Tôi không nhớ mình đã đứng bao lâu. Chỉ nhớ màn hình điện thoại của Quân tối đi rồi lại sáng lên vì có tin mới, và tay tôi đã cầm nó lên từ lúc nào không hay.
Máy không đặt mật khẩu. Anh vẫn hay nói “vợ chồng không có gì phải giấu nhau”, nên chưa bao giờ khóa. Tôi bấm vào tên người gửi: “Tùng – bạn cũ”. Kéo lên trên, cả chuỗi tin nhắn hiện ra.
Tin cách đây hai tuần: “Anh Quân, em nể anh hai năm rồi. Sổ đỏ nhà bà Hạnh em giữ từ hồi vợ anh sinh cháu, anh hứa sáu tháng là xong. Cuối tháng không có tiền, em lên quê nói chuyện với bà cụ.”
Tin tiếp theo: “Anh đừng bảo em ác. Em cho vay không lãi vì tình bạn, chứ ai đời cầm sổ đỏ của mẹ vợ người ta suốt hai năm.”
Tin cách đây một tuần: “Em gọi cho bà rồi. Bà bảo sẽ bán ruộng để trả. Anh có biết bà khóc trong điện thoại không?”
Tai tôi ù đi. Hồi vợ anh sinh cháu. Là tôi. Là cái đêm hơn hai năm trước, tôi nằm phòng hồi sức, người lạnh ngắt vì b:ăng huyết, được truyền hết bịch máu này đến bịch máu khác. Tôi chỉ nhớ mẹ tôi ngồi ngoài hành lang ba ngày liền, còn Quân gầy rộc đi thấy rõ.
Tôi chụp màn hình từng tin, gửi sang máy mình. Rồi tôi bật ghi âm, nhét điện thoại vào túi váy, đặt máy của Quân về đúng chỗ cũ.
Tiếng nước trong phòng tắm tắt. Vài phút sau Quân bước ra, tóc còn ướt, khăn vắt trên vai.
“Em ngồi đó làm gì? Sao không dọn bàn đi, sếp anh sắp tới rồi.”
“Sổ đỏ nhà mẹ em, anh cầm đi vay từ khi nào?” Tôi hỏi, giọng phẳng lặng đến lạ.
Quân đứng khựng lại. Anh nhìn sang điện thoại của mình, rồi nhìn tôi. Sắc mặt đổi hẳn.
“Em lục điện thoại anh?”
“Nó tự sáng lên trước mặt em. Trả lời câu hỏi đi.”
“Em nghe anh giải thích đã. Không như em nghĩ đâu.”
“Em chưa nghĩ gì hết. Em chỉ hỏi: ba trăm triệu, sổ đỏ của mẹ em, hai năm.”
Anh thở ra một hơi dài, ngồi phịch xuống ghế, hai tay xoa mặt.
“Là hồi em sinh Su. Bác sĩ báo em nguy kịch, phải truyền máu, phải mua thuốc ngoài, còn phải chuẩn bị phương án chuyển viện. Anh không có đủ tiền. Tùng đồng ý cho vay nhưng đòi tài sản đảm bảo. Anh hết cách mới phải xin mẹ. Mẹ cũng bảo đừng nói với em, sợ em vừa sinh xong lại lo nghĩ.”
Nghe thì hợp lý. Nghe thì đau lòng. Nếu tôi không phải người giữ hết giấy tờ trong cái nhà này.
Tôi đứng dậy, mở ngăn kéo dưới tủ tivi, lấy ra tập hồ sơ bìa xanh. Bản kê chi phí, biên lai, giấy ra viện, tôi giữ hết, vì tôi vốn là người không bỏ sót tờ giấy nào.
“Tổng viện phí đợt đó là sáu mươi ba triệu,” tôi đặt tập giấy xuống bàn. “Bảo hiểm chi trả một phần, nhà mình đóng bốn mươi mốt triệu. Chính miệng anh nói là lấy từ tiền thưởng dự án.”
“Còn thuốc ngoài, còn…”
“Sáu mươi ba triệu và ba trăm triệu. Chênh lệch đó anh giải thích thế nào?”
Anh im. Cái im lặng của người bị dồn vào góc, mà tôi lấy làm lạ vì chưa từng thấy ở anh.
Rồi anh bật dậy, giọng cao lên: “Em đang thẩm vấn anh à? Anh cày ngày cày đêm cho cái nhà này, giờ về bị vợ tra hỏi từng đồng!”
“Mẹ em vừa bán ruộng để trả nợ cho anh.”
“Bà tự nguyện!”
“Rồi anh gọi bà là rác.”
Điện thoại anh rung. Anh liếc xuống, tôi cũng liếc theo: tin nhắn của sếp, “Bảy giờ anh chị qua nhé, Quân chuẩn bị giúp anh ít rượu vang.”
Giọng Quân dịu xuống đột ngột, đến mức tôi thấy lạnh sống lưng.
“Em làm ơn. Tối nay sếp anh sang, chuyện thăng chức chỉ còn chờ tối nay. Để mai, anh hứa mai anh nói hết.”
Tôi nhìn người đàn ông đã ngủ chung giường với tôi sáu năm, rồi bế Su lên khỏi ghế ăn dặm.
“Anh cứ tiếp sếp anh.”
“Em đi đâu?”
“Đi đón mẹ em.”
“Mẹ em tự về quê được, có phải trẻ con đâu!”
“Bà vừa bán ruộng, chân còn đi không vững, mà anh gọi là rác. Anh lo cái rượu vang của anh đi.”
Tôi khoác túi, cầm theo tập hồ sơ xanh, bế Su ra cửa. Quân đứng đó, miệng mở ra định nói gì đó rồi lại thôi. Ở cửa thang máy tôi mới tắt ghi âm.
Bến xe giờ này đông nghẹt. Tôi đi qua hết dãy ghế nhựa mới thấy mẹ, ngồi ở góc nhà chờ, sát tường, bao gạo dựng giữa hai chân, cái chân trái duỗi thẳng hơi sưng lên. Bà đang nhìn chằm chằm tấm vé xe trong tay như đọc chữ.
“Mẹ.”
Bà ngẩng lên, giật mình, vội vàng giấu bàn chân sưng ra sau bao gạo.
“Con lên đây làm gì? Còn bế cả thằng Su nữa, gió lớn…”
“Chân mẹ sao vậy?”
“Có gì đâu, trượt ở bậc xe khách thôi.”
Tôi ngồi xuống cạnh bà, đặt Su vào lòng bà. Thằng bé rúc vào cổ bà ngoại, ngoan lạ. Tôi mở điện thoại, đưa bà xem ảnh chụp màn hình.
“Mẹ biết chữ con không đọc kịp, nhưng mẹ đọc đi. Đủ hết rồi. Con đọc hết rồi.”
Bà nhìn màn hình rất lâu. Bàn tay chai sần vuốt nhẹ lưng thằng bé, chậm dần rồi dừng lại.
“Nó nói với con rồi à?”
“Anh ấy nói vay để lo viện phí cho con. Mẹ, có phải mẹ cũng nghe vậy không?”
Mẹ tôi gật, mắt nhìn vào khoảng không.
“Cái đêm con nằm trong đó, nó quỳ ở hành lang. Nó khóc, nó nói bác sĩ bảo con khó qua, cần ba trăm triệu để mua thuốc với chuyển viện. Bạn nó cho vay, nhưng đòi sổ đỏ. Mẹ có tiếc gì đâu con. Đất là để lo cho con mà. Mẹ chạy về quê lấy sổ đỏ ngay trong đêm. Nó lạy mẹ, bảo đừng nói cho con biết, sợ con xốc, sợ con mang mặc cảm nợ nần.”
“Mẹ…” Tôi mở tập hồ sơ xanh, tay hơi run. “Viện phí của con có sáu mươi ba triệu thôi. Đây, bản kê, biên lai, con giữ hết.”
Bà cầm tờ giấy, dò từng dòng bằng ngón tay. Bà không biết đọc nhiều, nhưng số tiền thì bà đọc được. Bàn tay bà run lên.
“Vậy…” giọng bà khàn hẳn. “Vậy ba trăm triệu kia là gì?”
“Con cũng chưa biết. Mẹ biết chuyện này từ khi nào?”
Bà im một lúc.
“Tháng trước. Vợ thằng Tùng gọi cho mẹ. Bà ấy nói chồng bà không ngủ được, nói cậu Quân lấy tiền đó vào xưởng gì với người bạn, lỗ sạch rồi. Bà ấy xin lỗi mẹ, bảo bà cũng không muốn lộ ra, nhưng nhà bà ấy cũng đang cần tiền. Mẹ ngồi cả đêm. Sáng ra mẹ đi bán ba sào ruộng, thêm cái sổ tiết kiệm mẹ để dành, đủ ba trăm triệu.”
“Sao mẹ không nói với con?”
“Nói rồi con làm sao? Con với nó cãi nhau, thằng Su còn nhỏ thế này… Mẹ già rồi, ruộng mất thì mẹ ăn rau cũng sống được. Con mất chồng, mất nhà thì khổ.” Bà nói nhẹ tênh, như nói chuyện bó rau ngoài chợ.
Tôi nghẹn đến mức không nói được lời nào. Bà đặt Su vào tay tôi, cúi xuống bao gạo, lần tay vào đáy bao, nơi đường chỉ đỏ khâu vụng về. Bà rút cây kẹp tóc trên đầu, khều từng mũi chỉ.
“Mẹ khâu lại từ hôm qua. Mẹ định lên nói rõ với con, đưa con cái này, rồi bảo con tự quyết. Ai ngờ vừa vô tới cửa…”
Bà rút ra một túi nilon buộc chặt. Bên trong có ba tờ giấy: một tờ viết tay, một tờ biên nhận, một tờ phiếu chuyển khoản.
Tôi mở tờ viết tay ra trước. Nét chữ nghiêng nghiêng, tôi nhận ra ngay.
“Tôi tên Quân, vay anh Tùng ba trăm triệu đồng để chi trả chi phí cấp cứu cho vợ tôi. Tài sản đảm bảo là sổ đỏ đứng tên bà Hạnh, mẹ vợ tôi. Tôi cam kết hoàn trả trong vòng sáu tháng.” Bên dưới là chữ ký của Quân, chữ ký của Tùng, và một dấu điểm chỉ mờ của mẹ tôi.
Ngày viết: ba ngày sau khi tôi sinh. Đúng ngày bệnh viện đã cho tôi xem bản kê chi phí, con số chưa tới bảy chục triệu.
Anh biết rõ số tiền thật. Vậy mà anh vẫn viết hai chữ “cấp cứu” ở đó.
“Giấy này ai giữ?” tôi hỏi.
“Hồi đó anh Tùng bắt viết hai bản. Mẹ xin giữ một bản. Mẹ nghĩ cái gì cũng phải có giấy, con ạ.”
Lần đầu tiên trong đêm nay tôi thấy muốn cười, cười vì thương bà. Người đàn bà ít học ấy, một mình, âm thầm, đã giữ lại thứ duy nhất có thể làm chứng cho con gái mình.
Tôi lấy điện thoại, gọi cho số Tùng, bật loa ngoài. Đầu dây bên kia bắt máy sau hồi chuông thứ ba.
“Anh Tùng phải không? Tôi là vợ Quân.”
Im lặng vài giây.
“Chị… em xin lỗi chị. Em nghĩ anh Quân sẽ nói với chị rồi.”
“Anh ấy chưa nói gì. Tôi cần anh trả lời thật ba câu.”
“Dạ, chị hỏi.”
“Một: Quân nói với anh vay tiền để làm gì?”
“Lo viện phí cho chị. Lúc đó anh ấy khóc, em mới cho vay, em không cần lãi. Nhưng ba tháng sau em gặp anh ấy ở quán cà phê với thằng Đạt, hai người đang bàn chuyện mở xưởng. Em hỏi thì anh ấy bảo tiền đó góp vốn rồi.”
Mẹ tôi nhắm mắt lại.
“Hai: xưởng đó bây giờ ra sao?”
“Sập từ lâu rồi chị. Thằng Đạt bỏ đi mất.”
“Ba: sổ đỏ của mẹ tôi bây giờ ở đâu?”
“Em gửi shipper đến chung cư anh Quân lúc bốn giờ chiều. Anh ấy ký nhận rồi chị. Em cũng nhắn cho anh ấy biết.”
“Anh viết cho tôi giấy xác nhận tất toán khoản vay này, kèm sao kê nhận tiền từ bà Hạnh, gửi qua Zalo ngay bây giờ được không?”
“Dạ được, em gửi liền. Chị, em xin lỗi thật…”
Tôi tắt máy. Trong điện thoại, tin nhắn của Tùng đã nhảy vào ngay sau đó, hai tấm ảnh rõ nét.
Cái sổ đỏ của mẹ tôi giờ đang nằm trong nhà tôi, trong tay một người vừa gọi bà là rác.
“Mẹ, mình về.”
“Mẹ về quê chứ con…”
“Sổ đỏ là của mẹ, mẹ phải tự tay cầm lại. Mẹ không đi thì con bế Su ngồi lì ở đây, ngồi tới sáng, mẹ chọn đi.”
Bà nhìn tôi, nhìn thằng cháu ngoại đang ngủ gà ngủ gật trên vai tôi, rồi thở dài, chống tay đứng lên. Tôi xách bao gạo, bà nắm vạt áo tôi, cái chân sưng khập khiễng bước theo.
Chín giờ hơn chúng tôi về tới chung cư. Cửa mở, trong nhà mùi rượu vang và mùi thức ăn đặt ngoài. Mâm cơm còn lộn xộn, ly tách chưa dọn. Ngoài hành lang thoát hiểm, cái lồng gà đã bị ai đó đẩy vào góc, phủ tấm vải cũ. Chắc sợ khách nhìn thấy.
Quân ngồi một mình ở sofa, cà vạt xổ ra, mắt đỏ. Thấy tôi bước vào, anh đứng bật dậy. Rồi anh thấy mẹ tôi ở phía sau, mặt anh tái đi.
“Sếp anh vừa về, chưa được nửa tiếng,” anh nói như trách móc. “Em bỏ đi giữa chừng, anh phải nói em đau đầu. Em có biết anh khó xử…”
“Đưa sổ đỏ của mẹ em đây.”
Anh im bặt.
Tôi đặt tập hồ sơ xanh lên bàn ăn, kế bên là ba tờ giấy trong túi nilon. Mẹ tôi đứng cạnh, hai tay nắm lấy nhau.
“Anh ký nhận sổ đỏ lúc bốn giờ chiều. Em có xác nhận của anh Tùng. Có giấy viết tay của anh, có biên lai bán ruộng của mẹ. Đây là bản kê viện phí sáu mươi ba triệu của em. Anh nói gì đi.”
Quân nhìn tờ giấy viết tay, nhìn nét chữ của chính mình, mặt xám ngoét.
“Anh làm vậy vì…” anh nuốt khan. “Lúc đó anh định đầu tư một khoản, kiếm được tiền là trả ngay, em với con sẽ có cuộc sống tốt hơn. Anh chỉ cần vốn. Anh không dám nói thật vì sợ em không đồng ý.”
“Nên anh dùng em làm cái cớ.”
“Anh không…”
“Anh viết ‘cấp cứu cho vợ’ vào giấy vay, trong ngày anh đã biết viện phí của em chưa tới bảy chục triệu.” Tôi vẫn giữ giọng đều, nhưng đầu gối tôi run bần bật. “Anh dùng cái đêm em suýt ch:ết để lấy sổ đỏ của mẹ em.”
“Anh không định lừa ai. Anh chỉ định vay tạm…”
“Vay tạm hai năm?”
Mẹ tôi lên tiếng, rất khẽ.
“Quân, cái đêm con quỳ ở hành lang, mẹ tin con thật lòng. Mẹ già mà đã lăn lộn nhiều, mẹ biết người ta khóc thật hay khóc giả. Lúc đó con khóc thật, chỉ là con không khóc vì vợ.”
Quân quay sang bà, môi mấp máy.
“Mẹ…”
“Mẹ không khinh con làm ăn thua lỗ. Ai mà không có lúc thua. Mẹ khinh là con đem mạng sống của vợ ra làm cớ, rồi hai năm trời để mẹ ôm cái nỗi lo con gái mình có ch:ết không, còn con thì đi mua rượu vang tiếp sếp.” Giọng bà không cao, nhưng từng chữ như cắm xuống sàn. “Còn chuyện hôm nay, mang gà với gạo về, con gọi là rác.”
“Con nói trong lúc bực. Hôm qua con biết mẹ bán ruộng rồi, con nhục, con không biết nhìn mặt mẹ…”
“Con nhục vì mẹ đã nhìn thấy cái con làm. Chứ đâu phải vì con thương mẹ mất ruộng.”
Quân đứng chết trân. Lần đầu tôi thấy anh không có câu nào để cãi.
Tôi lên tiếng trước khi anh kịp mở miệng.
“Anh có ba việc phải làm ngay tối nay. Nghe cho kỹ.”
Anh ngẩng lên.
“Một: đưa sổ đỏ cho mẹ em, tận tay, và nói xin lỗi mẹ.”
Quân đi vào phòng làm việc, quay ra với chiếc phong bì nâu dày cộm. Anh đặt vào tay mẹ tôi bằng cả hai tay, đầu cúi thấp. Mẹ tôi cầm lấy, không nhìn, chỉ áp phong bì vào ngực. Anh nói “Con xin lỗi mẹ” hai lần. Bà không đáp.
“Hai: anh viết giấy cam kết trả mẹ em ba trăm triệu, có mốc thời gian rõ ràng, ký tên ngay bây giờ, em giữ một bản, mẹ giữ một bản.”
“Anh sẽ trả. Anh có thể bán chiếc xe…”
“Vậy anh bán. Viết đi.”
Anh ngồi xuống bàn ăn, viết nắn nót, chữ nghiêng nghiêng. Lúc anh ký, tôi nhìn thấy trên trán anh lấm tấm mồ hôi dù điều hòa vẫn mở. Tôi đọc lại từng dòng rồi mới gật đầu.
“Ba: từ mai, mọi giấy tờ tài sản của nhà này, sổ hồng căn hộ, đăng ký xe, sổ tiết kiệm, em giữ hết. Anh làm gì cũng phải qua em.”
Sắc mặt Quân thay đổi.
“Em không cần làm căng vậy. Để mai anh đưa.”
“Bây giờ.”
“Giấy tờ để trong két, anh mệt lắm rồi, sáng mai…”
“Két ở phòng ngủ đúng không? Mật khẩu là ngày sinh của Su.”
Tôi đưa Su cho mẹ, để bà bế thằng bé ngồi xuống ghế. Rồi tôi đi thẳng vào phòng ngủ. Sau lưng có tiếng ghế đẩy ra rất mạnh, tiếng Quân gọi giật lại:
“Khoan đã! Em đừng mở, để anh…”
Tôi đã bấm xong sáu số. Két bật mở.
Ngăn trên chỉ có mấy tờ bảo hiểm, đăng ký xe và cuốn sổ tiết kiệm mỏng dính. Chỗ lẽ ra phải có sổ hồng căn hộ lại trống trơn. Thay vào đó là một phong bì trắng, có logo một công ty tài chính mà tôi chưa từng nghe tên.
Tôi rút tờ giấy bên trong ra. Dòng đầu tiên: “Hợp đồng vay có tài sản thế chấp.” Dòng dưới: tên bên vay, chính là tên tôi. Cuối trang là chữ ký của tôi, nét bút, dấu móc đuôi chữ, giống hệt chữ ký tôi vẫn ký mỗi ngày.
Tôi chưa từng ký tờ giấy này.
Sau lưng tôi, Quân đã đứng ở cửa phòng, mặt trắng bệch như tờ giấy trong tay tôi.
“Em nghe anh nói đã.”
Quân bước vào phòng một bước, tôi lùi lại một bước. Tờ hợp đồng trong tay tôi khẽ run. Không phải vì sợ, mà vì cơn giận đã dồn xuống hai bàn tay.
“Chữ ký này ở đâu ra?”
“Anh chỉ…”
“Ở đâu ra, Quân?”
Anh nhìn xuống sàn. Mất một lúc anh mới chịu mở miệng.
“Anh chụp từ giấy ra viện của em. Cái tờ cam đoan em ký hồi sinh Su. Anh tập ký theo mấy tuần.”
Tôi cầm tờ giấy đọc hết một lượt. Vay bốn trăm triệu. Thế chấp căn hộ chúng tôi đang ở. Sổ hồng đứng tên hai vợ chồng, vậy mà trong hợp đồng chỉ có một cái tên “bên vay đồng sở hữu” là tôi, ký ngay ngắn giữa trang. Ngày ký cách đây mười một tháng.
Mười một tháng. Suốt mười một tháng đó tôi vẫn nấu cơm, vẫn giặt áo sơ mi cho anh, vẫn nghe anh than ngủ không đủ giấc mà thương anh.
Trang cuối kẹp thêm một tờ thông báo in đậm: “Nợ quá hạn lần hai. Yêu cầu thanh toán trong vòng 15 ngày, nếu không chúng tôi sẽ tiến hành xử lý tài sản bảo đảm.”
“Xưởng của anh và thằng Đạt,” tôi nói, giọng nghe như của người khác. “Sập rồi, đúng không?”
Quân gật, hai vai xẹp xuống.
“Nợ nhà cung cấp hơn bốn trăm triệu. Anh đứng tên bảo lãnh. Họ dọa lên công ty anh làm loạn. Đạt bảo có chỗ vay nhanh, chỉ cần tài sản. Anh nghĩ vay tạm, kiếm được là rút sổ về, em sẽ không bao giờ biết.”
“Nên cả tháng nay anh ngủ chưa quá bốn tiếng.”
“Anh nhận thêm việc ngoài. Tiền lãi mỗi tháng tám triệu, anh trả đều được chín tháng. Hai tháng nay anh không xoay nổi.”
“Nên tối nay anh cần sếp anh thăng chức.”
Anh không đáp. Tức là đúng.
Tôi bỗng hiểu hết cái lạnh trong ánh mắt mẹ tôi lúc bà nhìn anh ở bếp. Hiểu cả câu anh quát: “Nhà tôi không thiếu mấy thứ này.” Anh không thiếu gạo. Anh thiếu tiền, thiếu đường lùi, và thiếu cả lòng tự trọng để nhìn người đã trả nợ thay mình.
Sau lưng Quân, mẹ tôi đứng ở cửa phòng, Su ngủ gục trên vai bà. Không biết bà đã nghe được bao nhiêu.
“Mẹ,” tôi khẽ gọi.
“Mẹ nghe hết rồi.” Giọng bà bình tĩnh, chỉ có bàn tay bà vỗ lưng thằng bé là hơi run. “Vậy ra cái xưởng ấy ăn của con hai lần.”
Quân quay lại, cuống cuồng.
“Mẹ, con sẽ sửa hết. Con thề…”
“Anh đừng thề nữa.” Tôi lấy điện thoại trong túi váy ra, giơ lên cho anh thấy đèn đỏ ghi âm vẫn đang sáng. “Từ lúc em về tới giờ, em đã ghi âm. Anh vừa nhận là anh tập ký chữ ký của em, anh giả chữ ký của em để thế chấp căn hộ. Anh biết việc này gọi là gì không?”
Mặt Quân cắt không còn giọt máu.
“Em định báo công an sao?”
“Em chưa nói vậy.”
“Vợ chồng với nhau, em làm thế thì anh ngồi t:ù, ai trả nợ, ai nuôi Su?”
“Anh nghĩ đến Su lúc nào? Lúc tập ký tên em, hay lúc anh viết chữ ‘cấp cứu’ vào tờ giấy vay của mẹ em?”
Anh vươn tay giật tờ hợp đồng khỏi tay tôi.
Chỉ một cái chớp mắt. Nhưng mẹ tôi còn nhanh hơn. Bà đặt Su vào tay tôi, bước lên, bàn tay chai sần nắm chặt cổ tay Quân, dù cái chân trái của bà vẫn khập khiễng.
“Con định x:é nó?” bà hỏi, không quát. “Giấy đó là bản sao. Con biết mà, con đâu có ngu.”
Quân thả tay. Tờ giấy rơi xuống, tôi cúi nhặt lên.
“Bản gốc chắc nằm ở công ty tài chính,” tôi nói. “Em chụp lại từng trang rồi, trong lúc anh còn đang đứng ở cửa.”
Thật ra tôi chưa kịp chụp. Nhưng tôi vừa nói xong, Quân đã ngồi phịch xuống mép giường, hai tay ôm đầu. Người ta nói con người chỉ thật sự thua khi bị lột hết lớp vỏ tự tin cuối cùng. Anh vừa thua đúng như vậy.
Đêm đó tôi không cãi thêm. Tôi mở điện thoại chụp lại toàn bộ hợp đồng, thông báo nợ quá hạn, phong bì có logo công ty, rồi gửi vào email của riêng mình. Xong xuôi, tôi bế Su về phòng bé, đặt mẹ nằm ở giường bên cạnh. Trước khi nhắm mắt, mẹ hỏi nhỏ:
“Con tính sao?”
“Sáng mai con đến công ty đó.”
“Đừng đưa nó vào t:ù con ạ. Thằng Su cần có bố.”
“Con không đưa ai vào t:ù cả, mẹ. Nhưng con cũng không trả nợ thay ai.”
Bà im lặng. Rồi bà nắm tay tôi, một cái nắm rất chặt, như hồi tôi còn nhỏ và bà dắt tôi qua con mương trước nhà.
Sáng thứ Hai, tôi gửi Su cho mẹ trông, mặc cái áo sơ mi trắng đi phỏng vấn ngày xưa, mang theo tập hồ sơ xanh và điện thoại. Công ty tài chính nằm trên tầng bốn một tòa nhà văn phòng gần trung tâm, cửa kính, quầy lễ tân bóng loáng.
Chị nhân viên tiếp tôi tên Vân, khoảng ba mươi tuổi, nụ cười chuyên nghiệp. Tôi đặt bản sao hợp đồng lên quầy.
“Tôi muốn xem hồ sơ gốc của hợp đồng này.”
“Chị là…”
“Bên vay đồng sở hữu. Tên tôi ở đây.”
Chị Vân nhìn giấy tờ, nhìn tôi, rồi nụ cười cứng lại. Chị đi vào trong. Mười phút sau, một người đàn ông trung niên áo vest, mang bảng tên trưởng phòng, bước ra. Ông ta mời tôi vào phòng họp nhỏ.
Hồ sơ gốc đặt ngay trên bàn. Tôi lật từng trang. Bản sao căn cước công dân của tôi, mờ nhòe, chụp từ một tấm ảnh cũ mà tôi chắc chắn từng gửi trong nhóm chat công ty của Quân để làm thủ tục bảo hiểm. Biên bản công chứng, không có. Biên bản thẩm định, có tên Quân và tên Đạt.
“Chị có mặt lúc ký hợp đồng không?” ông trưởng phòng hỏi.
“Không. Tôi chưa từng đến đây. Tôi cũng chưa từng ký cái này. Chữ ký này gi:ả mạo.”
Bàn tay ông ta hơi khựng lại trên mặt bàn.
“Chị có bằng chứng không?”
Tôi mở đoạn ghi âm. Giọng Quân vang lên rõ mồn một trong căn phòng nhỏ: “Anh chụp từ giấy ra viện của em. Anh tập ký theo mấy tuần.” Rồi tôi đặt giấy ra viện, bản kê chi phí, cùng tờ giấy cam đoan có chữ ký thật của tôi, kế bên bản hợp đồng. Ai nhìn cũng thấy nét móc đuôi giống nhau, trừ một điểm: chữ ký thật của tôi nghiêng về bên phải, còn trong hợp đồng nghiêng về bên trái, dấu hiệu của người vẽ lại từng nét.
“Căn hộ là tài sản chung của vợ chồng,” tôi nói tiếp, giọng vẫn đều. “Tôi đã hỏi luật sư qua điện thoại sáng nay. Giao dịch thế chấp không có chữ ký thật của tôi thì không thể tự động có hiệu lực với phần của tôi. Còn việc công ty các anh không xác minh người ký, tôi nghĩ cơ quan chức năng sẽ rất quan tâm.”
Đó là câu tôi luyện trong đầu suốt đêm. Chị Vân nhìn ông trưởng phòng, ông trưởng phòng nhìn tôi, im lặng khá lâu.
“Chị muốn giải quyết thế nào?”
“Tôi muốn hủy thế chấp căn hộ. Tôi muốn nhận lại sổ hồng. Và tôi không chịu trách nhiệm một đồng nào của khoản nợ này.”
“Khoản nợ vẫn là của chồng chị.”
“Đúng. Nó là của anh ấy. Anh ấy tự vay, tự ký, tự trả.”
Ông trưởng phòng gõ ngón tay lên bàn hồi lâu, rồi thở ra.
“Chúng tôi sẽ rà soát nội bộ. Nếu kết quả đúng như chị nói, sổ hồng sẽ được hoàn trả trong bảy ngày làm việc. Nhưng chồng chị phải cam kết trả nợ gốc và lãi trong thời hạn nhất định, và chị cũng phải cam kết không khởi kiện công ty.”
“Tôi sẽ không khởi kiện công ty,” tôi nói. “Nếu sổ hồng về tay tôi đúng hạn. Tôi cũng sẽ không đứng ra bảo lãnh cho anh ấy dưới bất kỳ hình thức nào.”
Ông ta gật đầu. Chị Vân ghi biên bản. Lúc ký tên, tôi cố ý ký thật chậm, để nét chữ nghiêng đúng bên phải như cả đời tôi vẫn ký. Ra khỏi tòa nhà, tôi đứng dưới nắng, thấy chân mình mềm như bún, mới nhận ra cả buổi sáng tôi chưa thở ra một hơi nào cho đàng hoàng.
Buổi chiều, Quân gọi tôi mười hai cuộc. Tôi không nghe. Tối về, anh ngồi đợi ở bàn ăn, râu chưa cạo, áo chưa thay, mắt trũng sâu.
“Em đã đến công ty tài chính?”
“Rồi.”
“Họ nói sao?”
“Họ sẽ trả lại sổ hồng. Nhưng anh phải trả nợ, một mình.”
Anh ngước lên, ánh mắt vừa nhẹ nhõm vừa hoảng loạn.
“Bốn trăm triệu cộng lãi, anh làm sao…”
“Anh bán xe. Anh vay thêm ở nhà anh, hoặc anh làm thêm. Còn ba trăm triệu của mẹ em, tuần này anh phải trả xong.”
“Xe anh chỉ bán được ba trăm hai mươi triệu…”
“Vậy đưa hết cho mẹ em. Bốn trăm triệu kia anh tự tính.”
Anh im lặng một lúc, rồi hỏi bằng cái giọng mà tôi đã nghe hồi mới yêu, khi anh còn là chàng trai xin số điện thoại tôi ở quán cà phê.
“Vợ chồng mình… còn cách nào không?”
Tôi nhìn anh thật lâu.
“Quân, em hỏi anh một câu. Nếu hôm qua mẹ em không mang gà với gạo lên, nếu bà không bị anh gọi là rác, anh có bao giờ nói với em không? Chuyện sổ đỏ, chuyện xưởng, chuyện bốn trăm triệu.”
Anh mở miệng. Rồi khép lại.
“Đó là đáp án.” Tôi đứng lên. “Em không thù anh. Nhưng em không sống chung với một người dám tập ký tên em để bán cả ngôi nhà em ở.”
Tối đó, tôi ngủ ở phòng Su. Anh ngủ ở sofa. Sáng hôm sau anh dọn đồ sang nhà một người bạn.
Chuyện không dừng ở đó. Hai tuần sau, công ty tài chính báo cáo khoản nợ xấu lên trung tâm tín dụng, kèm theo thông tin xác minh hồ sơ. Sếp của Quân nhận được cuộc gọi kiểm tra tín dụng trước khi ký quyết định thăng chức. Suất trưởng phòng mà anh chờ hai năm đã về tay người khác. Nghe đâu hôm đó anh đứng ở hành lang công ty rất lâu, không ai nói gì với anh.
Tôi biết vì chính anh kể lại, trong buổi chiều Chủ nhật anh đến đưa tiền cho mẹ tôi. Anh bán xe được ba trăm hai mươi triệu, đưa nguyên vẹn vào phong bì. Mẹ tôi nhìn phong bì, không đưa tay ra nhận.
“Con đếm lại đi, mẹ không biết đếm nhiều đâu.”
“Mẹ tin con…”
“Không. Mẹ chỉ tin con giấy trắng mực đen. Đếm đi.”
Anh đếm. Đủ. Mẹ tôi cầm lấy, cất vào trong áo, không cảm ơn. Anh đứng đó một lúc, rồi cúi đầu chào bà, một cái cúi rất sâu, sâu hơn tất cả những lần anh lạy ở hành lang bệnh viện năm xưa. Bà quay lưng đi vào bếp, không đáp.
Còn tôi thì nhận sổ hồng đúng ngày thứ sáu. Cầm cuốn sổ đỏ thẫm trong tay, tôi ngồi thẫn thờ giữa phòng khách. Căn nhà mà tôi từng nghĩ là tổ ấm, hóa ra suýt mất chỉ vì một nét bút không phải của mình.
Đơn ly hôn tôi nộp vào cuối tháng. Quân ký thuận tình, không cãi một lời. Tòa giao Su cho tôi nuôi, Quân cấp dưỡng hằng tháng, được đến thăm con vào cuối tuần. Căn hộ vẫn đứng tên hai người, nhưng anh viết giấy nhường phần của mình lại cho tôi, đổi lại tôi không truy cứu chuyện gi:ả mạo chữ ký. Tôi giữ đoạn ghi âm, giữ bản sao hồ sơ, đặt chung một chỗ với tập hồ sơ bìa xanh. Không phải để dùng, mà để nhớ.
Khoản nợ bốn trăm triệu, anh trả góp mỗi tháng, bằng lương và những công việc anh nhận ngoài giờ. Nghe nói anh chuyển sang thuê phòng trọ nhỏ ở quận khác, ăn cơm hộp, đi xe buýt. Tùng có gọi cho tôi một lần, nói anh ta đã tự nhận phần sai vì cho vay bằng tài sản của người thứ ba mà không hỏi rõ chủ sở hữu. Vợ Tùng nhắn cho mẹ tôi một tin dài, xin lỗi, kèm số tiền mười triệu gọi là “chút lãi cho bà”. Mẹ tôi nhắn lại đúng bốn chữ: “Không sao, cảm ơn con.” Rồi bà gửi trả mười triệu đó về.
Chuyện còn lại là ruộng. Ba sào ruộng mẹ tôi bán cho bác Sáu hàng xóm, người trồng lúa cạnh nhà từ hồi tôi còn nhỏ. Cuối tháng đó, tôi về quê cùng mẹ, mang theo ba trăm triệu tiền bán xe của Quân, còn nguyên trong phong bì. Bác Sáu nghe hết chuyện, ngồi thở dài ở bậc thềm, phẩy tay:
“Ruộng là ruộng của bà. Tôi mua vì giúp bà lúc bà cần. Bà trả lại đúng giá, tôi trả lại đất.”
“Bác không cần lấy thêm tiền công cày bừa ạ?” tôi hỏi.
“Cày bừa gì. Nhà quê với nhau, chuyện nào ra chuyện đó.”
Bà cầm tay mẹ tôi lắc mạnh, mắt đỏ hoe. Mẹ tôi chỉ cười, nụ cười lần này khác hẳn nụ cười ở hành lang chung cư hôm đó. Không còn nhói ruột. Chỉ còn yên lòng.
Chiều hôm ấy, mẹ nấu cháo gà. Con gà mẹ mang lên thành phố hôm nọ, vẫn còn sống. Sau lần đó tôi đã lén xuống hành lang thoát hiểm bế nó về, cho Su chạy quanh xem cả tuần. Hai con gà mái mơ giờ nằm gọn trong chuồng sau vườn nhà quê, cục ta cục tác như chưa từng đi xa.
Su bò dưới hiên, tóc bết đất, tay cầm một nắm thóc rải cho gà ăn. Mẹ tôi ngồi trên bậc thềm, vo gạo trong cái rổ tre. Hạt gạo trắng ngần, thơm mùi nắng, đúng loại gạo trong bao gạo cũ sờn hôm nào.
“Mẹ,” tôi ngồi xuống cạnh bà, “con xin lỗi.”
“Xin lỗi gì con?”
“Vì con không biết gì suốt hai năm. Vì mẹ phải một mình gánh hết.”
Bà không trả lời ngay. Bàn tay vo gạo của bà chậm lại, nước đục chảy xuống thau.
“Con không có lỗi. Mẹ không nói vì mẹ muốn con được sống yên. Nhưng sau này…” bà ngừng một chút, “sau này có chuyện gì thì nói với mẹ, được không? Mẹ già thật, nhưng mẹ không phải rác.”
Tôi bật cười, nước mắt cũng bật ra cùng lúc. Tôi ôm bà từ phía sau, tựa cằm lên bờ vai gầy còn nồng mùi rơm rạ.
“Mẹ không bao giờ là rác. Mẹ là người duy nhất giữ giấy tờ giúp con.”
“Ừ,” bà nói, giọng nhẹ tênh, “mẹ đâu có ít học đến thế.”
Buổi tối, nồi cháo gà bốc khói nghi ngút. Su ngồi giữa hai chúng tôi, ăn từng thìa, thổi phù phù. Ngoài sân, gió lùa qua tán xoan, mang theo tiếng ếch nhái từ thửa ruộng đã về lại tay mẹ.
Tôi nhìn bao gạo cũ dựng ở góc bếp. Đáy bao vẫn còn vệt chỉ đỏ khâu vụng về, nay đã sờn. Tôi từng nghĩ mình không thiếu gì cả, một căn hộ đẹp, một người chồng làm quản lý, một cuộc sống được người ta gọi là ổn định. Hóa ra thứ tôi thiếu chỉ là sự thật, và thứ giữ sự thật cho tôi lại là một người đàn bà bị gọi là rác, với hai con gà và một bao gạo.
Bây giờ tôi vẫn giữ bao gạo ấy. Không phải vì nó còn gạo. Mà vì mỗi lần nhìn thấy nó, tôi nhớ rằng có những thứ người ta khinh, là thứ đã nuôi mình lớn.
-HẾT-