Tôi là một bà giáo già xứ Huế, đã nghỉ hưu, vừa bán căn nhà mặt phố Kim Long – nơi tôi và chồng đã sống hơn 30 năm – được 3 tỷ rưỡi. Tôi chỉ giữ lại 500 triệu phòng thân, còn đúng 3 tỷ, tôi bọc cẩn thận vào túi vải, lên tàu vào Sài Gòn với giấc mơ tam đại đồng đường. Tôi tưởng mình mang tiền đến để giúp con trai và con dâu trả nợ nhà, để sống những năm tháng cuối đời trong tình thân ấm áp. Nhưng tôi đã nhầm, sai lầm đến xót xa.
Mới 10 ngày ở nhà con trai, vợ chồng chúng nó đã cãi nhau bảy bận. Con dâu tôi là Ngọc – giám đốc tổ chức sự kiện, sành điệu, sắc sảo, háo danh và thực dụng. Con trai tôi là Hoàng – kỹ sư xây dựng, hiền lành, nhẫn nhịn, nhưng nhu nhược trước vợ. Ngay hôm đầu, tôi đã chết lặng khi Hoàng dẫn tôi vào căn phòng kho dưới gầm cầu thang, rộng chừng 8m², không cửa sổ, kề sát gara ô tô. Ngọc bảo: “Mẹ có tuổi, leo lầu mỏi gối.” Tôi nuốt nghẹn, tự nhủ mình phải thông cảm, nhưng lòng chùng xuống khi biết căn nhà rộng mấy trăm mét vuông mà con dâu chẳng để cho mẹ chồng một căn phòng tử tế.
Ba tỷ tôi trao cho chúng nó trong bữa tối hôm đó, hy vọng đổi lại bữa cơm gia đình ấm cúng. Ngọc cầm cuốn sổ tiết kiệm, lật xem con số, mặt tỉnh queo: “Bán cái nhà mặt đường Kim Long mà có 3 tỷ thì hơi hớ.” Không một cảm ơn, không một ánh mắt xúc động. Nó nhận tiền như nhận một khoản nợ đã đến hạn. Tôi tự an ủi: ít ra chúng nó được nhẹ nợ.
Rồi những ngày sau, từng chuyện nhỏ cũng trở thành cái tát vô hình. Tôi tắt máy lạnh buổi sáng để tiết kiệm điện, Ngọc cau mày: “Mẹ quen chắt bóp ở quê rồi, sống ở đây ngột ngạt lắm.” Tôi dùng nước vo gạo tưới cây, Ngọc gắt: “Cây nhập khẩu công nghệ, mẹ tưới vào giòi bọ khắp nhà.” Tôi mang tôm chua, cá kho từ quê vào nấu, Ngọc bịt mũi kêu mùi nồng nặc, rồi gọi thêm bò Wagyu cho riêng mình. Mâm cơm chia hai: một đầu bàn là thịt bò tây, một đầu là cá kho quê. Ngọc không thèm đụng đũa, còn bảo tôi “gói hết đồ mắm tôm vào nilon”, rồi sai tôi rửa bát, lau bếp như một người giúp việc.
Tôi cắn răng nhịn, tự trách mình lạc hậu. Nhưng sự thật tàn khốc nhất vỡ ra vào đêm thứ bảy, khi tôi vô tình nghe trộm cuộc điện thoại của Ngọc. Nó nói với bạn: “3 tỷ đó tao coi là tiền bồi thường, là giá nhà họ phải trả cho danh dự của tao suốt 7 năm qua.” Nó kể về đám cưới bảy năm trước: mẹ chồng hứa hai cây vàng nhưng chỉ trao được ba chỉ, vì chồng tôi khi đó đang hấp hối vì ung thư, tiền đổ hết vào viện phí. Ngọc kể họ hàng nhà nó chê cười, bảo nó lấy chồng như “gà bán nợ”. Nó căm hận vết nhục ấy suốt bảy năm, không một lần tha thứ. Giờ nó định lấy 3 tỷ của tôi để mua xe Mercedes E300 làm phông bạt cho sự nghiệp, chứ không hề định trả nợ như đã hứa. Nó nói: “Bà ấy xách 3 tỷ vào đây, tôi có biết ơn không? Không bao giờ. Cái nhà đó đáng lẽ phải bán từ 7 năm trước để lo cho đám cưới của tôi rồi.”
Tôi đứng chết lặng sau cánh cửa, trái tim vỡ vụn. Hóa ra, tất cả sự hy sinh – căn nhà, ký ức, tình thương – chỉ là một món nợ cũ cần thanh toán trong mắt con dâu. Tình thân không được định giá bằng vàng, nhưng nó lại bị con dâu tính toán từng chỉ vàng bảy năm qua.
Đỉnh điểm là ngày thứ tám, tôi mua chiếc áo đầm Elsa giá 120.000 đồng cho cháu nội. Con bé mặc vào, cười tít mắt. Ngọc về, vừa thấy đã gầm lên, lột phăng áo, vứt thẳng vào thùng rác: “Đồ hàng chợ rẻ rách, mặc vào ngứa ngáy, hóa chất đầy mình. Mẹ tiếc tiền thì đừng mua, đừng rước bệnh vào người con tôi.” Hoàng không kìm được, gào lên cãi vợ: “Cô coi người nhà không ra gì phải không?” Ngọc cãi lại, thách luôn ly hôn. Bé con khóc thét, tôi đứng đó, nhặt chiếc áo từ thùng rác lên, vuốt phẳng. Tôi quay sang con dâu, giọng điềm tĩnh lạ thường:…………
X/EM TI/ẾP PH/ẦN 2 BÊN DƯỚI
“Ngọc à, mẹ vô tình nghe được cuộc nói chuyện của con hôm qua. Mẹ xin lỗi vì bảy năm trước không lo cho con đám cưới nở mày nở mặt. Ba tỷ này, mẹ trả đủ. Coi như nhà họ nợ con đã thanh toán xong.
”
Tôi không khóc. Tôi vào phòng kho, khép cửa. Sáng hôm sau, khi Hoàng bận việc công trường, bé dâu chạy vào nói: “Mẹ bảo bà nội lên đây để trả nợ chứ không phải thương con. Mẹ bảo đồ nội mua là rẻ rách, mặc vào chết đấy.” Tôi nghe mà đau thắt ruột gan. Ngọc không chỉ bôi nhọ tài sản, nó còn bôi nhọ cả tình yêu của tôi trong trái tim đứa trẻ.
Đêm đó, tôi nói với Hoàng: “Mẹ đi đây. Ba tỷ để lại, coi như cắt đứt ân oán. Đừng vì mẹ mà làm khổ gia đình con. Hạnh phúc của con phải tự mình giành lại.” Hoàng quỳ xuống khóc nức nở, bảo mình bất hiếu, bảo nó mệt mỏi vì cuộc sống ngột ngạt với người vợ thực dụng. Tôi vỗ về nó, dặn nó sống mạnh mẽ, giữ lòng tự trọng.
Sáng sớm ngày thứ 10, tôi xách hai túi vải, bước ra khỏi căn nhà. Ngọc xuống cầu thang, trơ tráo hỏi: “Mẹ dọn đồ đi đâu?” Tôi bảo nó đứng lại, rồi nói: “Ba tỷ đền đủ danh dự cho con rồi. Cầm tiền mua xe mà sống. Từ nay ân đoạn nghĩa tuyệt, mẹ không nợ con, con không nợ mẹ.” Tôi quay lưng, bước lên taxi, không nhìn lại.
Tôi không về Huế. Tôi đến Vũng Tàu – nơi có nắng, gió biển và những người bạn già không phán xét. Tôi thuê căn hộ mini nhỏ nhắn, tự nấu ăn, tập thái cực quyền, ngắm bình minh trên bãi biển. Ba trăm triệu còn lại đủ cho tôi sống tự do. Tôi không còn là người mẹ chồng can chịu, không còn là món nợ cần trả. Tôi là một bà già tự do, đã học được bài học quý giá: tình thân không mua được bằng tiền, và tuổi già không nên là cảnh bấu víu vào những đứa con ích kỷ. Giọt nước đã tràn ly, nhưng nhờ tràn ra, tôi mới biết chiếc ly ấy vốn không thuộc về mình. 3 tỷ để đổi lấy tự do và bài học làm người – cái giá còn rẻ chán.