Tiếng xe máy chưa kịp tắt hẳn, người đàn ông ngoài sân đã gọi thêm lần nữa, to hơn trước.
“Chị Lụa! Đừng giả vờ không có nhà. Dép chị còn để trước cửa kia kìa!”
Chị Lụa đứng chôn chân giữa bếp, hai tay xoắn chặt vào tà áo. Môi chị mấp máy mà không phát ra tiếng nào. Ngoài phòng khách, chiếc ghế gỗ kêu cọt kẹt. Là mẹ đang run.
Tôi không kịp nghĩ nhiều. Chân tôi tự bước ra trước, vượt qua chị Lụa, ra tới hiên nhà. Nghề kế toán dạy tôi một thói quen: gặp chuyện tiền bạc là phải giữ chứng cứ. Tay tôi lẳng lặng thò vào túi quần, mở ứng dụng ghi âm, rồi để điện thoại nằm yên trong đó.
Người đàn ông đứng giữa sân, bụng phệ, cổ đeo sợi dây chuyền bản to, miệng nhai kẹo cao su nhóp nhép. Hắn liếc tôi từ đầu đến chân như đang định giá một món hàng.
“Cô là ai? Tôi tìm chị Lụa, không tìm cô.”
“Tôi là em chồng chị ấy. Có chuyện gì anh cứ nói với tôi.” Giọng tôi bình tĩnh hơn tôi tưởng.
Hắn cười khẩy, nhổ bã kẹo xuống sân.
“Em chồng thì càng tốt, đỡ mất công giải thích. Người ta quen gọi tôi là anh Béo. Hôm nay là hạn đóng lãi tháng này của chị Lụa, mười lăm triệu. Chị ấy trễ một ngày là tôi ghé nhà một ngày.”
“Lãi của khoản vay nào?”
“Hai trăm triệu. Vay tám tháng nay rồi, mỗi tháng lãi mười lăm triệu, chưa trễ lần nào, hôm nay mới chần chừ.” Hắn nhướng mày. “Giấy tờ đàng hoàng, vợ chồng ký tên đủ cả, tôi không ép ai.”
“Vợ chồng nào?”
“Thì anh Quân với chị Lụa chứ vợ chồng nào nữa.”
Tôi khựng lại một nhịp. Hai chữ “anh Quân” rơi xuống tai tôi nặng như cục đá. Người con trưởng mà cả nhà tin tưởng nhất, người nhận tiền của bốn anh em mỗi tháng để lo cho mẹ, lại đứng tên một khoản nợ hai trăm triệu mà không ai hay biết.
Tôi quay lại. Chị Lụa đã đứng sau lưng tôi từ lúc nào, mặt trắng bệch, không dám nhìn thẳng vào mắt tôi.
“Anh Béo, anh đứng ngoài cổng đợi em một chút. Em đưa anh liền.” Chị nói nhỏ như sợ hàng xóm nghe thấy.
Chị chạy vào buồng, lục tung ngăn tủ rồi quay ra với một chiếc phong bì nâu. Mặt ngoài có dòng chữ bút bi: “Béo – 15”. Hắn đếm từng tờ ngay giữa sân, ngón tay chấm nước bọt nhanh thoăn thoắt.
Tôi đứng nhìn mà trong đầu tính nhẩm. Mùng năm tháng này tôi vừa chuyển năm triệu. Cái phong bì dày cộp kia chính là số tiền bốn anh em góp nuôi mẹ.
Hắn nhét phong bì vào túi, nhếch mép.
“Đủ. Tháng sau nhớ đúng hẹn nhé chị Lụa. Còn nếu không có tiền thì tôi nói chuyện thẳng với bà cụ trong nhà. Bà cụ biết mặt tôi mà.”
“Anh Béo.” Tôi nói. “Anh còn bước vào nhà này nói chuyện với mẹ tôi mà không có mặt tôi, tôi báo công an xã.”
Hắn cười hềnh hệch, giơ hai tay lên đầu hàng giả vờ. “Cô cứ báo. Giấy tờ tôi cầm đủ cả.”
Câu “bà cụ biết mặt tôi” làm gáy tôi lạnh toát. Mẹ biết mặt một tên chủ nợ? Hắn nổ máy phóng đi, bụi cuốn mù mịt sau lưng.
Cổng sắt vừa khép lại, chị Lụa ngồi sụp xuống bậc thềm, hai tay ôm mặt. Tôi không đỡ chị. Tôi đứng đó, nhìn chị, nói từng chữ một.
“Mẹ giờ gầy còn bốn mươi mấy ký. Hai năm nay em chuyển tiền chưa trễ một tháng. Chị nói cho em nghe, số tiền đó đi đâu?”
Chị không trả lời. Vai chị run từng đợt. Phía sau lưng tôi vang lên tiếng dép lê trên nền gạch.
Mẹ đã đứng ở ngưỡng cửa, một tay vịn khung cửa, tay kia vẫn nắm chặt mảnh giấy gấp nhỏ lúc nãy. Mắt mẹ đỏ hoe.
“Thảo, con cầm lấy cái này.” Mẹ run run đặt mảnh giấy vào tay tôi. “Đừng trách chị Hai con. Tại mẹ già rồi, mẹ đòi sữa mới ra cớ sự.”
Tôi mở ra. Đó là giấy khám của bệnh viện huyện, nhàu nát vì bị vò trong túi áo nhiều ngày. Cân nặng: bốn mươi mốt ký. Chẩn đoán: suy dinh dưỡng, thiếu máu. Phía dưới là dòng chữ bác sĩ viết bằng bút bi xanh: bổ sung sữa dinh dưỡng đường uống, ngày hai lần; tái khám sau hai tuần; siêu âm ổ bụng nếu còn mệt, chán ăn. Ngày khám cách đây mười sáu ngày.
Tôi đọc hai lần, cổ họng nghẹn cứng. Đây đâu phải chuyện mẹ đòi ăn sang. Đây là chỉ định của bác sĩ.
“Mẹ đi khám hồi nào? Ai chở mẹ đi?”
“Thứ Tư, hơn hai tuần trước. Mẹ ra chợ, chóng mặt, ngã ngồi ở đầu hẻm. Bà Sáu nhà bên đỡ mẹ dậy, chở thẳng lên bệnh viện. Bác sĩ họ Lâm, còn trẻ lắm, bảo mẹ ăn uống thiếu chất. Về tới nhà đã hai giờ chiều, chị Hai con mắng mẹ đi đâu không nấu cơm.”
Tôi liếc sang chị Lụa. Chị cúi gằm mặt. Một người nhớ rõ từng chi tiết như vậy, ai dám bảo là lú lẫn?
“Còn hộp Ensure?”
“Sáng nay bà Sáu qua, thấy mẹ ốm quá, bả bỏ tiền túi mua cho mẹ một hộp. Mẹ chưa kịp mở thì…” Mẹ không nói tiếp.
Tôi nhớ lại câu “hàng xóm cho đó” của chị Lụa. Hóa ra câu đó là thật. Chỉ có điều chị nói để che cho chuyện khác.
“Em xin lỗi…” Chị Lụa ngẩng lên, nước mắt nhoe nhoét. “Em sợ bà Sáu hỏi tiền nuôi mẹ đi đâu. Em đếm từng đồng, thấy hộp sữa năm trăm nghìn là em điên lên. Em không có ý…”
“Chị đếm từng đồng để đưa cho ai?”
Chị im rất lâu. Rồi chị nói, giọng nhỏ như hơi thở.
“Cho anh Quân.”
Tôi ngồi xuống bậc thềm đối diện, không nói gì. Tôi chờ. Gió buổi chiều thổi qua hiên, mang theo mùi khói bếp nhà hàng xóm. Trong đầu tôi chạy qua từng lần chuyển khoản, từng cuộc gọi hỏi thăm mẹ, và lần nào anh Hai cũng trả lời đúng một câu: “Mẹ khỏe, cứ yên tâm.”
“Anh c:á độ bóng đá, Thảo ơi. Chị mới biết hồi tám tháng trước. Từ lúc ba mất, anh bảo giữ tiền các em gửi để lo hương khói với thuốc men cho mẹ, thật ra anh gom hết đem lên mạng đặt cược. Thua mười mấy triệu, anh nói để gỡ lại. Gỡ mãi, thua mãi.”
“Thua bao nhiêu?”
“Gần ba trăm triệu. Bên c:á độ dọa lên tận nhà, dọa tới trường tìm con. Chị hoảng quá, đi vay anh Béo hai trăm triệu để trả cho họ. Anh Quân quỳ xuống thề bỏ. Rồi anh bảo: cứ lấy tiền nuôi mẹ đóng lãi trước, mấy đứa em đâu có biết, anh làm ăn khá sẽ bù lại.”
“Mười lăm triệu lãi mỗi tháng. Còn năm triệu chị lo cơm nước, điện nước, thuốc men cho cả nhà năm người. Chị cắt chỗ này, cắt chỗ kia, rồi cắt luôn phần của mẹ.”
Tôi nhẩm trong đầu. Hai năm là hai mươi bốn tháng, mỗi tháng hai mươi triệu, tổng cộng bốn trăm tám mươi triệu. Tám tháng gần đây là tiền lãi, một trăm hai mươi triệu. Còn mười sáu tháng trước đó, hơn ba trăm triệu, đã trôi hết vào mấy trận bóng. Tiền nuôi một bà mẹ già, mà nuôi ra nông nỗi này.
“Chị khổ, em hiểu. Nhưng chị mắng mẹ, cho mẹ uống loại sữa rẻ nhất, còn nói với em mẹ lú lẫn. Cái khổ của chị không cho chị cái quyền đó.”
“Chị biết… Chị biết mình sai.” Chị Lụa khóc nấc.
Tôi không khóc. Tôi thấy mình bình tĩnh đến lạ. Tôi rút điện thoại, tắt ghi âm, nghe lại một lần. Giọng tên chủ nợ rõ từng chữ. Tôi lưu file thành hai bản.
Rồi tôi tạo một nhóm chat mới, chỉ có ba người: chị Ba Hạnh, anh Tư Dũng và tôi. Tôi gửi ảnh tờ giấy khám, file ghi âm, kèm một dòng: Chị Ba, anh Tư, tối nay hai người về nhà anh Hai bằng mọi giá. Đừng báo cho anh Hai biết. Chuyện của mẹ.
Mười phút sau chị Hạnh gọi lại, giọng lạc đi. Chưa đầy nửa tiếng, anh Dũng nhắn: Anh chạy xe về liền.
Tôi quay sang chị Lụa.
“Chị có ghi sổ chi tiêu không?”
“Có. Anh Quân hay hỏi tiền đi đâu nên chị ghi hết.”
“Đưa em xem.”
Chị vào buồng, quay ra với cuốn sổ bìa xanh đã mòn góc. Tay chị run khi đưa cho tôi. “Chị ghi từ ngày chị biết chuyện. Chị sợ một ngày nào đó có người hỏi mà chị không nhớ nổi tiền đã đi đâu.”
Buổi chiều hôm đó tôi làm ba việc. Việc đầu tiên, tôi mở hộp Ensure pha cho mẹ ly đầu tiên. Mẹ uống từng ngụm nhỏ, tay vẫn run, rồi nói khẽ: “Ngọt thanh, ngon con ạ. Bà Sáu nói loại này mắc lắm.” Tôi quay mặt đi để mẹ khỏi thấy tôi khóc. Việc thứ hai, tôi ra chợ mua thịt nạc nấu cháo cho mẹ. Việc thứ ba, tôi ngồi với cuốn sổ của chị Lụa, đối chiếu từng dòng. Chị ghi rất kỹ, kể cả những ngày cả nhà ăn cơm với muối vừng. Tôi cắn môi đọc, chụp hình lại từng trang.
Hơn sáu giờ chiều, chị Hạnh tới trước, chưa kịp cởi mũ bảo hiểm đã ôm chầm lấy mẹ. Anh Dũng tới sau mười phút, áo ướt đẫm mồ hôi, xe còn chưa chống đã chạy vào nhà.
“Mẹ sao rồi? Tin nhắn là thật hả?”
Tôi không nói nhiều. Tôi đưa tờ giấy khám, mở ghi âm, rồi đẩy cuốn sổ của chị Lụa ra giữa bàn. Chị Hạnh đọc đến dòng “cân nặng bốn mươi mốt ký” thì bật khóc, tay bưng miệng. Anh Dũng nghiến răng, nắm chặt hai tay trên đầu gối.
Một dòng chữ ở trang giữa cuốn sổ làm chị Hạnh khựng lại: Ngày 14 – mẹ đau đầu, hết thuốc, không dám mua. Chị lật thêm vài trang nữa rồi đóng sổ lại, tay run bần bật.
“Mỗi tháng chuyển tiền cho ai mà nuôi mẹ ra nông nỗi này?” Anh gằn từng tiếng.
Không ai trả lời. Đúng bảy giờ, tiếng xe tải lạch cạch vang ngoài ngõ. Anh Hai về.
Anh Quân bước vào nhà, áo sơ mi dính bụi, tay xách túi bánh bao, miệng huýt sáo. Thấy ba đứa em ngồi chình ình giữa phòng khách, anh khựng lại nửa giây rồi cười toe.
“Ủa, sao hôm nay đủ mặt vậy? Giỗ ai à?”
“Anh ngồi xuống đi.” Tôi nói. “Có chuyện về mẹ.”
Anh ngồi. Chị Hạnh đẩy tờ giấy khám sang. Anh đọc lướt rồi xua tay.
“Ôi, người già ai chẳng gầy. Mẹ hay đòi ăn linh tinh nên anh mới hạn chế. Mấy đứa đừng làm quá.”
“Anh Béo là ai?” Tôi hỏi thẳng.
Mặt anh Quân đổi sắc, chỉ một thoáng. Rồi anh trấn tĩnh ngay.
“Béo nào? Anh không quen ai tên Béo.”
Tôi bấm nút phát. Giọng tên chủ nợ vang ra từ chiếc điện thoại đặt giữa bàn, to và rõ như đang đứng ngay trong phòng: “Hai trăm triệu… vay tám tháng nay… vợ chồng ký tên đủ cả… thì anh Quân với chị Lụa chứ vợ chồng nào nữa.”
Căn phòng lặng đi. Chỉ còn tiếng quạt trần kêu ro ro.
Anh Quân quay phắt sang chị Lụa, mắt đỏ ngầu.
“Mày nói với tụi nó hả? Tao dặn mày bao nhiêu lần rồi!”
Anh bật đứng dậy, giơ tay lên. Tôi tưởng anh sẽ t:át chị. Anh Dũng nhanh hơn tôi. Anh chồm tới, chộp cổ tay anh Quân, giật ngược xuống.
“Anh dám!”
Điều làm tôi sững người là chị Lụa. Chị đứng thẳng dậy, lần đầu tiên chị không cúi đầu.
“Anh đụng vào em thêm một lần nữa, em kể hết với cả xóm anh đã làm gì với tiền nuôi mẹ.”
Anh Quân hất tay anh Dũng ra, thở hồng hộc, rồi bỗng đổi giọng.
“Anh làm vậy cũng vì cả nhà! Anh định gỡ lại một vố là xong! Tụi bây ở xa, bốn năm bữa mới về một lần, biết cái gì mà nói? Tao là con trưởng, tao gánh cái nhà này!”
“Tụi em ở xa vì tụi em tin anh!” Tôi đáp, giọng run lên vì tức. “Mỗi lần gọi về, anh đều nói mẹ khỏe, mẹ ăn ngon. Anh nhìn mẹ còn bốn mươi mốt ký mà vẫn nói được câu đó sao?”
“Gánh bằng cách để mẹ ăn cháo loãng, còn mình thì c:á độ hả anh?” Chị Hạnh nghẹn lời.
“Anh biết mẹ còn bốn mươi mốt ký không? Bao gạo em khiêng còn nặng hơn mẹ!” Anh Dũng quát.
Anh Quân mở miệng định cãi, nhưng đúng lúc đó, mẹ lên tiếng.
Từ nãy tới giờ mẹ ngồi im ở góc ghế, hai tay ôm cốc sữa còn một nửa. Mẹ đặt cốc xuống bàn, đứng dậy bằng cả sức lực của người bốn mươi mốt ký.
“Quân.” Giọng mẹ rất nhỏ nhưng cả phòng đều nghe rõ. “Mẹ biết con chơi bóng đá từ hồi Tết rồi.”
Cả nhà ch:ết lặng. Anh Quân tái mặt.
“Bà Sáu thấy con ngồi tiệm net tới khuya, nói lại với mẹ. Mẹ hỏi, con thề không có. Mẹ im lặng vì mẹ thương con, mẹ nghĩ con còn biết sợ mà dừng lại. Mẹ giấu tờ giấy khám bệnh cũng vì sợ mấy đứa biết mẹ đau, hỏi tiền đâu lo thuốc, rồi chuyện của con bị lộ ra.”
Mẹ quay sang nhìn ba đứa tôi.
“Mẹ xin lỗi mấy đứa. Mẹ tưởng im lặng là giữ cho thằng Hai một đường lui.”
Anh Quân sụp xuống ghế, hai tay ôm đầu. Một lúc lâu sau, tôi nghe giọng anh khàn đặc.
“Con xin lỗi mẹ.” Anh nói như nói với cái nền nhà. “Con định gỡ lại rồi trả đủ cho mọi người. Mỗi lần thua con lại nghĩ lần sau chắc ăn, thế là cứ lún thêm. Con không dám nói với ai.”
Anh Dũng ngồi bất động, hàng chân mày giần giật. Anh nhìn mẹ, giọng vỡ ra: “Mẹ biết hết mà mẹ chịu đói hả mẹ? Tụi con đứa nào cũng có tay có chân, mẹ nói một tiếng là tụi con về đón mẹ lâu rồi.” Mẹ lắc đầu, không đáp. Bà chỉ đưa bàn tay gầy guộc chạm vào tay anh Dũng, như dỗ một đứa trẻ.
Chị Hạnh lau nước mắt, giọng cứng lại.
“Xin lỗi không làm mẹ mập lại được.”
Tôi hít một hơi thật sâu, nói từng điều một, chậm rãi như đang đọc biên bản họp.
“Thứ nhất, từ tháng này tiền nuôi mẹ không chuyển cho anh nữa. Chị Ba giữ sổ, mỗi khoản chi đều có hóa đơn, ba chị em thay phiên kiểm tra. Thứ hai, sáng mai chị Ba với anh Tư chở mẹ lên bệnh viện tỉnh tái khám, siêu âm đàng hoàng. Thứ ba, anh Hai nộp điện thoại với thẻ ngân hàng, xóa hết mấy ứng dụng c:á độ trước mặt tụi em. Thứ tư, khoản nợ hai trăm triệu không ai trả thay, cho tới khi anh nói rõ từng đồng đã đi đâu.”
Anh Quân siết chặt điện thoại trong tay, rồi chậm chạp đặt xuống bàn. Anh Dũng cầm lấy, bấm một lúc rồi gật đầu.
Chị Lụa lặng lẽ đứng dậy, vào buồng, kéo ra hai chiếc balo nhỏ của hai đứa con.
“Em đưa hai đứa về ngoại ít hôm.” Giọng chị khản đặc nhưng rất rõ. “Em không bỏ anh. Nhưng em không gánh nợ cho anh nữa. Cái nợ này anh ký thì anh tự trả.”
“Em định bỏ anh hả?”
“Em định để anh ngồi một mình mà nghĩ.”
Hai đứa nhỏ từ trong buồng ló đầu ra. Bé gái ôm con gấu bông, thằng anh đứng chắn trước em, mắt nhìn bố rồi nhìn mẹ. Không ai nói thêm lời nào. Anh Quân nhìn các con, môi run lên nhưng không dám giữ.
Chị Hạnh quay sang tôi, mắt vẫn đỏ. “Thảo, em giỏi quá. Chị chỉ biết khóc.” Tôi lắc đầu. “Em cũng chỉ là đứa em út về trễ hai năm thôi chị.” Nói xong tôi mới thấy nghẹn. Hai năm. Hai năm mẹ ngồi một mình trong căn nhà này, nuốt từng thìa cháo loãng và nuốt luôn cả sự thật vào bụng.
Tôi nhìn cảnh ấy, trong lòng nặng như đeo đá. Mọi thứ tưởng như đã tới hồi kết. Nhưng câu nói của tên chủ nợ ban chiều cứ lởn vởn trong đầu tôi. Bà cụ biết mặt tôi mà. Tôi nhớ cái cách hắn gọi mẹ là “bà cụ”, quen miệng như đã gặp nhiều lần. Một kẻ cho vay lãi cắt cổ, dám đưa ra hai trăm triệu, chẳng lẽ không đòi một thứ gì bảo đảm?
“Anh Hai.” Tôi gọi. “Anh Béo đâu có cho vay tay không. Anh lấy gì thế chấp?”
Anh Quân không trả lời. Anh nhìn xuống nền gạch, cổ họng nhấp nhô. Chị Lụa khựng lại giữa buồng và phòng khách, chiếc balo rơi khỏi tay.
“Anh nói với em chỉ ký giấy vay thôi mà…”
Mẹ chậm rãi ngồi xuống ghế, bàn tay cầm tờ giấy khám bệnh bắt đầu run.
“Hồi tháng Ba, con đưa mẹ một tờ giấy, bảo ký để lãnh tiền hỗ trợ người già. Mắt mẹ mờ, chữ nhỏ quá, mẹ đâu đọc được.”
Không ai dám thở. Rồi chiếc điện thoại của anh Quân nằm trên bàn bỗng rung lên. Màn hình sáng, tin nhắn hiện rõ mồn một: Anh Quân, cô em chồng của vợ anh ăn nói cứng quá. Mai tôi mang giấy tờ qua gặp bà cụ xác nhận chữ ký, cho gia đình khỏi mất thời gian.
Mẹ nhìn dòng tin nhắn, môi mấp máy, rồi quay sang đứa con trưởng, hỏi bằng giọng nhỏ đến mức cả nhà phải nín thở mới nghe được.
“Chữ ký của mẹ… con đem đi đâu rồi, Quân?”
Căn phòng im đến mức tôi nghe rõ tiếng quạt trần xoay và tiếng thở dốc của chính mình.
Anh Quân không dám ngẩng đầu. Anh đưa hai tay lên che mặt, giọng vỡ ra qua kẽ ngón tay.
“Con đưa mẹ tờ giấy thế chấp sổ đỏ.”
Chị Lụa há miệng mà không phát ra tiếng nào. Chị Hạnh bật dậy mạnh đến mức chiếc ghế đổ ra sau.
“Sổ đỏ nào?” Anh Dũng gằn.
“Sổ căn nhà này. Sau khi ba mất, sổ đã sang tên mẹ.” Anh Quân nuốt khan. “Anh Béo không cho vay tay không, ổng đòi tài sản bảo đảm. Con lấy sổ trong tủ đưa ổng, nhưng ổng bảo còn thiếu giấy chủ nhà đồng ý. Hồi tháng Ba, con dẫn ổng về đây, giới thiệu là người làm thủ tục hỗ trợ người cao tuổi…”
“Cái ông béo nhai kẹo cao su.” Mẹ nói như vừa nhớ ra, giọng đều đều, lạnh lẽo. “Ông ngồi ngay chiếc ghế kia, gọi mẹ bằng bác, bảo bác ký vào đây là tiền hỗ trợ về liền. Hóa ra là ông ta.”
“Anh bán cả nhà của mẹ hả?” Chị Lụa rít lên, lần đầu tiên tôi thấy chị run vì giận chứ không phải vì sợ.
“Anh chưa bán! Anh định ba tháng nữa gỡ được là chuộc về liền, mẹ không biết gì cũng không mất gì!”
“Không mất gì?” Chị Hạnh nghẹn họng. “Anh l:ừa mẹ ký giấy đem nhà đi cầm mà gọi là không mất gì sao?”
Anh Quân không đáp. Cái im lặng của anh trả lời thay tất cả.
Mẹ đứng đó rất lâu. Tôi tưởng mẹ sẽ khóc, sẽ la, hay ít nhất cũng giơ tay lên. Nhưng mẹ chỉ bước tới trước mặt anh, ngẩng đầu nhìn đứa con trai lớn gấp đôi thân hình bốn mươi mốt ký của bà.
“Mẹ không giận con vì mẹ ký.” Mẹ nói. “Mẹ giận vì con dám nhìn mẹ mà nói dối. Mẹ đẻ con ra, chưa bao giờ dạy con lấy mẹ ra làm vật cầm cố.”
Anh Quân sụp xuống, quỳ trên nền gạch, trán chạm đất.
“Con sai rồi mẹ ơi.”
Anh Dũng chộp lấy chìa khóa xe, mắt đỏ rực. “Em đi tìm thằng Béo. Em phải đ:ánh cho nó một trận!”
“Anh ngồi xuống.” Tôi giữ tay anh lại. “Anh đi đ:ánh hắn thì người vào tù là anh, còn người cười là hắn. Hắn cầm giấy, mình cầm sự thật. Mình đấu bằng cái đó.”
Chị Hạnh quay sang tôi, tay lau nước mắt. “Em tính sao?”
“Em cần một đêm.” Tôi nhìn cuốn sổ bìa xanh trên bàn. “Và em cần bà Sáu.”
Đêm đó, nhà không ai ngủ.
Chị Lụa cho hai đứa nhỏ đi ngủ rồi ra ngồi cạnh tôi bên bàn bếp. Tôi mở cuốn sổ của chị, đối chiếu từng khoản, mở máy tính xách tay ra bấm. Mười lăm triệu mỗi tháng, tám lần, ngày nào cũng được chị ghi rõ: ngày chín, đều đặn, có cả chữ ký chị ở cuối dòng. Một trăm hai mươi triệu.
Tôi thở ra một hơi dài. “Chị Lụa, em hỏi chị. Hợp đồng vay, chị còn giữ bản nào không?”
“Không. Anh Béo giữ hết. Chị chỉ chụp lén được tờ đầu bằng điện thoại.”
“Đưa em.”
Tờ đầu ghi rõ: vay hai trăm triệu, lãi mười lăm triệu mỗi tháng, bên vay là Nguyễn Văn Quân và vợ. Tôi chụp màn hình, lưu lại. Rồi tôi tính. Luật dân sự quy định lãi vay tối đa hai mươi phần trăm một năm. Hai trăm triệu, một năm lãi tối đa bốn mươi triệu. Tám tháng chỉ khoảng hai mươi sáu triệu bảy. Mà hắn đã thu một trăm hai mươi triệu.
Tôi nhìn con số trên màn hình, thấy tim đập chậm lại, bình tĩnh đến lạnh người. Phần lãi hắn thu vượt trần là gần chín mươi ba triệu. Số đó không được pháp luật bảo vệ, trừ vào gốc thì hai trăm triệu chỉ còn khoảng một trăm lẻ bảy triệu.
“Chị Lụa.” Tôi nói. “Cái nợ này không phải hai trăm triệu.”
Chị nhìn tôi như người đuối nước vớ được cọc.
Gần mười giờ đêm, tôi qua nhà bà Sáu. Bà ngồi trước hiên với cây quạt mo, thấy tôi bà đứng dậy luôn.
“Hộp sữa bà mua, cháu gửi lại bà tiền.” Tôi nhét tờ năm trăm nghìn vào tay bà. Bà đẩy ra.
“Bà không lấy. Bà thương mẹ cháu như chị ruột.” Bà nắm tay tôi. “Hôm tháng Ba, bà thấy thằng Quân dẫn một gã béo vào nhà. Bà đứng ngoài hiên, nghe rõ gã nói với mẹ cháu là ký cái này được tiền người già. Bà thấy lạ mà không dám nói.”
Tôi nhìn bà thật lâu.
“Bà có dám nói điều đó trước mặt công an xã không?”
“Dám. Bà sống bảy mươi năm, chưa sợ ai.”
Sáu giờ sáng, tôi và anh Dũng đến trụ sở công an xã. Anh trưởng công an xã vừa mở cửa, nghe tôi trình bày thì đọc kỹ ảnh tờ giấy khám, nghe đoạn ghi âm, xem ảnh hợp đồng vay. Sắc mặt anh dần nghiêm lại.
“Việc vay mượn là dân sự.” Anh nói chậm rãi. “Nhưng ép người già ký giấy bằng cách l:ừa, rồi đe dọa đến nhà đòi nợ thì tôi phải có mặt. Chín giờ tôi qua.”
Chín giờ kém mười lăm, hai chiếc xe máy dừng trước cổng nhà.
Anh Béo bước xuống, vẫn sợi dây chuyền to, vẫn miệng nhai kẹo cao su. Theo sau hắn là hai thanh niên xăm trổ, một người xách cặp da. Hắn đẩy cổng như vào nhà mình, nhưng vừa bước vào sân đã khựng lại.
Trong phòng khách, mẹ ngồi giữa, hai bên là chị Hạnh và anh Dũng. Bà Sáu ngồi ở góc ghế. Chị Lụa đứng cạnh mẹ, tay nắm chặt tay mẹ. Anh Quân ngồi tách một bên, đầu cúi gằm. Và ngay bàn tiếp khách, anh trưởng công an xã mặc đồng phục, tay đặt trên cuốn sổ ghi chép.
Hắn liếc tôi. Tôi mỉm cười nhẹ.
“Mời anh vào, anh Béo. Hôm qua anh hẹn tới xác nhận chữ ký của mẹ tôi mà.”
Tôi đã bật ghi âm từ trước khi hắn tới cổng. Hắn không biết.
Hắn cười gượng, ngồi xuống ghế, ra hiệu cho thanh niên đặt cặp lên bàn.
“Chuyện gia đình thì tự giải quyết cho êm. Có cần phiền tới anh công an không?” Hắn nói, mắt không nhìn vào ai. “Tôi cho anh Quân vay hai trăm triệu, có hợp đồng đàng hoàng. Có thế chấp sổ đỏ căn nhà này, bà cụ cũng ký đồng ý rồi. Tôi chỉ đến lấy cái mình đáng được lấy.”
Hắn rút từ cặp ra một tờ giấy viết tay. Tôi cầm lấy, đọc từng chữ. Tiêu đề: Giấy đồng ý cho con trai thế chấp quyền sử dụng đất. Dưới cùng là một chữ ký nguệch ngoạc của mẹ, ngày tháng Ba.
“Mẹ tôi mắt mờ, không đọc được chữ nhỏ.” Tôi nói. “Tờ giấy này, mẹ tôi được bảo là giấy hỗ trợ người già.”
“Chuyện đó tôi không biết.” Hắn nhún vai. “Tôi chỉ biết bà cụ ký. Ai bảo bà không đọc?”
“Anh ngồi đó, ngay chiếc ghế anh đang ngồi.” Mẹ lên tiếng, giọng nhỏ nhưng chắc. “Anh gọi tôi là bác. Anh bảo bác ký vào đây là tiền hỗ trợ người già về liền.”
“Bà nhớ nhầm.” Hắn cười nhạt.
“Bà không nhớ nhầm.” Bà Sáu đứng bật dậy. “Tôi đứng ngoài hiên hôm đó, nghe rõ từng chữ. Ông nói với bà cụ y như vậy. Tôi sẵn sàng nói trước ai cũng được.”
Hắn quay phắt về phía bà Sáu, môi mím chặt. Hai thanh niên phía sau động đậy. Anh trưởng công an xã vẫn ngồi yên, chỉ nhẹ nhàng lật một trang sổ.
“Một người nói bà cụ nhớ nhầm, một người nói bà hàng xóm nghe nhầm.” Hắn gằn giọng. “Giấy trắng mực đen mới là bằng chứng.”
“Giấy trắng mực đen.” Tôi lặp lại. “Vậy cho tôi hỏi, ai ký tên làm chứng ở tờ giấy này?”
Hắn khựng lại một giây. Tôi chỉ vào dòng cuối: Người làm chứng: Nguyễn Văn Quân.
“Anh Quân.” Tôi quay sang. “Hôm đó anh đứng ở đâu? Anh Béo nói gì với mẹ trước khi mẹ ký?”
Cả phòng nín thở. Anh Quân ngồi bất động, bàn tay siết chặt đầu gối đến trắng bệch. Tôi thấy anh nhìn mẹ, rồi nhìn hai đứa con nhỏ đang đứng thập thò ở cửa buồng, rồi nhìn xuống đôi giày cũ của mình.
“Anh Quân.” Hắn cảnh cáo, giọng thấp xuống. “Nghĩ cho kỹ trước khi mở miệng.”
Anh Quân đứng dậy. Chân anh run, nhưng anh đứng thẳng.
“Tôi xin khai.” Anh nói với anh trưởng công an xã, giọng khàn nhưng rõ từng chữ. “Tháng Ba, tôi đưa người này về nhà. Chính ông ta nói với mẹ tôi rằng ký vào tờ giấy là nhận tiền hỗ trợ người già. Mẹ tôi không biết đó là giấy thế chấp nhà. Tôi đứng cạnh, tôi biết mẹ bị l:ừa, tôi không ngăn. Tôi cũng là người sai.”
Hắn bật dậy, mặt đỏ gay. “Mày nói bậy! Mày ký làm chứng, mày…”
“Anh ngồi xuống.” Anh trưởng công an xã nói, không to, nhưng hắn khựng lại ngay. “Những gì anh vừa nói đã được ghi âm, và hôm qua anh cũng đã nhắn tin cho anh Quân rằng sẽ tới đây xác nhận chữ ký của bà cụ. Thưa anh, hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất phải được công chứng, người chủ sở hữu phải có mặt, và phải hiểu rõ nội dung mình ký. Tờ giấy viết tay này, nếu bà cụ bị l:ừa dối, không có giá trị.”
“Vậy nó nợ tôi hai trăm triệu thì sao?” Hắn đổi chiến thuật, giọng vang lên. “Tiền tôi bỏ ra cho vay thật, không phải giả!”
Tôi mở máy tính xách tay, xoay màn hình về phía hắn và anh công an.
“Anh Béo cho vay hai trăm triệu, tám tháng, thu lãi mười lăm triệu mỗi tháng. Tổng cộng đã thu một trăm hai mươi triệu. Luật dân sự quy định trần lãi suất hai mươi phần trăm một năm. Tính theo mức đó, tám tháng lãi hợp pháp chỉ khoảng hai mươi sáu triệu bảy. Phần anh thu vượt là gần chín mươi ba triệu. Phần này không được pháp luật bảo vệ, phải trừ vào tiền gốc.”
Tôi nhìn thẳng vào mắt hắn.
“Số nợ gốc thật còn lại chỉ khoảng một trăm lẻ bảy triệu. Đó là con số nhà tôi sẽ trả. Thêm một đồng nào nữa, tôi mang toàn bộ chứng cứ: hợp đồng vay, sổ ghi từng lần trả lãi, ghi âm anh đe dọa đòi gặp thẳng mẹ tôi, tin nhắn của anh, lời khai của bà Sáu, lời khai của anh Quân, lên công an huyện.”
Sân nhà bỗng đông. Mấy người hàng xóm đã đứng chật ngoài cổng từ lúc nào, có người giơ điện thoại lên. Hai thanh niên xăm trổ nhìn nhau, một người nhích chân ra phía cửa.
Hắn nghiến răng, cái cằm bạnh ra. Rồi hắn nhổ nước bọt, bật cười khô khốc.
“Được. Một trăm lẻ bảy triệu. Trong ba mươi ngày. Trễ một ngày tôi đi kiện.”
“Anh ký vào biên bản.” Anh trưởng công an xã đẩy tờ giấy qua. “Cam kết nhận một trăm lẻ bảy triệu là tất toán toàn bộ khoản vay, trả lại sổ đỏ và tờ giấy này cho bà cụ ngay hôm nay. Từ nay cấm đến nhà đòi nợ.”
Hắn ký như nghiến vào giấy. Rồi hắn mở cặp, ném lên bàn cuốn sổ đỏ bìa đỏ sờn góc. Mẹ run run cầm lấy, ôm vào ngực như ôm một đứa trẻ vừa lạc được tìm về.
Anh trưởng công an xã xé tờ giấy viết tay làm đôi ngay trước mặt mẹ, rồi lập biên bản ghi nhận lời khai của anh Quân.
Hai chiếc xe máy nổ máy phóng đi. Ngoài sân, tiếng xì xào của bà con vẫn còn nán lại. Sau này tôi nghe nói hắn bị công an huyện mời lên làm việc về những vụ cho vay khác, và không còn xuất hiện ở xã tôi nữa.
Chiều hôm ấy, anh Quân đem chiếc xe tải của mình ra bán. Chiếc xe anh đã gắn bó mười năm, chiếc xe cho anh cái vẻ một người đàn ông đáng tin trong mắt cả xóm. Anh nhận bảy mươi triệu trả trước, ba ngày sau nhận đủ một trăm chín mươi triệu, đem hết một trăm lẻ bảy triệu đến cho hắn, ký nhận đủ trước mặt công an xã. Phần còn lại, anh gửi vào sổ tiết kiệm đứng tên mẹ.
“Anh không dám xin các em tha thứ.” Anh nói với ba đứa tôi hôm đó, tay cầm cuốn sổ tiết kiệm, mắt đỏ hoe. “Anh chỉ xin cho anh được làm lại từ đầu.”
Chị Hạnh lặng một lúc rồi đáp. “Làm lại thì làm cho thật. Tiền mẹ, anh không được động vào nữa. Người đầu tiên anh phải xin tha thứ là mẹ.”
Anh quỳ trước mặt mẹ lần thứ hai. Mẹ không đỡ anh dậy ngay. Bà để anh quỳ một lúc, rồi mới nói bằng giọng người đã đi qua quá nhiều chuyện.
“Quân, mẹ già rồi, không còn sức giận lâu. Nhưng con nhớ, thương con không có nghĩa là mẹ để con làm gì cũng được.”
Anh Quân gật đầu, gục xuống đất mà khóc. Cuối cùng, mẹ đưa tay lên đặt vào vai anh.
Kết quả tái khám của mẹ ở bệnh viện tỉnh có sau đó hai ngày. Chị Hạnh đọc xong, ôm tờ kết quả mà tay vẫn run: viêm dạ dày mạn, thiếu máu thiếu sắt, suy dinh dưỡng nhưng không có tổn thương nghiêm trọng nào ở ổ bụng. Bác sĩ dặn ăn đủ bữa, uống sữa bổ sung, bổ sung sắt, ba tháng sau tái khám.
Cả nhà thở phào. Anh Dũng chạy ra sân hút hết một điếu thuốc, tôi thấy anh quay mặt đi lau mắt.
Đêm ấy, ba chị em ngồi lại ngoài hiên. Chị Hạnh nói thẳng điều mà ai cũng nghĩ mà không ai dám nói. “Anh Hai sai, nhưng tụi mình cũng có phần. Hai năm chỉ chuyển khoản rồi gọi điện hỏi thăm cho có, đứa nào cũng nghĩ góp tiền là xong bổn phận.” Anh Dũng im lặng gật đầu. Tôi nhìn ra khoảng sân tối, nhớ lại những lần mình hỏi mẹ khỏe không, rồi tin câu “Mẹ khỏe, cứ yên tâm” vì tin như vậy thì đỡ phải xin nghỉ về quê. “Từ nay đứa nào cũng phải về, không có ngoại lệ.” Tôi nói.
Rồi mọi thứ thay đổi, từng chút một.
Tiền nuôi mẹ không còn qua tay anh Quân. Chị Hạnh mở một tài khoản riêng đứng tên mẹ, ba chị em và anh Quân mỗi tháng góp vào đó, mỗi khoản chi đều có hóa đơn, tôi chịu trách nhiệm lập bảng theo dõi như đang làm sổ sách công ty. Mỗi tuần một người về thăm, xoay vòng, không ai được lỡ lượt. Anh Dũng bỏ hẳn thói đi nhậu cuối tuần để về nhà chở mẹ đi khám.
Tôi xin công ty cho làm việc từ xa hai ngày mỗi tuần, nhờ vậy ngày nào mẹ cũng có người gọi hỏi, người về ở lại.
Anh Quân nộp lại điện thoại, xóa mọi ứng dụng, đi chạy xe tải thuê cho một chủ hàng ở thị xã. Mỗi tối, anh chụp cho chị Lụa xem số tiền công và nơi mình đang đậu xe. Không phải vì chị bắt, mà vì chính anh xin được làm vậy.
Chị Lụa đưa hai con về ngoại ở đúng ba tháng. Ba tháng ấy, chị vẫn về mỗi cuối tuần, đi chợ nấu cho mẹ, không nói nhiều. Hôm nọ tôi bắt gặp chị đứng trong bếp, tay cầm chiếc thìa, lặng lẽ nhìn mẹ ăn từng muỗng cháo, hai vai chị khẽ run.
Tôi đến gần, không nói gì.
“Chị xin lỗi mẹ rồi mà thấy vẫn không đủ.” Chị nói nhỏ, như nói với chính mình. “Chị đã gắt với mẹ, bắt mẹ uống thứ sữa rẻ nhất, còn bảo mẹ lú lẫn. Chị không có lý do gì để chạy tội cho mình hết, kể cả chuyện bị chồng l:ừa.”
“Chị biết điều đó là được.” Tôi đáp. “Mẹ cần chị làm, không cần chị nói.”
Chị gật đầu, lau vội mắt, rồi tiếp tục múc cháo.
Lụa quay về nhà chồng đúng ngày thứ chín mươi, với ba điều kiện chị nói thẳng trước mặt cả nhà: anh Quân không được đụng vào tiền, anh phải đi khám tư vấn tâm lý định kỳ, và nếu anh vi phạm một lần nữa, chị sẽ không quay lại. Anh Quân nghe xong gật đầu không do dự. Mẹ ngồi ở góc ghế, mỉm cười nhìn hai đứa con dâu con trai, rồi quay đi nhìn ra sân.
Còn bà Sáu, bà nhất quyết không nhận quà. Cuối cùng, cả nhà mua cho bà một chiếc xe đạp điện nhỏ, bà đi chợ đỡ mệt. Bà chống nạnh, giả vờ giận một hồi rồi cười móm mém.
Sáu tháng sau, một chiều thứ Bảy, tôi về quê. Ngoài cổng, hai đứa cháu chạy ra reo lên. Trong nhà thơm mùi canh chua cá lóc, chị Lụa đang đứng bếp, còn anh Quân ngồi vá chiếc lốp xe đạp của thằng con.
Mẹ ngồi trên chiếc ghế gỗ quen thuộc, hai má đã hồng hào hơn, cổ tay không còn xương xẩu như hồi nào. Trên bàn là hộp Ensure đã uống dở, bên cạnh là cuốn sổ chi tiêu bìa xanh của chị Lụa, chữ ghi đều tăm tắp.
“Thảo.” Mẹ vẫy tay gọi tôi. “Mẹ mới cân hôm qua, bốn mươi tám ký rồi con.”
Tôi bước tới, ngồi xuống cạnh mẹ, nắm bàn tay giờ đã có thịt, ấm và chắc hơn trước rất nhiều.
“Mẹ mập lên rồi.” Tôi nói, giọng nghèn nghẹn.
Mẹ cười. Nụ cười mà bao nhiêu tháng nay tôi không còn thấy.
Ngoài sân, nắng chiều đổ xuống hàng cau, tiếng cười của lũ trẻ vọng vào. Căn nhà này vẫn còn nguyên, và lần đầu tiên sau rất lâu, cả bốn anh em chúng tôi cùng ngồi quanh mâm cơm của mẹ.
–HẾT–