Anh Hùng bấm vào màn hình. Một đoạn ghi âm vang lên giữa mâm cơm, lẫn tiếng quạt trần kêu ro ro và tiếng ho khan quen thuộc. Tôi nhận ra ngay giọng bố chồng, yếu và rè, như người nói từng chữ phải lấy hơi.
Giọng trong máy nói: “Hùng, Tùng, bố nói lúc còn tỉnh táo. Mảnh đất sau vườn hai trăm mét vuông, bố đã sang tên từ năm ngoái. Bố để cho cháu Na. Không phải cho đứa nào khác. Bố ghi rõ trong di chúc, có người làm chứng.”
Bà Hoa đứng bật dậy, cái ghế đổ ngửa ra sau: “Cái gì? Ông ấy để đất cho con bé này? Ông ấy lẩm cẩm rồi mới nói thế!”
“Mẹ ngồi xuống,” anh Hùng nói, không to nhưng không ai dám cãi. “Đoạn này bố ghi âm ba tháng trước khi mất, có ngày giờ, có mặt luật sư. Bản di chúc có công chứng, còn lưu ở văn phòng công chứng đầu phố. Tuần trước em Tùng đã đến lấy bản sao.”
Tôi quay phắt sang chồng.
Anh Tùng vẫn cúi đầu. Bàn tay anh đặt trên đùi, các ngón tay bấu vào nhau đến trắng bệch.
“Anh biết từ tuần trước?” tôi hỏi, giọng nhỏ đến mức chính mình cũng không nhận ra. “Cái phong bì nâu anh cầm trước bàn thờ, là cái này?”
“Anh định nói với em,” anh Tùng lí nhí. “Nhưng mẹ…”
“Mẹ làm sao?” tôi hỏi.
“Mẹ mà biết bố để đất cho Na thì mẹ không để yên. Anh sợ mẹ làm ầm lên, sợ mẹ gây khó dễ cho em và con. Anh định đợi qua giỗ.”
Tôi nhìn chồng. Mười năm vợ chồng, tôi biết anh hiền, biết anh sợ mẹ. Nhưng đến lúc này tôi mới hiểu, anh sợ đến mức để vợ con ngồi chịu nhục giữa mâm cơm, vì anh đang cầm trong tay thứ có thể chấm dứt chuyện này mà vẫn chọn im lặng.
“Anh sợ mẹ làm ầm, nên để mẹ gạt bát cơm của con?” tôi nói. “Con mình sáu tuổi, anh Tùng.”
Anh không ngẩng lên được. Bé Na rụt rè kéo tay áo tôi, thì thầm: “Mẹ ơi, bố sao vậy?” Tôi cúi xuống xoa đầu con, nói “Không sao, con ăn đi,” rồi đẩy bát cơm về phía nó, gắp vào đó hai miếng thịt kho thật to. Bà Hoa nhìn theo, môi mấp máy nhưng không dám giật.
Bà quay sang đập tay xuống mâm: “Hai thằng bay giấu tôi! Cả hai đều biết mà giấu tôi! Hùng, mày là anh cả, sao mày để bố mày làm cái chuyện dại dột này? Đất nhà họ Trần phải về tay cháu đích tôn, về tay thằng Bảo!”
“Mẹ,” anh Hùng nói, giọng chùng xuống. “Con đã khuyên bố ba lần. Bố bảo, con cả đã có nhà, thằng Tùng ở nhà thuê, cháu Na là đứa duy nhất chưa ai nghĩ đến. Bố nói…” Anh dừng lại, nhìn tôi. “Bố nói, đứa trẻ nào ngày giỗ cũng bị phần cơm nhỏ nhất thì phải có thứ gì đó trong tay, để sau này không ai dám bảo nó ăn nhờ ở đậu.”
Cả mâm lặng như tờ. Chị Mai cúi gằm, tay vẫn đặt trên vai thằng Bảo. Thằng bé thôi nhai, mắt tròn xoe.
Bà Hoa ngã ngồi xuống ghế. Rồi bà bật khóc, thứ tiếng khóc the thé của người cuống cuồng tìm chỗ đổ lỗi: “Ông ấy bỏ tôi, bỏ cả nhà này! Tôi bao nhiêu năm hầu hạ ông ấy, giờ ông ấy cho đất người ngoài!”
“Con Na không phải người ngoài,” tôi nói. “Cháu ruột của mẹ.”
Bà ngẩng lên nhìn tôi, mắt đỏ hoe, sắc lại: “Cô! Là cô dạy bố tôi! Cô lập mưu, cô rót vào tai ông ấy từ lâu rồi!”
Tôi suýt bật cười. Cả năm trời, bố chồng ốm nằm viện, tôi là người thức đêm ở đó nhiều nhất. Tôi nhớ có lần ông nắm tay tôi, nói đúng một câu: “Linh à, bố xin lỗi, nhà này nợ con.” Lúc ấy tôi không hiểu. Giờ thì tôi hiểu.
“Mẹ nhớ không,” tôi hỏi, rất bình tĩnh, “lúc bố nằm viện, ai ngồi ở đó đêm đêm? Ai thay tã, ai đút cháo? Con chưa từng nói gì với bố về đất đai. Bố tự quyết, vì bố nhìn thấy hết.”
Chị Mai bỗng ngẩng lên. Tôi tưởng chị sẽ bênh mẹ chồng, nhưng giọng chị rất khẽ: “Mẹ ạ, con xin lỗi. Hôm bố mất, có chuyện con chưa nói với ai…”
“Mai!” anh Hùng quát khẽ.
“Em phải nói, anh,” chị Mai nuốt khan. “Đêm bố mất, mẹ vào phòng bố, mở ngăn kéo tủ đầu giường lấy một thứ gì đó. Con thấy mẹ cầm một tờ giấy, ra sân sau, đốt.”
Cả mâm cơm như vỡ ra. Bà Hoa trắng bệch mặt.
“Con nói bậy!” bà rít lên. “Tờ giấy gì! Tôi đốt giấy cúng cho ông ấy!”
“Giấy cúng không để trong ngăn kéo đầu giường, mẹ ạ,” chị Mai nói, nước mắt chảy ra. “Con sợ mẹ nên im lặng một năm nay. Hôm nay nhìn con bé Na, con không im nữa.”
Tôi thấy tim mình đập thình thịch. Tôi quay sang anh Hùng: “Anh Hùng, bản di chúc em Tùng lấy về, là bản gốc hay bản sao?”
“Bản sao công chứng,” anh Hùng đáp. “Bản gốc vẫn lưu ở văn phòng công chứng. Cho nên dù tờ giấy trong ngăn kéo có bị đốt, thứ có giá trị pháp lý vẫn còn nguyên.”
Bà Hoa mím môi, không nói gì nữa. Tôi nhìn bà, và lần đầu tiên thấy bà thật sự nhỏ bé. Một bà lão sáu mươi tám tuổi, đứng giữa mâm cỗ giỗ chồng, tay run run nắm chặt vạt áo.
Tôi hít sâu, quay sang chồng. Đây là lúc tôi phải quyết định, và tôi đã quyết định trong đầu từ giây phút anh Hùng nói câu đầu tiên.
“Anh Tùng,” tôi nói. “Em không cần mảnh đất đó. Em cần biết anh đứng về phía ai.”
Anh Tùng ngẩng lên. Mắt anh đỏ, môi run run. Anh nhìn tôi, nhìn con bé đang ngồi ăn từng miếng thịt nhỏ, nhìn mẹ, rồi nhìn anh trai.
“Anh…” anh nghẹn. “Anh xin lỗi. Anh hèn.”
“Em không hỏi anh có hèn không,” tôi nói. “Em hỏi anh đứng về phía ai.”
Căn phòng nín thở.
Anh Tùng đứng dậy. Chân anh run, nhưng anh bước vòng qua bàn, đến đứng cạnh tôi, cạnh con gái. Anh quỳ xuống trước mặt bé Na, hai tay nắm lấy bàn tay nhỏ của con.
“Na, bố xin lỗi con,” anh nói, nước mắt rơi xuống tay con bé. “Bố để con chịu thiệt. Từ nay không còn lần nào nữa.”
Bé Na nghiêng đầu nhìn bố, rồi nói bằng giọng hồn nhiên đến đau lòng: “Bố ơi, con không giận. Bà không cho con ăn thịt thì con ăn rau cũng được.”
Tôi nghe có tiếng nấc ở đầu bàn. Chị Mai bưng mặt khóc. Anh Hùng nhắm mắt lại.
Anh Tùng đứng lên, quay sang mẹ, giọng vẫn run nhưng rõ từng chữ: “Mẹ, hôm nay con xin nói một lần. Na là con gái con. Con gái con ăn thịt, ăn cơm, học hành, thứ gì thằng Bảo có thì Na có. Nếu mẹ không chấp nhận được thì từ nay vợ chồng con sẽ không về ăn giỗ, ăn Tết ở nhà này nữa.”
Bà Hoa nhìn con trai út, miệng há ra rồi ngậm lại. Bà chưa từng nghe con nói với bà như thế. Chưa từng.
“Mày dám…” bà nói, giọng yếu đi trông thấy.
“Con dám, mẹ ạ,” anh Tùng đáp. “Con chỉ dám muộn.”
Tôi nhìn chồng, trong lòng lẫn lộn. Tôi thương anh, tôi giận anh, tôi biết một lời xin lỗi không xóa được những năm tháng im lặng. Nhưng tôi cũng biết, người đàn ông vừa quỳ trước mặt con gái ấy, ít nhất đã bước một bước mà trước nay anh chưa từng bước.
Tôi cầm tay con đứng dậy, nói với cả mâm: “Hôm nay giỗ bố. Con xin phép đưa cháu về trước. Về chuyện mảnh đất, con sẽ làm theo di chúc, nhưng không phải để giành giật gì. Đất đó là bố để lại cho con bé, con sẽ giữ cho nó.”
Anh Hùng gật đầu: “Anh sẽ đi cùng em làm các thủ tục.”
Chúng tôi ra đến cửa thì chị Mai chạy theo, nắm tay tôi, nói rất nhanh: “Linh, chị xin lỗi. Chị nhát. Chị để thằng Bảo học theo bà từ nhỏ. Chị sẽ sửa.” Tôi gật đầu, không nói gì, nhưng bóp nhẹ tay chị. Chị nói tiếp, rất khẽ: “Còn một chuyện nữa. Tờ giấy mẹ đốt, chị không biết là gì. Nhưng em nên hỏi anh Hùng về người đến nhà tuần trước.”
“Người nào?” tôi hỏi.
Chị Mai nhìn quanh rồi hạ giọng: “Một người đàn ông lạ, đến tìm bố. Anh Hùng bảo chị đừng nói với ai.”
Tôi chưa kịp hỏi thêm thì điện thoại trong túi áo rung lên. Một số lạ. Tôi bắt máy, đầu dây bên kia là giọng đàn ông trầm, hơi khàn, nói đúng một câu:
“Chị là vợ anh Tùng phải không? Tôi là người bố chồng chị vẫn gửi tiền hằng tháng suốt mười năm nay. Có một việc về mảnh đất sau vườn, anh Hùng chưa nói hết với chị.”
Tôi đứng sững ở cổng, tay nắm chặt tay con, ngoảnh lại nhìn anh Hùng đang đứng ở cửa, ánh mắt anh tránh đi.
Tôi bấm loa ngoài, vừa để người đàn ông ấy nói tiếp, vừa để anh Hùng đứng ở cửa nghe được từng chữ.
“Anh là ai?” tôi hỏi.
“Tôi tên Phúc, bốn mươi bảy tuổi,” giọng bên kia chậm rãi, đều đều như đã tập nói câu này nhiều đêm. “Tôi là con của ông Thành, với một người phụ nữ khác. Tôi lớn lên không có họ nhà này.”
Tôi đứng ch:ết lặng ở cổng. Anh Tùng chạy ra, đứng sau lưng tôi, mặt cắt không còn giọt máu. Chị Mai đưa tay bịt miệng.
Anh Hùng chậm rãi bước xuống bậc thềm. Lần này anh không né ánh mắt tôi nữa.
“Phải,” anh nói. “Anh định nói sau giỗ. Anh Phúc là anh cùng cha khác mẹ với anh và Tùng. Bố biết sự tồn tại của anh ấy từ rất lâu. Nhưng bố sợ mẹ, sợ cả họ, nên mười năm nay chỉ dám lặng lẽ gửi tiền cho mẹ con anh ấy mỗi tháng.”
“Vậy câu bố nói với em lúc nằm viện, ‘nhà này nợ con’…” tôi hỏi, giọng khản đi.
“Là nợ cả em lẫn anh Phúc,” giọng trong điện thoại đáp. “Chị Linh, tôi không gọi để đòi gì. Ông Thành mất rồi, tôi chưa từng đặt chân vào nhà này ngày nào. Tôi gọi vì anh Hùng nhờ tôi nói rõ, để chị khỏi hiểu lầm.”
Tôi quay sang chị Mai: “Người đàn ông lạ chị nói…”
“Là anh Phúc,” chị Mai thì thào. “Tuần trước anh ấy đến tìm bố, đến nơi mới biết bố mất rồi. Anh Hùng đưa anh ấy ra đứng ngoài hiên nói chuyện, dặn chị đừng kể với ai.”
Tất cả đã khớp lại. Chiếc phong bì nâu của anh Tùng, giọt nước mắt trước bàn thờ, ánh mắt né tránh của anh Hùng. Tôi thở ra một hơi, thấy ngực nhẹ đi đôi chút, dù lòng vẫn nặng trĩu.
“Vào nhà đi,” anh Hùng nói. “Anh Phúc đang ngồi trong xe ở đầu ngõ. Anh nhờ ảnh vào nói trước mặt mẹ. Chuyện này giấu thêm được ngày nào là hại thêm ngày đó.”
Bé Na kéo tay áo tôi: “Mẹ ơi, mình chưa về hả?”
Tôi ngồi xuống, ôm con vào lòng: “Mẹ vào nhà một lát thôi. Con sang chơi với anh Bảo nhé.” Chị Mai nắm tay con bé, dắt nó sang phòng bên. Thằng Bảo, lần đầu tiên từ sáng đến giờ, không liếc ai, lẳng lặng lôi hộp xếp hình ra đặt xuống sàn.
Mười phút sau, một người đàn ông dáng gầy, vai hơi khom, mặc chiếc áo sơ mi trắng cũ, bước vào phòng khách. Ông đứng ngay sát cửa, không dám bước thêm. Khuôn mặt ông giống anh Hùng ở vầng trán, giống anh Tùng ở cặp mắt. Giống đến mức bà Hoa vừa nhìn đã đứng bật dậy, tay chống vào thành bàn.
“Mày là ai?” bà gào lên. “Ai cho mày vào nhà tao?”
“Thưa bà, tôi là Phúc,” ông nói, giọng kìm nén. “Con ông Thành. Tôi không vào để giành đất. Tôi vào để trả lại một thứ.”
“Con tao chỉ có hai thằng! Thằng Hùng với thằng Tùng! Mày là đồ lừa đảo!” bà rít lên.
Anh Hùng bước đến đứng chắn giữa mẹ và ông Phúc: “Mẹ. Tháng trước con đã làm xét nghiệm ADN với anh Phúc, có kết quả trong tay. Anh ấy là anh ruột cùng cha của con và Tùng. Con giữ bản gốc cùng chỗ với di chúc của bố.”
Căn phòng như tối sầm lại. Bà Hoa ngã ngồi xuống ghế, hai bàn tay run bần bật. Anh Tùng đứng không vững, phải vịn vào thành tủ.
“Mẹ biết, đúng không?” anh Hùng hỏi, giọng hạ thấp hẳn xuống. “Đêm bố mất, mẹ vào phòng bố, lấy tờ giấy trong ngăn kéo đầu giường đem ra sân sau đốt. Đó là lá thư bố viết cho anh Phúc, trong đó có số tài khoản và địa chỉ của hai mẹ con. Mẹ đốt để không ai biết.”
Bà Hoa không trả lời. Bà nhìn chằm chằm xuống nền gạch, môi mấp máy.
“Con cũng biết từ lâu,” anh Hùng nói tiếp. “Mười năm trước, con vô tình thấy bố chuyển tiền cho một người lạ. Con hỏi, bố khóc, kể hết. Con hứa giữ bí mật vì bố sợ mẹ. Con chọn im lặng, y như Tùng chọn im lặng hôm nay. Con không có tư cách trách em.”
“Còn bản di chúc?” tôi hỏi. “Tờ giấy trong tủ thờ mà em Tùng lấy?”
“Bản sao công chứng,” anh Hùng đáp. “Sau khi bố mất, anh cất nó trong ngăn kéo tủ thờ vì nghĩ chỗ đó mẹ không dám đụng. Tuần trước Tùng phát hiện ra. Anh biết nó đã đọc, và biết nó giấu em. Anh định để qua giỗ rồi mới nói hết một lượt. Anh sai, vì để Tùng im thêm một tuần nữa.”
Tôi nhìn hai anh em, cả hai cúi đầu cùng một dáng. Tôi chợt hiểu gốc rễ của căn nhà này không nằm ở miếng thịt kho. Nó nằm ở chỗ ba người đàn ông, từ ông Thành đến hai cậu con trai, đều chọn im lặng thay vì nói thật, để người đàn bà duy nhất ở đầu bàn đóng vai kẻ ác.
Bà Hoa bất ngờ ngẩng lên, mắt đỏ quạch, giọng vỡ ra:
“Phải, tôi biết! Tôi biết từ ba mươi năm trước! Hồi thằng Tùng mới năm tuổi, bà ta dắt thằng Phúc mười bảy tuổi đến gõ cửa nhà này, nói đó là con ông Thành. Tôi mới biết ông ấy ng:oại tình từ hồi trẻ, giấu tôi suốt mười mấy năm! Ông ấy quỳ lạy tôi, xin đừng làm ầm lên, vì thằng bé sắp thi đại học, mẹ nó thì mất việc. Tôi nuốt cục tức xuống. Tôi bắt ông ấy thề cắt đứt, không bao giờ qua lại. Tôi giữ cái nhà này cho ông ấy ba mươi năm, không một lần nhắc!”
Bà thở dốc, hai tay bấu chặt vào vạt áo.
“Tôi tưởng ông ấy giữ lời. Hóa ra ông ấy lén lút gửi tiền sau lưng tôi suốt mười năm! Tôi nín nhịn cả đời, đến cuối cùng vẫn chỉ là người bị giấu!” Giọng bà nghẹn lại. “Nên tôi nghĩ, đàn bà sinh ra là để nín nhịn. Làm dâu là phải nín, làm con gái cũng phải nín. Tôi nhìn con bé Na, tôi thấy hệt tôi ngày xưa, thấy cái thiệt thòi mình đã nuốt, và tôi… tôi không chịu được. Tôi muốn nó học cho quen sớm…”
Bà không nói hết được. Tôi đứng im. Bà Hoa đúng là người đã làm khổ tôi và con. Nhưng trong khoảnh khắc ấy, tôi nhìn thấy một người đàn bà sáu mươi tám tuổi, cả đời bị gói trong một bí mật không ai chia sẻ, rồi biến nỗi đau của mình thành cái thước đem áp lên người khác.
Tôi nói, từng chữ rõ ràng: “Mẹ, con hiểu mẹ đã chịu nhiều. Nhưng nỗi đau của mẹ không phải lý do để con Na phải chịu thêm. Nó không nợ mẹ gì cả. Mẹ nín nhịn ba mươi năm là chuyện của mẹ với bố. Con gái con không phải nơi để mẹ trả nợ.”
Bà Hoa che mặt khóc nấc lên. Lần đầu tiên bà không cãi lại.
Ông Phúc bước lên một bước, đặt xuống bàn một tập hồ sơ mỏng: “Thưa bà, mảnh đất sau vườn là ông Thành tự sang tên cho cháu Na, không ai xúi giục. Tôi đã ký giấy từ chối nhận bất kỳ phần thừa kế nào, có công chứng. Mẹ tôi mất năm ngoái. Trước khi nhắm mắt, bà dặn tôi không được đòi hỏi gì ở nhà này. Tôi chỉ xin một việc.”
“Việc gì?” anh Hùng hỏi.
Ông Phúc nhìn lên bàn thờ, nơi di ảnh ông Thành mỉm cười hiền từ trong khung gỗ cũ. Giọng ông nghẹn lại: “Cho tôi thắp một nén hương cho bố tôi. Một lần thôi. Bốn mươi bảy năm nay, tôi chưa từng được gọi ông ấy là bố trước mặt ai.”
Cả phòng im phăng phắc. Tôi nhìn bà Hoa. Bà ngồi bất động, bàn tay buông thõng trên đùi, hai vai run lên từng đợt. Rất lâu sau, bà nói, giọng khàn đặc, không nhìn ai:
“Thắp đi.”
Ông Phúc bước đến bàn thờ, quỳ xuống, nén hương run trong tay. Khói lượn lờ bay lên gương mặt hiền lành của người đàn ông đã chọn im lặng cả đời. Anh Hùng bước đến đứng cạnh, anh Tùng cũng theo sau. Ba anh em cùng một cha, lần đầu tiên đứng chung một hàng trước bàn thờ.
Tôi lặng lẽ lùi ra. Chị Mai đứng ở cửa, nước mắt lưng tròng, nắm lấy tay tôi.
Chiều hôm đó, tôi ngồi một mình với anh Tùng ở hiên nhà. Bé Na đã ngủ gật trên đùi chị Mai ở phòng bên. Anh ngồi cạnh tôi, không nói gì rất lâu, chỉ xoay đi xoay lại chiếc phong bì nâu đã nhàu nát trong tay.
“Em còn giận anh không?” cuối cùng anh hỏi.
“Còn,” tôi đáp thẳng. “Hôm nay anh quỳ xin lỗi con, em thấy. Nhưng nó không xóa được mười năm anh để mẹ nói gì thì nói, anh im. Em không giận vì đất. Em giận vì anh để con gái mình ngồi trước mặt bà mà không ai bênh.”
“Anh biết,” anh gật, giọng nghẹn. “Anh sẽ không xin em tha thứ ngay. Anh chỉ xin em cho anh một cơ hội làm lại.”
Tôi nhìn ra sân, nơi chiếc xe của ông Phúc vẫn đậu ở đầu ngõ, đèn đã tắt. Tôi nghĩ đến con. Tôi nghĩ đến việc mình có thể bỏ đi ngay chiều nay, và không ai trách được. Nhưng tôi cũng nghĩ đến người đàn ông vừa quỳ xuống trước mặt đứa con gái sáu tuổi, người mà mười năm qua chưa từng dám nói lớn với mẹ một lần.
“Em cho anh sáu tháng,” tôi nói. “Sáu tháng, mình dọn ra ở riêng, không về ở chung, không ăn giỗ ăn Tết kiểu bắt buộc. Nếu trong sáu tháng ấy, anh vẫn đứng về phía vợ con như hôm nay, em ở lại. Nếu anh quay về cúi đầu như trước, em đưa con đi. Không nói thêm lần nào.”
Anh Tùng im một lát, rồi gật đầu: “Anh đồng ý.”
Chúng tôi dọn ra ở riêng vào đầu tháng sau, thuê một căn hộ nhỏ gần trường bé Na. Hôm chuyển đồ, bà Hoa không ra tiễn. Nhưng lúc xe lăn bánh, tôi ngoảnh lại, thấy tấm rèm cửa sổ tầng hai khẽ động.
Mảnh đất hai trăm mét vuông, tôi làm đủ thủ tục đứng tên giám hộ cho con, có anh Hùng đi cùng từng bước. Ngày cuối cùng ở văn phòng công chứng, ông Phúc đến ký thêm một lần nữa rồi lặng lẽ ra về. Tôi đuổi theo đến tận cổng.
“Anh Phúc,” tôi nói, “chủ nhật này nhà em có bữa cơm nhỏ thắp hương cho bố. Anh về ăn nhé. Bé Na cần biết nó có thêm một bác.”
Ông đứng sững, rồi gật đầu, mắt đỏ hoe, không nói được lời nào.
Chủ nhật ấy, ông Phúc đến, tay cầm một túi cam. Bé Na ló đầu ra từ sau lưng tôi, ngó ông chăm chú, rồi hỏi một câu rất trẻ con: “Bác giống bố con. Bác có phải bác của con không?” Ông cười, nụ cười đầu tiên tôi thấy trên mặt ông, và đáp: “Phải. Bác là bác của con.” Con bé chạy vào lấy cho ông chiếc ghế nhỏ nhất, loại nó vẫn tự hào dành cho khách quý.
Tháng thứ ba, anh Hùng chở bà Hoa sang nhà tôi. Bà đứng ngoài cửa, tay xách túi bánh, ánh mắt lảng tránh. Tôi mở cửa. Bé Na chạy ra, ngập ngừng gọi: “Bà ơi.”
Bà Hoa ngồi xuống, lúng túng đưa túi bánh cho cháu. Bà không xin lỗi, bà không biết nói. Nhưng bà đưa tay vuốt tóc bé Na rất nhẹ, một động tác mà tôi chưa từng thấy bà làm với con bé.
“Bà… bà gắp thịt cho con nhé?” bà hỏi, giọng vụng về.
Bé Na gật đầu, mắt sáng lên. Hôm ấy bà gắp cho con bé ba miếng thịt, tay run run. Tôi đứng ở bếp nhìn ra, không nói gì. Tôi biết một bữa cơm không xóa được cả đời cứng nhắc. Nhưng một người ba mươi năm chưa từng được ai nói thật với mình, cuối cùng cũng biết cúi xuống đưa miếng thịt cho một đứa bé gái. Với bà, đó đã là một bước rất dài.
Trước khi về, bà đứng ở cửa, lưng quay về phía tôi, nói rất nhỏ: “Món canh con nấu hôm giỗ, mẹ… mẹ nói nhạt, không phải đâu. Vừa miệng.” Rồi bà bước nhanh xuống cầu thang, như sợ tôi trả lời. Tôi đứng đó rất lâu, tay còn cầm khăn lau bát.
Anh Hùng và chị Mai đưa thằng Bảo đến xin lỗi bé Na một cách nghiêm túc. Chị Mai bắt thằng bé đứng trước mặt em họ, nói to: “Con xin lỗi em. Con không được nhìn em như thế.” Thằng Bảo cúi đầu, đỏ mặt, lí nhí nhắc lại. Rồi nó bỏ cả buổi chiều ấy ngồi dạy em xếp hình. Từ hôm đó, mỗi bữa cơm chung, chị Mai tự tay gắp thức ăn chia đều cho hai đứa, không một lời giải thích. Một hôm chị nhắn cho tôi: “Chị đang tập làm mẹ lại từ đầu. Cảm ơn em đã không bỏ cuộc với nhà này.”
Hết sáu tháng, anh Tùng không lùi một bước nào. Có lần tôi nghe anh nói với mẹ qua điện thoại, giọng bình thản mà dứt khoát: “Mẹ, nhà con về ăn cơm Tết, nhưng con gái con ngồi chỗ nào thì bát của nó phải đầy như thằng Bảo. Mẹ không đồng ý thì nhà con ăn ở nhà.” Đầu dây bên kia im lặng rất lâu. Rồi bà Hoa nói gì đó mà tôi không nghe rõ. Anh Tùng đặt máy xuống, quay sang tôi, mắt đỏ: “Mẹ bảo, ‘con gái cũng là con’.”
Đêm cuối cùng của sáu tháng, tôi ngồi với anh bên ban công căn hộ nhỏ. Bé Na đã ngủ, chiếc cặp sách lớp một dựng ngay ngắn cạnh giường.
“Em quyết định rồi,” tôi nói.
Anh nín thở.
“Em ở lại,” tôi nói. “Không phải vì anh hoàn hảo. Vì sáu tháng này, anh đã đứng về phía con mình, kể cả những lúc đó là việc khó nhất. Nhưng em nói trước, nếu có lần sau, em sẽ không cho anh sáu tháng nữa.”
“Sẽ không có lần sau,” anh nói, giọng run. Anh ôm lấy tôi, vùi mặt vào vai tôi, khóc như một đứa trẻ. Tôi vỗ nhẹ lưng anh, nhìn ánh đèn thành phố nhấp nháy xa xa, và thấy lòng mình lặng đi.
Mùa giỗ năm sau, cả nhà sum họp đông đủ hơn bao giờ hết. Có ông Phúc ngồi cạnh anh Hùng, hai người đã quen đến mức tự rót trà cho nhau. Có chị Mai bưng thức ăn, có thằng Bảo ngoan ngoãn lau từng chiếc bát. Bà Hoa ngồi ở đầu bàn, mặc chiếc áo mới màu nâu nhạt mà anh Phúc mua tặng, nhìn quanh một vòng rồi tự tay gắp một miếng thịt kho ngon nhất, đặt vào bát bé Na.
“Ăn đi con,” bà nói. “Ăn cho lớn.”
Bé Na ngước nhìn bà, rồi nhìn tôi. Tôi mỉm cười, gật đầu. Con bé cúi xuống, ăn miếng thịt, đôi má phúng phính. Rồi nó gắp một miếng khác, đặt vào bát bà: “Bà ăn nữa đi ạ.”
Bà Hoa sững người, rồi quay mặt đi chỗ khác, đưa tay áo lau vội khóe mắt. Không ai nói gì. Cả mâm cơm yên lặng một nhịp, rồi tiếng đũa lại lách cách như bất cứ bữa giỗ bình thường nào.
Trước bàn thờ, khói hương lượn lờ, di ảnh ông Thành vẫn hiền từ như ngày nào. Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi thấy ông không còn là người đàn ông im lặng. Ông là người đã để lại, bằng cách vụng về nhất, một con đường để cả nhà này tự tìm đường về với nhau.
-HẾT-