, chiếc đã đưa cho Tuấn.
“Anh vẫn giữ nó,” anh nói. “Anh muốn trả lại em. Từ nay không ai được mở tủ của em ngoài em.”
Tôi nhìn chiếc chìa khóa rất lâu. Rồi tôi cầm lấy nó, không nói gì, nhưng tôi đặt nó vào ngăn trong cùng của chiếc túi xách, ngăn mà trước kia tôi từng giấu phong bì nâu.
Một sáng Chủ nhật đầu xuân, tôi và anh về quê. Mảnh đất ba trăm mét vuông mặt đường vẫn nằm đó, cỏ mọc ngang đầu gối, dưới hàng rào là mấy gốc mận mẹ tôi trồng từ hồi tôi còn nhỏ. Tôi đứng giữa mảnh đất, hít vào mùi đất ẩm, và lần đầu tiên sau mấy tháng, tôi thấy ngực mình nhẹ hẳn.
Cuốn sổ đỏ vẫn nằm trong két ngân hàng. Tôi không cần mang nó theo. Mảnh đất ấy không phải thứ tôi giữ bằng giấy tờ. Tôi giữ nó bằng việc không ai còn dám đẩy cây bút vào tay tôi nữa.
Phía sau tôi vang lên tiếng lạch cạch. Mẹ chồng bước xuống từ chiếc xe ôm, tay xách hộp cơm và một bó rau thơm, bên cạnh là Tuấn, đang vác cái cuốc trên vai.
“Mẹ nghe nói con muốn dọn đất,” bà nói, hơi lúng túng. “Thằng Tuấn nó xin phụ. Con… không ngại chứ?”
Tôi nhìn bà. Rồi nhìn Tuấn, người đứng sau lưng bà, ánh mắt không còn né tránh. Rồi nhìn anh Khôi, người đang ôm hộp cơm hộ mẹ, lúng túng như đứa trẻ.
“Không ngại ạ,” tôi nói. “Mẹ vào ngồi dưới gốc mận đi. Ở đây mát.”
Bà ngồi xuống, mở hộp cơm, bày từng món ra tấm bạt: cá kho, canh rau, trứng chiên. Không còn đĩa rau luộc nào đẩy ra trước mặt tôi nữa. Bà gắp cho tôi miếng cá lớn nhất, ngập ngừng một giây, rồi nói rất khẽ:
“Ăn đi con. Của nhà mình đấy.”
Lần này, từ “nhà mình” nghe không giống như trước. Nó không phải của ai cướp đi hay đòi lại. Nó là thứ được trao ra, từ một người đã học được cách trao.
Tôi cầm đũa lên, nhìn mảnh đất của mẹ tôi dưới nắng, và thấy trong lòng một chỗ yên tĩnh, đã trống rất lâu. Tôi biết chặng đường tha thứ phía trước vẫn còn dài. Nhưng đây là lần đầu tiên trong bốn năm, tôi ngồi ăn một bữa cơm mà không phải giữ gì trong lòng bàn tay.
-HẾT-