Tôi không kịp nghĩ. Tay tôi tự làm hết mọi thứ.
Cuốn sổ và tờ giấy nhét vội vào cạp quần, kéo vạt áo che lại. Xấp ảnh vẫn úp mặt, tôi vùi xuống đáy giỏ đồ giặt, dưới tấm ga trải giường mẹ vừa thay. Chiếc chìa khóa nắm chặt trong lòng bàn tay. Nắp hộp thiếc vừa đóng xuống thì cánh cửa nhà sau bật mở.
Chị Lan đứng đó, một tay chống hông, tay kia cầm điện thoại, ánh đèn pin soi thẳng vào mặt tôi.
“Mười giờ đêm, cô ngồi một mình ngoài này làm gì?”
“Em lấy khăn ấm cho mẹ.” Tôi cố giữ giọng đều. “Chị chưa ngủ à?”
“Tôi đi uống nước. Thấy đèn.” Ánh mắt chị trượt xuống chiếc hộp trên đùi tôi và dừng lại ở đó. “Cái gì đây?”
“Hộp trà của mẹ. Mẹ bảo em pha ít trà gừng cho dễ ngủ.”
“Trà gừng mà phải trốn ra tận nhà sau?”
Tôi không nói gì. Chị Lan bước tới, giật hộp khỏi tay tôi, bật nắp. Lớp lá trà khô mốc lót dưới đáy hộp từ bao giờ xộc lên mùi hăng hăng. Chị nghiêng hộp, gõ vào thành ba cái, rồi nhìn tôi rất lâu.
Tim tôi đập dội trong tai. Cái giỏ đồ giặt cách chân chị chưa tới hai bước. Chỉ cần chị cúi xuống thêm một chút là hết.
“Mẹ lẫn rồi, bà nói gì cô cũng đừng tin,” chị đặt hộp lên nắp bồn giặt, hạ giọng. “Tôi nói trước, nhà này không phải của một mình cô. Có chuyện gì cô gi:ấu mà để tôi biết sau thì đừng trách. Chuyện giấy tờ nhà cửa, tôi hỏi người ta rõ ràng rồi.”
Chị quay lưng đi. Đến cửa, chị còn ngoái lại, liếc về phía cái giỏ một giây rồi mới khuất.
Tôi ngồi thụp xuống nền gạch, mồ hôi lạnh ướt cả lưng.
Gần một tiếng sau, khi cả nhà đã tắt đèn, tôi khóa mình trong nhà vệ sinh, bật đèn pin điện thoại, mở tờ giấy ra đọc từ đầu. Chữ mẹ nghiêng nghiêng, nhiều chỗ run.
“Hạnh, mẹ viết khi còn cầm được bút. Thằng bé tên Khang, hai mươi tuổi, là con của anh Tuấn với con bé Hà, bạn học cũ của nó. Hồi đó anh con mười tám, con bé m:ang th:ai, anh con bảo nó đi ph:á th:ai rồi dứt. Con bé không chịu, bỏ về quê sinh một mình. Mẹ biết chuyện khi thằng bé lên năm, mẹ đi tìm, nhìn mặt nó là hiểu hết. Mẹ không dám nhận nó công khai vì anh con thề không nhận, và vì mẹ hèn. Cuốn sổ là phần mẹ dành dụm hai chục năm cho nó. Địa chỉ ở sau tấm ảnh dưới cùng. Mẹ chỉ nhờ con một việc: để nó đứng trước mặt mẹ, trước mặt cả nhà, một lần. Mẹ không xin ai thương nó. Mẹ chỉ xin đừng ai coi nó như chưa từng tồn tại.”
Tôi ngồi bất động trên nắp bồn cầu.
Anh Tuấn có một đứa con trai. Hai mươi năm, mẹ im lặng, và gánh một mình.
Tôi nhớ lại những lần mẹ bảo đi chợ rồi về trễ, những lần bà ngồi hàng giờ nhìn ra cổng. Tôi cứ nghĩ bà nhớ ba. Hóa ra bà còn nhớ một đứa cháu chưa bao giờ được gọi bà bằng nội trước mặt người khác.
Tôi lật xấp ảnh. Một cậu bé gầy, đen, đứng ở cổng trường làng, cặp sách to hơn người. Một cậu bé mặc áo trắng đi nhận giấy khen, mẹ tôi đứng sau lưng, ngón tay đặt lên vai nó, mặt quay đi như sợ ai nhìn thấy. Rồi một thiếu niên cao lêu nghêu, đôi lông mày dày và cái cằm chẻ giống hệt anh Tuấn thời trẻ.
Tấm gần cuối cùng khiến tôi khựng lại. Thiếu niên khoảng mười bảy tuổi, đứng trước tiệm sửa xe, cười ngượng. Sau lưng nó, một người đàn ông chỉ lọt vào khung hình nửa người, tay đặt hờ lên vai thiếu niên. Chiếc áo khoác xám sờn khuỷu, mảnh vá xanh xanh. Tôi nhìn một lần là nhận ra. Chính tay tôi vá cho anh hai ba năm trước.
Anh Phúc?
Tôi lật mặt sau. Chỉ có một địa chỉ dãy trọ cách nhà hơn ba chục cây số, và dòng chữ mẹ: “Khang, tháng Tám.”
Tôi gấp tờ giấy, cất vào người. Chuyện anh hai, tôi chưa dám nghĩ tiếp.
Sáu giờ sáng, hai anh chuẩn bị đi làm. Anh Tuấn dặn đúng một câu cộc lốc: “Có gì gọi anh.” Anh Phúc đứng ở cửa phòng mẹ rất lâu, tay nắm hờ khung cửa, như muốn nói gì rồi lại thôi. Chị Lan nói chị ở lại “phụ em chăm mẹ cho đỡ vất vả”, kèm một cái nhìn tôi không thích chút nào.
Tôi chạy sang nhà cô Bảy.
“Cô qua ngồi với mẹ con hôm nay được không? Đừng để ai ở trong phòng một mình với mẹ.”
Cô Bảy nhìn tôi, không hỏi nửa lời, chỉ gật. “Cô nhớ rồi.”
Tôi cất cuốn sổ vào ví, nhét chiếc điện thoại cũ đang chạy ghi âm xuống dưới lớp vỏ gối của mẹ. Trước khi đi, tôi cúi xuống thì thầm: “Mẹ, con đi tìm Khang.”
Mẹ không mở mắt. Nhưng nước mắt chảy dọc thái dương, thấm vào mái tóc bạc.
Dãy trọ nằm cuối con hẻm nhỏ sau một xưởng cơ khí. Tôi gõ cửa phòng số bảy. Người mở cửa là một thanh niên cao gầy, áo thun dính dầu mỡ, đôi lông mày dày. Tôi thấy chân mình khựng lại.
“Cô tìm ai ạ?”
“Cô tìm Trần Minh Khang.”
“Cháu đây.” Cậu nhìn tôi, rồi nhíu mày. “Cô là cô Hạnh phải không? Bà nội có cho cháu xem ảnh cô.”
Cổ họng tôi nghẹn lại. “Cháu biết bà nội?”
“Mỗi năm bà tới thăm cháu hai lần. Hồi cháu học cấp ba, bà đi xe ôm tới, mang theo gạo nếp.” Giọng cậu nhỏ dần. “Năm nay bà không tới. Bà ốm hả cô?”
“Bà nặng lắm. Bà muốn gặp cháu.”
Cậu im lặng lâu, bàn tay siết vào khung cửa đến trắng đốt ngón.
“Tối thứ Sáu bà có gọi, dặn nếu có người họ Trần tới tìm thì đi theo. Lúc đó cháu chưa hiểu.” Cậu ngẩng lên, mắt không còn rụt rè. “Nhưng cháu nói trước. Cháu không tới để lấy gì. Mẹ cháu dặn rồi, nhà đó không n:ợ mình, mình cũng không n:ợ nhà đó. Cháu đi là vì bà.”
“Cô cũng không mang gì tới đưa cháu,” tôi đáp. “Cô chỉ muốn cháu đứng trước mặt bà, trước mặt cả nhà. Bà xin đúng một lần.”
Cậu quay vào lấy cái ba lô cũ, lúc ra còn cầm theo một túi cam nhỏ.
“Mẹ cháu đi làm công ty may ở xa, cháu chưa nói mẹ là cháu đi,” cậu nói. “Để cháu nói sau.”
Trên đường về, xe chạy qua hai cây cầu, Khang mới hỏi một câu, mắt nhìn ra đường: “Ba cháu… ông ấy có biết cháu không cô?”
Tôi siết tay lái. “Cô cũng mới biết đêm qua. Chắc là chưa.”
Cậu gật đầu, không nói thêm. Tôi liếc gương chiếu hậu, thấy cậu nhìn hàng cây chạy lùi, gương mặt nghiêng nghiêng, y hệt anh Tuấn mỗi lần anh giận mà không nói.
Bốn rưỡi chiều, chúng tôi về tới. Cô Bảy đón ngay ở cổng, kéo tôi sang một bên, nói nhỏ như hơi thở: “Chị Lan lục tủ mẹ con ba lần. Cô ngồi cạnh mà nó vẫn mở ngăn kéo ngay trước mặt cô. Nó còn nói nhỏ gì đó với mẹ con, cô nghe không rõ.”
Tôi cảm ơn cô, đưa Khang vào ngồi chờ ở bếp, rồi vào phòng mẹ. Chị Lan đang ngồi ghế đẩu cạnh giường, mặt tỉnh bơ như chưa có chuyện gì.
“Cô đi đâu cả ngày vậy?”
“Em đi lấy th:uốc cho mẹ.” Tôi bước tới thay gối. “Chị ra ăn cơm đi, để em ngồi.”
Chị Lan nhìn tôi một lúc rồi ra ngoài. Tôi rút chiếc điện thoại dưới vỏ gối, đeo tai nghe, khóa mình trong nhà vệ sinh, bấm nghe.
Giọng chị Lan vang lên trong tai tôi, nhỏ, nhẹ và lạnh.
“Bà nói đi, cái hộp để đâu? Tôi biết bà để dành cho cái thằng nhỏ ngoài kia. Bà đưa tôi giữ, tôi trả cho nó đàng hoàng. Nhà này có một đứa con ngoài giá thú là nhục, bà muốn Tuấn mang nhục đến mức nào? Bà không nói thì tôi tự tìm, đừng trách.”
Rồi im lặng, chỉ còn tiếng thở khò khè của mẹ.
Tôi nghe lại lần thứ hai, thứ ba. Tay tôi hết run. Tôi rửa mặt, nhìn vào gương. Hôm qua tôi còn ngồi khóc bên bồn giặt. Hôm nay tôi biết mình phải làm gì.
Tôi nhắn vào nhóm ba anh em: “Mẹ muốn tối nay hai anh về đủ. Có chuyện mẹ cần nói.” Lời nhắn không sai chữ nào.
Bảy giờ tối, hai anh về đủ. Tôi kê thêm ghế trong phòng mẹ. Bà nằm đó, mắt hé mở, gương mặt xanh xao nhưng tỉnh hơn mọi ngày. Trên đầu giường, ảnh ba nhìn xuống, vẫn cái cười hiền như cũ. Cô Bảy ngồi ở góc phòng, nhất quyết không về. Tôi để Khang đứng chờ sau cánh cửa.
“Hạnh, gọi hai anh về có chuyện gì?” Anh Tuấn kéo ghế ngồi, mặt mệt mỏi. “Mẹ bảo à?”
“Mẹ muốn gặp một người. Em dẫn người đó về rồi.” Tôi đứng dậy mở cửa. “Khang, vào đi cháu.”
Khang bước vào. Hai tay cậu đan chặt vào nhau, mắt chỉ nhìn bà nội.
Căn phòng im bặt. Tôi thấy anh Tuấn nhìn cậu, rồi nhìn thêm lần nữa. Anh đưa tay lên miệng, như bị ai bóp nghẹt cổ.
“Cậu là ai?” Giọng anh khản đặc.
“Trần Minh Khang.”
“Khang nào?”
“Anh nhìn là biết,” tôi nói. “Em không cần giới thiệu.”
Chị Lan bật dậy, giọng the thé: “Cái đứa này ở đâu ra? Chắc bịa chuyện để đào t:iền bà cụ! Anh Tuấn, đừng nghe!”
Tôi lấy cuốn sổ trong ví, đặt lên chăn, cạnh bàn tay mẹ. “Sổ t:iết k:iệm mẹ dành dụm hai mươi năm cho cháu. Tên Trần Minh Khang. Còn đây,” tôi giơ tờ giấy, “là thư tay của mẹ.”
“Giấy tờ nào chẳng làm giả được!”
“Vậy chị nghe cái này.”
Tôi đặt điện thoại lên tủ đầu giường, bấm phát. Giọng chị Lan lại vang lên giữa phòng, rõ từng chữ: “…Tôi biết bà để dành cho cái thằng nhỏ ngoài kia… Nhà này có một đứa con ngoài giá thú là nhục…”
Chị Lan tái mặt. Anh Tuấn từ từ quay sang vợ.
“Em biết nó từ bao giờ?”
“Anh… anh nghe tôi nói…”
“Em biết nó từ bao giờ?”
Chị Lan lùi một bước. Rồi chị bật ra, giọng vỡ vì uất ức nhiều hơn là hối hận: “Ba năm trước! Có một người đàn bà đến cổng nhà này, hỏi anh. Cô ta nói có con với anh! Tôi bảo anh có vợ rồi, tôi đưa cô ta năm chục tr:iệu, bảo biến đi, đừng bao giờ quay lại! Tôi làm vậy là bảo vệ anh, bảo vệ cái nhà này!”
“Hà đến tìm anh,” anh Tuấn lặp lại như người nói mê. “Anh tưởng… anh tưởng cô ấy đã đi ph:á th:ai rồi.”
“Nó giữ lại,” giọng mẹ khàn khàn vọng ra từ giường. “Nó giữ lại, một mình.”
Anh Tuấn quay phắt lại nhìn mẹ, rồi nhìn Khang, rồi nhìn vợ.
“Sao em không nói với anh?”
“Nói để anh bỏ tôi chạy theo nó chắc?”
“Em ra ngoài.”
Anh nói rất khẽ, nhưng chị Lan sững hẳn.
“Anh…”
“Em ra ngoài. Anh không muốn nói gì trước mặt mẹ. Tối nay em về nhà ngoại, chuyện của hai vợ chồng mình để sau.”
Có một khoảnh khắc tôi tưởng chị sẽ gào lên. Nhưng chị chỉ nhìn quanh phòng một lượt, rồi móc cả xấp phong bì trong túi áo, ném xuống nền gạch. Giấy rơi tung tóe.
“Của bà con đấy! Lấy đi!”
Cô Bảy lặng lẽ cúi xuống nhặt từng phong bì, xếp lại lên tủ, không nói một lời.
Tôi thở ra một hơi dài. Nhưng chưa xong. Còn một người trong phòng chưa lên tiếng.
Anh Phúc đứng dựa tường từ đầu, tay xoắn vạt áo. Khi tôi nhìn anh, anh chầm chậm bước lên, đứng cạnh Khang.
“Em biết nó,” anh nói. “Em biết nó từ năm nó mười bảy tuổi.”
Anh Tuấn quay phắt lại. “Mày nói cái gì?”
“Sau hôm chị Hà bị chị Lan đuổi khỏi cổng, mẹ gọi em về, khóc suốt đêm, kể hết. Từ hôm đó tháng nào em cũng tới thăm nó. Em đóng thêm học phí, mua cho nó cái máy tính, dẫn nó đi ăn. Em không nói với anh vì…” Anh nghẹn lại, rồi nhìn thẳng vào mắt anh Tuấn. “Vì anh từng bảo người ta đi bỏ nó. Em không muốn nghe anh nói lại câu đó với em.”
Tôi sững người. Chiếc áo khoác xám sờn khuỷu tay. Bàn tay đặt lên vai thiếu niên mười bảy tuổi. Tôi nhớ lại câu anh nói chiều chủ nhật: “Tính sớm cho đỡ rối. Lúc đó cuống lên thì chẳng ai nhớ gì.”
“Hôm qua anh bảo tính đ:ám t:ang sớm,” tôi nói khẽ. “Là vì…”
“Vì em sợ,” anh Phúc đáp, mắt đỏ hoe. “Em sợ mẹ đi rồi, ai cũng cuống lên lo lễ, lo chia, và không ai nhớ tới tên nó. Em tính sớm để có chỗ ghi tên nó vào, trong lễ, trên bàn thờ, trong phần chia. Em chưa kịp nói thì Hạnh với chị Lan đã c:ãi nhau.”
Tôi cúi đầu. Chiều hôm qua, tôi đã nhìn anh hai bằng ánh mắt gì? Tôi thấy ngực mình nghẹn lại vì xấu hổ.
Một giọng khàn khàn vang lên từ giường.
“Tuấn.”
Cả phòng quay lại. Mẹ đã mở mắt, đôi mắt đục nhưng sáng lạ thường. Bàn tay bà run run nhấc khỏi chăn.
“Lại đây.”
Anh Tuấn chậm chạp bước tới, quỳ xuống mép giường. Mẹ nắm lấy tay anh, rồi bằng chút sức lực cuối cùng, kéo tay anh về phía Khang.
“Mẹ không bắt con thương nó,” mẹ nói, từng chữ một. “Mẹ chỉ bắt con nhìn nó. Hai mươi năm rồi, con chưa nhìn nó một lần.”
Anh Tuấn ngẩng lên. Khang đứng cách anh đúng một bước chân. Hai khuôn mặt, cùng đôi lông mày dày, cùng cái cằm chẻ.
“Cháu… bao nhiêu tuổi?” anh hỏi, môi run.
“Hai mươi, bốn tháng.”
“Mẹ cháu…” Anh nuốt khan. “Mẹ cháu có khỏe không?”
“Mẹ cháu khỏe,” Khang đáp. Giọng cậu bình tĩnh hơn tôi tưởng, nhưng mắt đã ướt. “Mẹ cháu dặn, ông không n:ợ cháu gì cả. Cháu đến đây chỉ vì bà.”
Anh Tuấn gục đầu xuống mép giường, đôi vai rung lên. Tôi chưa bao giờ thấy anh khóc. Khang đứng im một lúc, rồi đặt túi cam nhỏ lên tủ đầu giường, cạnh tay mẹ, thì thầm: “Bà ăn một miếng cho đỡ đắng miệng.”
Mẹ mỉm cười. Tôi cố nhớ lần cuối thấy mẹ cười là khi nào, và không nhớ nổi.
Chị Lan vẫn đứng ở cửa, vali kéo sẵn, áo khoác vắt tay. Không ai tiễn. Khi tôi định đóng cửa cho mẹ nghỉ, chị bật cười, một tiếng cười khô khốc.
“Mấy người tưởng chỉ có mình tôi là kẻ xấu à?”
“Chị đi đi,” tôi nói.
“Tuần trước tôi đi hỏi cái giấy ở phòng công chứng,” chị Lan phớt lờ, mắt chỉ nhìn anh Tuấn đang quỳ. “Sổ đỏ căn nhà này không còn đứng tên mẹ từ ba năm trước. Mẹ đã sang tên cho một người.”
Cả phòng như đóng băng. Anh Phúc ngẩng phắt đầu. Tôi nghe rõ tiếng thở của chính mình.
“Cho ai?” tôi hỏi.
“Không phải Tuấn. Không phải Phúc. Cũng không phải cô.” Chị Lan mở điện thoại, chậm rãi đọc từng chữ như đọc một bản án. “Lê Thu Hà.”
Tay anh Tuấn buông thõng khỏi bàn tay mẹ. Khang ngẩng đầu, mặt trắng bệch.
“Mẹ… mẹ cháu chưa từng nói với cháu chuyện này.”
Trên giường, mẹ tôi nhắm mắt lại, bình thản như người đã đợi giây phút này suốt ba năm.
Không ai nói được lời nào. Anh Tuấn nhìn mẹ, rồi nhìn Khang, rồi quay sang tôi như thể tôi là người giữ đáp án.
“Hạnh. Em biết chuyện này không?”
“Em không biết,” tôi đáp, thật lòng. “Tối qua em mới biết có Khang.”
“Mẹ!” Anh Phúc quỳ xuống mép giường. “Mẹ sang tên nhà cho chị Hà thật sao?”
Mẹ không mở mắt. Bà chỉ khẽ gật.
Chị Lan bật ra một tiếng cười khô khốc.
“Thấy chưa? Cho hết! Cả căn nhà cho con đàn bà đó với thằng con hoang của nó! Hai mươi năm tôi làm dâu cái nhà này, tôi được cái gì?”
“Chị Lan,” giọng tôi lạnh đi, “mẹ còn nằm đó.”
“Mẹ lẫn rồi! Bà nói gì làm gì cũng không có giá trị!”
Từ góc phòng, cô Bảy đứng dậy. Từ nãy đến giờ cô ngồi im như tượng, hai tay đan trên đầu gối. Cô thò tay vào cạp áo, lấy ra một chiếc phong bì vàng gấp đôi, mép đã mềm nhũn vì cất lâu.
“Cô giữ cái này ba năm rồi,” cô nói, giọng chậm rãi. “Mẹ các con dặn, ngày nào anh chị em cãi nhau vì cái nhà thì mới được đưa ra. Hôm nay cô thấy đủ rồi.”
Anh Tuấn nhận phong bì bằng hai tay, tay anh run đến mức tôi tưởng anh làm rơi. Anh rút ra từng tờ. Một bản hợp đồng tặng cho có dấu đỏ của phòng công chứng. Một bản cam kết ký bằng nét chữ tròn tròn, chữ ký ghi rõ Lê Thu Hà. Và một lá thư viết tay của mẹ.
Anh đọc bản cam kết thành tiếng, từng chữ nặng như đá.
“Bên nhận tặng cho không được bán, thế chấp, cho thuê hay chuyển nhượng căn nhà dưới bất kỳ hình thức nào. Bà là người quản lý và có quyền ở đến hết đời. Sau khi bà qua đời, trong vòng ba mươi ngày bên nhận có nghĩa vụ làm thủ tục chia lại căn nhà thành ba phần bằng nhau cho ba người con của bà: Trần Văn Tuấn, Trần Văn Phúc, Trần Thị Hạnh.”
Căn phòng im đến mức tôi nghe thấy tiếng đồng hồ treo tường.
“Ba phần,” anh Phúc lặp lại. “Cho anh, cho em, cho Hạnh. Không có phần nào cho chị Hà.”
“Nhà của chị ấy,” tôi nói khẽ, “chỉ là cái tên đứng giùm.”
Anh Tuấn mở lá thư. Anh đọc thầm, môi mấp máy. Tôi nhìn qua vai anh. Nét chữ nghiêng nghiêng của mẹ.
“Mẹ đứng tên thì lúc mẹ yếu, ai cũng có thể bưng tờ giấy tới bảo mẹ ký. Mẹ đã thấy Lan hỏi giấy tờ nhà ba lần, mỗi lần một cách khéo. Mẹ không trách. Mẹ chỉ biết mình sẽ không đủ sức chống đỡ. Hà là người duy nhất mẹ biết không bao giờ đòi mẹ thứ gì. Người ta đưa nó năm chục tr:iệu để nó đi, nó cầm lấy, nhưng tối đó nó gọi cho mẹ khóc, nói nó không dám tiêu. Mẹ tin nó. Phần của Khang là cuốn sổ mẹ dành dụm hai chục năm. Phần của ba đứa là căn nhà. Mẹ không để nhà cho Khang, vì mẹ không muốn nó bị gọi là kẻ giành phần. Mẹ muốn các con tự nhìn nhận nó, không phải vì một tờ giấy bắt buộc.”
Anh Tuấn gấp lá thư lại, đặt xuống chăn rất nhẹ như sợ làm đau nó.
Chị Lan thì không chịu thua.
“Giả! Hợp đồng này mà được công chứng thì tôi là Hoa hậu! Một bà già b:ệnh liệt giường, ai biết được hồi đó bà có minh mẫn không? Tôi sẽ kiện! Tôi sẽ cho cả khu này biết!”
“Hợp đồng ký ở phòng công chứng ba năm trước,” cô Bảy nói bình thản. “Công chứng viên hỏi mẹ chị từng câu, một mình, trong phòng riêng. Có biên bản, có camera. Cô là người làm chứng, cô đứng ngay đó.”
“Hôm qua chị nói với em mẹ lẫn,” tôi chen vào, giọng bình tĩnh hơn tôi tưởng. “Ba năm trước mẹ tỉnh hơn tất cả chúng ta ngồi trong phòng này. Còn chị,” tôi nhìn thẳng vào mắt chị, “chị đi hỏi phòng công chứng lúc nào, chị tự biết.”
Chị Lan quay phắt sang chồng.
“Anh nói gì đi chứ! Anh để người ta cướp cái nhà của nhà anh à? Anh chọn đi! Tôi hay thằng đó?”
Anh Tuấn ngẩng lên. Gương mặt anh lúc đó tôi không quên được, mệt mỏi, già đi cả chục tuổi.
“Em đừng bắt anh chọn giữa em và một đứa trẻ hai mươi tuổi,” anh nói chậm rãi. “Chuyện này không phải để chọn. Là để chịu.”
“Anh…”
“Em lấy năm chục tr:iệu đuổi một người đàn bà đang bế con xin cha nó nhận. Em giấu anh ba năm. Em lục tủ mẹ anh, nhét phong bì của bà con vào túi áo, và đêm qua em còn dọa mẹ anh trong lúc bà thở không nổi.” Anh Tuấn lắc đầu. “Anh không trách em vì em sợ. Anh trách em vì em chọn cách làm đó. Nhưng anh trách anh nhiều hơn. Hai mươi năm, người dọn hậu quả cho anh là mẹ, là em trai anh, là một cậu bé chưa từng được ai gọi tên.”
“Anh đuổi tôi?”
“Anh không đuổi. Tối nay em về nhà ngoại. Khi nào mẹ yên ổn, mình nói.”
Chị Lan nhìn quanh. Không ai đỡ chị. Cô Bảy quay mặt đi. Anh Phúc đứng cạnh Khang, vai như một bức tường. Chị bước tới trước mặt Khang, đôi môi run lên.
“Mày tưởng mày được gì? Mày chỉ là sai lầm hồi mười tám tuổi của người ta thôi.”
Khang không lùi. Cậu nhìn chị Lan, giọng thấp, rất rõ.
“Cháu biết. Mẹ cháu cũng nói thế. Nhưng mẹ cháu bảo, có những sai lầm người ta không bỏ được, và mẹ không bỏ cháu.”
Chị Lan khựng lại. Tôi cúi xuống, nhặt từng phong bì cô Bảy đã xếp trên tủ, đặt lên tay chị.
“Đây là của bà con. Chị mang về làm gì?”
“Tôi đã ném rồi.”
“Chị ném, cô Bảy nhặt. Còn em giữ bản ghi âm,” tôi nói. “Em sẽ không đưa cho ai, nếu chị đừng đụng tới mẹ, tới Khang, tới tờ giấy này thêm một lần nào nữa.”
Chị Lan nhìn tôi rất lâu. Rồi chị kéo vali ra khỏi phòng, tiếng bánh xe lăn trên nền gạch xa dần. Cánh cổng đóng sập.
Đêm đó, không ai ngủ.
Mẹ tỉnh hơn mọi ngày. Anh Tuấn ngồi bên giường, nắm bàn tay mẹ, đầu cúi gần như chạm vào chăn.
“Mẹ… con xin lỗi.”
“Đừng xin mẹ,” mẹ thì thào. “Con không làm gì mẹ cả. Hai mươi năm mẹ im, là mẹ sai. Mẹ nhìn thằng bé lớn mà không dám nhận. Mẹ hèn.”
“Mẹ không hèn.”
“Có. Nhưng mẹ không muốn đi mà vẫn hèn.” Bà quay đầu, ánh mắt tìm Khang. “Lại đây, con.”
Khang bước tới. Mẹ chỉ vào túi cam trên tủ. “Bóc cho bà một múi.”
Khang bóc cam, tay hơi run, tách từng múi đặt lên đĩa. Mẹ ăn một múi, mắt nhắm lại.
“Ngọt,” bà nói khẽ.
Anh Tuấn nhìn Khang rất lâu.
“Cháu…” Giọng anh vỡ ra. “Cho tôi hỏi một câu. Sau này tôi có được gọi cháu là con không?”
Khang không trả lời ngay. Cậu cúi đầu, bàn tay vẫn còn dính nước cam.
“Cháu chưa gọi được,” cậu nói. “Nhưng cháu không đi.”
Anh Tuấn gật đầu. Tôi thấy anh dùng mu bàn tay lau mặt như một đứa trẻ.
Mẹ ra đi lúc trời vừa hửng. Bà nằm giữa bốn người, bàn tay phải trong tay anh Tuấn, bàn tay trái trong tay Khang. Mặt bà bình thản như lần cuối tôi thấy bà cười hồi đầu năm, khi ba vẫn còn ảnh trên đầu giường nhìn xuống.
Tang lễ làm trong ba ngày. Anh Phúc lo từ khâu quan tài đến bàn thờ, không ai bảo anh làm, anh tự làm. Sáng hôm đó, tôi thấy anh đứng trước tấm bảng ghi tên con cháu để treo bên linh cữu, cây bút lông trong tay. Anh viết tên tôi, tên anh Tuấn, tên anh, rồi dừng lại, viết thêm một dòng ở cuối bảng: Cháu nội: Trần Minh Khang.
Anh Tuấn đứng phía sau, nhìn dòng chữ đó rất lâu. Anh không nói gì. Anh chỉ đặt tay lên vai em trai.
Chiều ngày thứ hai, một người phụ nữ đứng ở cổng.
Chị gầy, tóc buộc thấp, áo đen giản dị, tay xách chiếc túi vải cũ. Chị không bước vào, chỉ đứng đó nhìn khung ảnh mẹ ở giữa sân, như đứng trước một ngôi nhà không dám gõ cửa. Tôi không cần ai giới thiệu. Đôi mắt chị giống hệt Khang.
Khang chạy ra cổng. Hai mẹ con đứng nhìn nhau một lúc rồi chị đưa tay chạm vào má cậu, giọng khàn đặc:
“Con đi mà không nói mẹ một tiếng.”
“Con xin lỗi mẹ. Bà gọi.”
“Mẹ biết.” Chị Hà cười, nước mắt chảy dài. “Mẹ cũng định gọi con.”
Tôi bước tới, cúi chào. “Chị Hà, em là Hạnh.”
“Chị biết,” chị nói. “Bác hay kể về em. Bác bảo em mềm lòng nhưng không dại.”
Tôi nghẹn họng. Chị Hà vào thắp hương, quỳ trước ảnh mẹ rất lâu, hai vai run nhẹ nhưng không thành tiếng. Khang quỳ bên cạnh chị, tay đặt lên lưng mẹ.
Anh Tuấn đứng ở cuối nhà, không dám lại gần. Khi chị Hà đứng lên, anh bước tới, đôi môi mấp máy mấy lần rồi mới thành lời.
“Hà. Anh xin lỗi.”
Chị Hà nhìn anh, ánh mắt rất bình thản, không còn giận như tôi tưởng.
“Anh xin lỗi sai người rồi,” chị đáp. “Em không cần nghe. Em chỉ muốn anh biết, nếu hồi đó anh dám đứng ra, em đã không phải bế nó đi.”
Anh Tuấn cúi đầu. Rất lâu sau anh mới nói: “Anh biết.”
“Nhưng anh còn cơ hội,” chị Hà nói tiếp, nhìn sang Khang. “Nó hai mươi tuổi, chưa muộn lắm đâu.”
Cũng chiều hôm đó, chị Lan trở về. Chị mặc áo tang, đứng ở hàng cuối, không nhìn ai. Đúng lễ, dâu trưởng phải có mặt. Chị thắp hương, lạy mẹ ba lạy, rồi định quay đi thì chị Hà bước tới.
Chị Hà lấy trong túi ra một phong bì dày, mép đã sờn, đưa cho chị Lan bằng cả hai tay.
“Năm chục tr:iệu của chị. Em chưa tiêu đồng nào.”
Chị Lan sững người.
“Em giữ ba năm,” chị Hà nói, giọng nhỏ nhưng rõ từng chữ. “Em biết một ngày nào đó em sẽ phải trả lại. Em đi không phải vì số t:iền này. Em đi vì em không muốn con em lớn lên trong một căn nhà mà người ta nhìn nó như vết bẩn. Em không giận chị. Em chỉ muốn chị cầm lại, để chị biết em không bán con em.”
Chị Lan không cầm. Phong bì rơi xuống nền gạch. Chị cúi xuống nhặt, hai tay run lên, rồi chị ngồi thụp xuống ngay giữa sân, ôm mặt khóc. Lần đầu tiên tôi thấy chị khóc, không phải vì giận, không phải vì thua.
Không ai đến đỡ chị. Cũng không ai bỏ chị đứng một mình. Cô Bảy lặng lẽ kéo chiếc ghế nhựa đặt cạnh chị, đặt vào tay chị chén nước.
Đám tang xong, bốn mươi chín ngày trôi qua như một giấc mơ dài.
Ngày thứ bốn mươi chín, cả nhà ngồi lại ở phòng công chứng. Chị Hà mang theo đầy đủ giấy tờ, lặng lẽ ký từng trang. Căn nhà được chia thành ba phần, đúng như di nguyện của mẹ.
Khi đến lượt anh Tuấn ký nhận phần của mình, anh đặt bút xuống bàn.
“Phần của anh,” anh nói, “anh sang tên cho Khang.”
Khang ngẩng phắt đầu. “Cháu không nhận.”
“Không phải anh cho,” anh Tuấn đáp. “Là anh trả.”
“Cháu không thiếu nhà. Cháu thiếu…” Cậu nghẹn lại, rồi quay mặt đi. “Thôi. Cháu nhận một nửa. Nửa còn lại ông cứ giữ.”
“Vì sao?”
“Để cháu còn biết đường về ăn cơm.”
Cả phòng im lặng. Anh Tuấn cúi đầu, hai vai run. Anh Phúc quay đi lau mắt. Tôi cười mà nước mắt vẫn chảy.
Chị Lan không đến buổi công chứng. Cuối tháng đó, chị gửi cho anh Tuấn một lá đơn, không một lời oán trách, chỉ ba dòng ngắn. Họ ly hôn trong im lặng. Hàng xóm đồn rằng chị về quê ở với mẹ đẻ, đi làm công ty may. Chị không còn là người mà cả khu dè chừng, nhưng cũng không ai nhắc đến chị bằng lời xấu nữa. Có lần tôi gặp chị ở chợ, hai người đứng nhìn nhau, rồi chị gật đầu chào. Tôi gật đầu lại.
Anh Phúc vẫn là người ít nói như cũ, chỉ khác là tháng nào anh cũng tới thăm Khang, giờ không còn phải lén lút.
Tôi trả lại phòng trọ, dọn về căn nhà cũ, nhận lại công việc làm thêm đã bỏ từ lâu. Mỗi tối, tôi lau bàn thờ mẹ, thay nước, đặt thêm một quả cam.
Chị Hà vẫn đi làm ở công ty may. Chị không lấy một đồng phần nào trong căn nhà, mỗi lần tôi gọi chị về chơi chị đều từ chối, nói chị chỉ cầm tên giùm bác. Nhưng đến giỗ đầu của mẹ, chị về, đứng cạnh Khang, thắp ba nén nhang trước tấm ảnh bà.
Chiều chủ nhật hôm đó, cả nhà ngồi ăn cơm trong căn bếp nhỏ. Bàn ăn chật hơn trước vì thêm hai người, nhưng không ai thấy chật. Anh Phúc gắp thịt cho Khang. Chị Hà ngồi cuối bàn, vẫn giữ cái dáng ngồi nhẹ nhàng như sợ làm phiền ai.
Khang xới cơm. Cậu đưa bát đầu tiên cho anh Tuấn, hơi ngập ngừng, giọng rất nhỏ.
“Ba ăn đi.”
Anh Tuấn cầm bát cơm, tay run đến mức đôi đũa gõ nhẹ vào thành bát. Anh không nói được gì, chỉ cúi xuống, ăn một miếng, rồi hai miếng, nước mắt rơi xuống cơm mà anh vẫn ăn.
Trên bàn thờ, tấm ảnh mẹ nhìn xuống. Cạnh ảnh có một đĩa cam đã bóc sẵn, múi nào cũng ngay ngắn, vàng ươm trong nắng chiều.
-HẾT-