Tôi nhìn dòng tin nhắn thêm lần nữa, sợ mình đọc nhầm. Nhưng chữ vẫn nằm y nguyên đó: “Con nhớ giữ đúng lời hứa với mẹ. Chuyện đó xong xuôi thì vàng vóc gì cũng không thành vấn đề.”
Đức vẫn đang ngủ, tay gác ngang trán, hơi thở đều đều. Tôi đặt điện thoại anh lại chỗ cũ, nằm xuống nhưng mắt mở thao láo tới gần sáng. Trong đầu tôi cứ lặp đi lặp lại một câu hỏi: lời hứa gì? Và tại sao chuyện vàng vóc của tôi lại liên quan đến một lời hứa mà tôi không hề hay biết?
Sáng hôm sau, Đức dậy sớm hơn thường lệ, pha cho tôi một cốc nước ấm rồi ngồi xuống mép giường, giọng nhẹ nhàng khác hẳn tối qua.
“Hôm qua anh xin lỗi, để mẹ làm em khó xử.”
Tôi ngồi dậy, nhìn thẳng vào anh. “Em không hỏi chuyện hôm qua. Em hỏi cái tin nhắn mẹ gửi cho anh lúc nửa đêm. ‘Lời hứa’ là lời hứa gì?”
Đức khựng lại một giây, tay xoay xoay cái cốc. “Chuyện của mẹ, để anh xử lý, em không cần bận tâm.”
“Không cần bận tâm mà tối qua mẹ đòi lấy vàng của em? Anh nói em không cần bận tâm, nhưng người bị lôi vào là em.” Tôi cố giữ giọng bình tĩnh, nhưng tay đã siết chặt mép chăn.
Đức thở dài, đứng dậy đi ra cửa sổ, một lúc lâu mới quay lại. “Được rồi. Anh nói, nhưng em bình tĩnh nghe hết đã.” Anh kể, giọng chậm rãi như đang cân nhắc từng chữ: cậu Tùng, em trai của mẹ, dính vào cờ bạc mấy năm nay, càng ngày càng lún sâu. Gần đây cậu vay nóng bên ngoài, không trả nổi, người ta đến tận nhà mẹ đe dọa, có hôm còn tạt sơn lên cổng.
Tôi nghe mà lạnh sống lưng. “Sao chuyện lớn vậy mà em chưa từng nghe nói?”
“Mẹ giấu. Mẹ sợ ảnh hưởng đám cưới của tụi mình nên không cho ai biết, kể cả anh cũng chỉ mới biết cách đây một tháng.” Đức xoa mặt, giọng mệt mỏi. “Mẹ nhờ anh xoay tiền giúp, anh hứa sẽ tìm cách, nên mới có cái tin nhắn đó. Không liên quan gì đến vàng của em hết, anh thề.”
Tôi im lặng. Câu chuyện nghe có lý, nhưng có gì đó vẫn không khớp. Nếu chuyện chỉ đơn giản là mẹ nhờ con trai giúp đỡ, tại sao đêm tân hôn bà lại gấp gáp đòi lấy vàng của tôi đến vậy, như thể không đợi được thêm một ngày?
Tôi không nói ra suy nghĩ đó với Đức. Tôi quyết định tự mình tìm hiểu.
Hai hôm sau, nhân lúc dọn lại giấy tờ chuẩn bị đăng ký thường trú, tôi lục trong ngăn tủ hồ sơ chung của hai vợ chồng thì thấy một xấp giấy tờ lạ kẹp trong bìa hồ sơ cưới — không phải giấy đăng ký kết hôn, mà là bản in hợp đồng vay tiêu dùng từ một công ty tài chính, ký tên điện tử, số tiền năm mươi triệu, người vay ghi rõ: Minh Đức.
Tim tôi đập thình thịch. Tôi lật thêm vài trang, thấy trong đó có một mục “người tham chiếu” — và cái tên hiện lên khiến tôi chết lặng: Nguyễn Ngọc Hà, kèm số điện thoại của tôi, nhưng là số cũ tôi đã đổi cách đây nửa năm, số mà chỉ có gia đình thân thiết mới biết.
Tôi không nhớ mình từng cung cấp thông tin này cho bất kỳ công ty tài chính nào. Càng nghĩ tôi càng rùng mình: trước đám cưới một tháng, mẹ chồng có mượn tôi bản photo căn cước công dân, nói là để “làm thủ tục nhập hộ khẩu cho tiện, khỏi phải đi lại nhiều lần”. Lúc đó tôi không nghi ngờ gì, đưa luôn cả bản gốc cho bà đi photo công chứng.
Tôi gọi ngay lên tổng đài công ty tài chính ghi trên hợp đồng, xưng là người tham chiếu, hỏi về khoản vay. Nhân viên tổng đài xác nhận có khoản vay tín chấp đứng tên Minh Đức, đăng ký online cách đây hơn một tháng, và có ghi chú thêm một khoản vay nhỏ hơn, hai mươi triệu, đang chờ duyệt, người đăng ký cũng dùng thông tin cá nhân của tôi làm “đồng người vay” nhưng chưa hoàn tất vì thiếu xác thực khuôn mặt.
“Chị có thể cho em xin lại thông tin đăng ký được không ạ? Vì em không nhớ mình từng làm hồ sơ này.” Tôi cố giữ giọng bình tĩnh nhất có thể.
Nhân viên tổng đài đọc cho tôi nghe số điện thoại đăng ký nhận OTP — chính là số điện thoại cũ của tôi. Nghĩa là ai đó đã dùng căn cước công dân của tôi, số điện thoại cũ tôi không còn dùng nhưng chưa hủy sim, để đăng ký một khoản vay đứng tên tôi là người đồng vay, mà tôi hoàn toàn không biết.
Tôi ghi âm lại toàn bộ cuộc gọi.
Buổi tối, tôi đợi Đức đi làm về, đặt điện thoại đã ghi âm lên bàn, cùng xấp hợp đồng tôi tìm thấy.
“Anh giải thích cho em nghe đi, cái này là gì?”
Đức nhìn xấp giấy, mặt biến sắc. “Cái này… sao em có cái này?”
“Không quan trọng em có ở đâu. Quan trọng là tên em nằm trong này, số điện thoại của em nằm trong này, mà em không hề ký, không hề đăng ký. Anh nói em nghe, ai làm chuyện này?”
Đức ngồi sụp xuống ghế, hai tay ôm đầu. “Anh không biết chuyện này. Anh thề anh chỉ vay năm mươi triệu đứng tên anh thôi, để đưa mẹ trả bớt nợ cho cậu Tùng. Còn cái khoản hai mươi triệu ghi tên em… anh không biết.”
Tôi mở loa ghi âm cuộc gọi tổng đài cho anh nghe. Đức im lặng, mặt trắng bệch. Một lúc sau anh mới run giọng: “Để anh gọi hỏi mẹ.”
Anh gọi ngay trước mặt tôi, bật loa ngoài.
“Mẹ ơi, con hỏi thật, mẹ có lấy thông tin của Hà đi đăng ký vay ở đâu không?”
Đầu dây bên kia im lặng vài giây, rồi giọng bà Lan vang lên, có chút hoảng nhưng vẫn cố cứng: “Mẹ… mẹ chỉ định vay tạm ít tiền, tính sau này nói cho hai đứa biết, chứ mẹ đâu có ý gì xấu. Mẹ thấy hồ sơ của con Hà công ty ổn định, dễ được duyệt hơn, mẹ định vay xong là trả liền, có đụng tới tiền bạc của tụi con đâu.”
Tôi nghe mà tay run lên. “Mẹ định vay xong trả liền, nhưng nếu mẹ không trả kịp thì sao? Con là người đứng tên đồng vay, nợ xấu tính vào hồ sơ của con, ảnh hưởng công việc của con, mẹ có nghĩ tới chưa?”
Bà Lan im lặng thêm mấy giây rồi giọng chùng xuống: “Mẹ xin lỗi. Mẹ cùng đường quá, cậu Tùng con mà không trả kịp đợt này là người ta tính lãi gấp đôi, mẹ sợ…” Giọng bà nghẹn lại, không nói hết câu.
Đức tắt loa, quay sang nhìn tôi, mặt đầy áy náy. “Anh xin lỗi em. Anh không ngờ mẹ làm tới mức này.”
Tôi ngồi xuống, cố giữ bình tĩnh dù trong lòng đang rối bời. “Anh biết không, cái làm em sợ nhất không phải là số tiền. Là việc mẹ dùng thông tin của em mà không hỏi một câu. Hôm nay là khoản vay, mai này là chuyện gì nữa em không biết được.”
Tối đó, tôi và Đức quyết định lên thẳng nhà mẹ, đối chất cho ra lẽ.
Căn nhà mẹ chồng tôi vẫn sáng đèn, bà ngồi một mình ở bàn ăn, trước mặt là một chồng giấy tờ và mấy tờ tin nhắn đòi nợ in ra giấy. Nhìn bà lúc đó, tôi không còn thấy người phụ nữ sắc sảo, áp đặt như đêm tân hôn nữa, mà là một người đang kiệt sức.
“Hai đứa lên đây làm gì giờ này?” Bà hỏi, giọng không còn cứng như trước.
Đức đặt xấp hợp đồng lên bàn. “Mẹ, con muốn nghe mẹ nói thật, hết mọi chuyện, ngay bây giờ.”
Bà Lan nhìn xấp giấy, rồi nhìn tôi, cuối cùng cúi đầu. “Được. Mẹ nói hết.”
Bà kể, cậu Tùng vay tiền chơi cờ bạc từ hơn một năm trước, ban đầu chỉ vài chục triệu, mẹ âm thầm bán một ít vàng dành dụm để trả giúp. Nhưng cậu không chừa, càng vay càng nhiều, đến giờ tổng nợ đã hơn ba trăm triệu, trong đó có một khoản vay nặng lãi, lãi mẹ đẻ lãi con, người ta hối suốt.
“Mẹ tính vay online đứng tên con Đức trước, được năm mươi triệu, tạm đóng cho họ bớt gấp. Nhưng vẫn thiếu, mẹ mới nghĩ tới hồ sơ của con Hà, tính vay thêm hai mươi triệu nữa. Mẹ định vay xong, âm thầm để tiền vào rồi trả sau khi có, không định để hai đứa biết, cũng không định để ảnh hưởng gì tới con Hà.” Bà nói, giọng run run. “Mẹ sai rồi. Mẹ biết mẹ sai.”
Tôi nghe mà vừa thương vừa giận. “Con hiểu mẹ thương em mẹ, mẹ lo lắng. Nhưng mẹ mượn thông tin của con mà không hỏi một câu, đó không phải là thương con dâu, đó là coi con dâu như một công cụ để giải quyết việc riêng của nhà mẹ.”
Bà Lan cúi mặt, không cãi lại được câu nào.
Đức nắm tay tôi, quay sang mẹ, giọng kiên quyết hơn bao giờ hết. “Mẹ, ngày mai con sẽ ra ngân hàng, ra công ty tài chính, làm đơn xin hủy hồ sơ vay đứng tên Hà, coi như chưa từng có chuyện này. Còn khoản năm mươi triệu con vay, con sẽ trả, coi như con giúp mẹ lần cuối. Nhưng từ giờ, chuyện của cậu Tùng, mẹ không được lôi vợ con vào nữa.”
“Con…” Bà Lan ngước lên, mắt đỏ hoe.
“Con nói thật, mẹ đừng giận. Nếu mẹ còn tiếp tục giấu giếm, còn tiếp tục lấy danh nghĩa của Hà để giải quyết việc nhà, thì tụi con sẽ dọn ra ở riêng. Con không muốn, nhưng con phải bảo vệ vợ con trước.”
Không khí trong phòng lặng đi. Tôi thấy Đức lần đầu tiên đứng thẳng lưng trước mẹ mình, không né tránh, không nhân nhượng.
Bà Lan không nói gì thêm, chỉ gật đầu, hai tay siết chặt vạt áo.
Mấy ngày sau, Đức làm đúng như đã nói. Hồ sơ vay hai mươi triệu đứng tên tôi được hủy trước khi giải ngân, công ty tài chính xác nhận lại bằng văn bản, tôi giữ một bản để yên tâm. Khoản năm mươi triệu Đức vay, hai vợ chồng bàn nhau trích một phần lương hằng tháng để trả dần, coi như một bài học nhớ đời.
Chúng tôi cũng quyết định dọn ra thuê một căn hộ nhỏ gần chỗ làm, không phải vì giận mẹ, mà vì tôi cần một khoảng cách để mọi thứ được rạch ròi hơn. Bà Lan không phản đối, chỉ lặng lẽ giúp chúng tôi dọn đồ, thỉnh thoảng dừng tay, nhìn tôi như muốn nói gì đó nhưng lại thôi.
Buổi chiều dọn nốt mấy thùng đồ cuối cùng trong phòng làm việc chung của hai vợ chồng, tôi lục lại ngăn tủ thấp nhất, nơi Đức vẫn để mấy giấy tờ cũ từ hồi còn độc thân. Tôi định gom hết bỏ vào thùng thì một tập bìa còng cũ rơi ra, bên trong là một hợp đồng vay khác, đề tên Minh Đức, ký từ hơn hai năm trước, lúc chúng tôi còn đang yêu nhau, số tiền ghi rõ: hai trăm triệu đồng, mục đích vay ghi vỏn vẹn hai chữ “đầu tư”, không có chữ ký của bất kỳ ai khác ngoài anh.
Tôi cầm tờ giấy trên tay, tim đập chậm lại rồi dồn dập, không hiểu vì sao một khoản vay lớn như vậy lại chưa từng được Đức nhắc đến, dù chỉ một lần, trong suốt thời gian chúng tôi tìm hiểu rồi cưới nhau.
Tôi ngồi thụp xuống sàn, tay vẫn cầm tờ hợp đồng, mắt không rời khỏi con số hai trăm triệu. Ngoài phòng khách, Đức đang gọi điện cho bên vận chuyển, giọng vui vẻ hoàn toàn không hay biết tôi vừa phát hiện ra điều gì.
Tôi gọi anh vào. “Anh vào đây một chút.”
Đức bước vào, thấy tôi ngồi giữa đống giấy tờ cũ, mặt anh thoáng biến sắc khi nhìn thấy tập hồ sơ tôi đang cầm.
“Cái này… em lấy ở đâu ra?”
“Rơi ra từ ngăn tủ dưới cùng, chỗ anh để giấy tờ hồi độc thân.” Tôi đưa tờ hợp đồng cho anh. “Hai trăm triệu, ký từ hơn hai năm trước, lúc tụi mình đang yêu nhau. Anh chưa từng nhắc với em một câu. Nói em nghe, tiền này anh dùng vào việc gì?”
Đức cầm tờ giấy, tay hơi run. Anh ngồi xuống cạnh tôi, im lặng khá lâu mới lên tiếng, giọng nhỏ hẳn. “Chuyện này… anh giấu em thật. Không phải vì xấu, mà vì anh xấu hổ.”
Anh kể, hơn hai năm trước, một người bạn thân từ thời đại học rủ anh góp vốn mở xưởng gia công cơ khí nhỏ, hứa hẹn lãi cao. Anh tin tưởng, vay hai trăm triệu từ công ty tài chính đứng tên mình, đưa hết cho người bạn đó đứng ra quản lý sổ sách. Được nửa năm thì xưởng làm ăn thua lỗ, người bạn ôm phần vốn còn lại bỏ trốn, mất liên lạc luôn tới giờ. Anh gánh khoản nợ đó một mình, giấu tất cả mọi người, kể cả mẹ, âm thầm cày cuốc trả dần suốt hai năm qua bằng gần như toàn bộ tiền thưởng và làm thêm ngoài giờ.
“Vậy khoản nợ đó giờ còn bao nhiêu?” Tôi hỏi, cố giữ giọng bình tĩnh dù đầu óc đang quay cuồng.
“Còn hơn sáu mươi triệu nữa là hết.” Đức cúi đầu. “Anh định trả xong khoản này rồi mới tính chuyện dài hạn, sợ nói ra em lo, sợ ảnh hưởng đám cưới.”
Tôi nhìn anh, trong lòng vừa giận vừa mệt. Không phải giận vì số tiền, mà giận vì suốt hai năm yêu nhau, tính đến chuyện cưới xin, sống chung một nhà, anh vẫn giữ kín một khoản nợ lớn như vậy, y hệt cách mẹ anh giấu chuyện nợ nần của cậu Tùng.
“Anh có nhận ra không, anh với mẹ giống nhau ở một điểm — cùng nghĩ rằng giấu giếm là bảo vệ người mình thương. Nhưng thực ra nó chỉ khiến em thấy mình đứng ngoài cuộc hôn nhân của chính mình.”
Đức im lặng, không cãi được câu nào. Một lúc sau anh mới nói, giọng nghẹn lại: “Em nói đúng. Anh xin lỗi. Anh không muốn em coi thường anh vì chuyện làm ăn thất bại, nên cứ giấu mãi, giấu tới mức thành thói quen. Anh không nghĩ nó lại làm tổn thương em nhiều như vậy.”
Tôi hít một hơi dài. “Em không cần một người chồng hoàn hảo, không bao giờ sai. Em cần một người khi có chuyện thì nói với em, để tụi mình cùng gánh, chứ không phải để em tự dò dẫm, tự phát hiện từng mảnh sự thật như thế này.”
Đêm đó hai vợ chồng nói chuyện với nhau đến gần sáng. Tôi yêu cầu anh, từ nay bất kỳ khoản vay, khoản nợ hay quyết định tài chính nào liên quan đến gia đình hai bên, đều phải bàn bạc công khai, không được tự ý giấu diếm dưới danh nghĩa “sợ em lo”. Đức đồng ý, và lần đầu tiên sau nhiều ngày, tôi thấy anh nói chuyện với tôi bằng sự thẳng thắn thực sự, không né tránh, không giữ lại phần nào.
Ba hôm sau, đúng lúc mọi chuyện tưởng như đã tạm ổn, tôi nhận được một cuộc gọi từ số lạ. Đầu dây bên kia là một người phụ nữ trung niên, xưng là nhân viên tín dụng của công ty tài chính khác — không phải nơi Đức từng vay khoản năm mươi triệu, mà là một đơn vị hoàn toàn mới.
“Chị ơi, em gọi để xác nhận lại thông tin khoản vay đứng tên chị Nguyễn Ngọc Hà, số tiền một trăm hai mươi triệu, hồ sơ nộp cách đây ba ngày, hiện đang chờ chị xác thực khuôn mặt qua ứng dụng để giải ngân.”
Tôi chết sững. “Chị nói lại được không ạ? Tôi không hề nộp hồ sơ vay nào cả.”
Người nhân viên đọc lại thông tin: số căn cước công dân của tôi, địa chỉ thường trú cũ trước khi lấy chồng, và đặc biệt, người được ghi là “người giới thiệu, hưởng hoa hồng cộng tác viên” chính là — cậu Tùng, em trai bà Lan.
Tôi ngồi im, tay run bần bật. Không phải bà Lan lần này. Là chính cậu Tùng, người đang nợ nần chồng chất, đã tự ý lấy thông tin của tôi — rất có thể lấy lại từ chính bản photo căn cước tôi từng đưa cho mẹ chồng trước đám cưới — để đứng ra làm cộng tác viên vay hộ, ăn hoa hồng từ công ty tài chính, bất chấp hậu quả tôi phải gánh.
Tôi gọi ngay cho Đức, kể lại toàn bộ. Lần này, chính Đức là người đề nghị đi thẳng đến công ty tài chính, yêu cầu cung cấp bằng chứng người nộp hồ sơ, đồng thời làm đơn tường trình gửi công an phường về việc bị giả mạo thông tin cá nhân để vay tiền.
Tại công ty tài chính, sau khi đối chiếu số điện thoại đăng ký, camera an ninh nơi cậu Tùng từng đến làm việc trực tiếp với “nhân viên tư vấn” hóa ra là một cộng tác viên tự do, công ty xác nhận hồ sơ chưa giải ngân, và đồng ý hủy ngay khi tôi cung cấp căn cước công dân gốc, làm đơn khẳng định không hề nộp hồ sơ.
Buổi tối hôm đó, cả nhà — tôi, Đức và bà Lan — ngồi lại với nhau lần cuối tại nhà cũ. Tôi đặt lên bàn đơn xác nhận hủy hồ sơ vay, cùng bản tường trình tôi đã gửi công an phường.
“Mẹ, lần này không phải con làm nữa, mà là cậu Tùng. Con nghĩ mẹ cũng nên biết rõ, để mẹ tự quyết định mẹ sẽ tiếp tục bao che, hay để cậu ấy chịu trách nhiệm.”
Bà Lan cầm tờ giấy, tay run run, mặt tái mét. Bà im lặng hồi lâu, rồi bật khóc, tiếng khóc của một người mẹ, một người chị vừa giận vừa bất lực. “Mẹ xin lỗi con. Mẹ không ngờ em mẹ lại làm tới mức này, lợi dụng cả thông tin của con dâu mẹ để kiếm tiền.”
“Con không trách mẹ vì cậu Tùng làm gì, đó là lựa chọn của cậu ấy. Con chỉ mong từ nay, nếu có bất kỳ ai trong nhà cần thông tin của con, mẹ phải hỏi con trước, dù là việc nhỏ nhất.”
Bà Lan gật đầu, giọng nghẹn ngào. “Mẹ hứa. Mẹ sẽ báo công an luôn, để họ xử lý em mẹ theo pháp luật. Mẹ không thể bao che mãi được nữa, không thể để chuyện này ảnh hưởng thêm tới các con.”
Vài tuần sau, cậu Tùng bị mời lên làm việc, thừa nhận hành vi lén lấy thông tin cá nhân của tôi để làm cộng tác viên vay hộ ăn hoa hồng, cam kết bồi thường phần chi phí phát sinh và chịu xử phạt hành chính theo quy định. Khoản nợ cờ bạc của cậu, bà Lan quyết định không gánh thay nữa, mà để cậu tự thương lượng, tự chịu trách nhiệm, kể cả phải bán căn nhà nhỏ cậu đang ở để trả nợ.
Về phần Đức, anh dùng đúng như đã hứa, trích lương hằng tháng trả dần khoản năm mươi triệu vay giúp mẹ, và đẩy nhanh tiến độ trả nốt khoản sáu mươi triệu còn lại từ vụ làm ăn thất bại trước đây. Tôi giúp anh lập một bảng chi tiêu rõ ràng, hai đứa cùng theo dõi, không còn ai giấu ai khoản nào nữa.
Bà Lan, sau cú sốc với em trai, cũng thay đổi nhiều. Bà không còn giữ thói quen áp đặt như trước, thỉnh thoảng gọi điện hỏi thăm tôi trước khi hỏi thăm Đức, có lần còn ngập ngừng xin lỗi vì chuyện túi vàng cưới đêm tân hôn, nói rằng lúc đó bà chỉ nghĩ đơn giản theo nếp cũ, không lường được nó lại kéo theo bao nhiêu chuyện.
Tôi và Đức vẫn ở căn hộ thuê riêng, không dọn về sống chung với mẹ nữa, nhưng cuối tuần vẫn đưa nhau về thăm, ăn cơm cùng bà như một gia đình bình thường, chỉ là ranh giới giữa các bên đã được vạch rõ hơn rất nhiều so với đêm tân hôn năm ấy.
Có lần ngồi dọn lại chỗ giấy tờ cũ, tôi tình cờ thấy lại túi vải đỏ đựng vàng cưới, vẫn nguyên vẹn từ ngày đó tới giờ. Tôi mỉm cười, cất nó vào một cuốn sổ tiết kiệm đứng tên riêng mình, không phải vì không tin chồng, mà vì tôi đã học được một điều: trong hôn nhân, sự minh bạch không phải là để đề phòng nhau, mà là để cả hai cùng vững tâm mà đi tiếp một chặng đường dài.
-HẾT-